Thị trường sữa hậu “melamine”

(29-10-2008)

Thông tin về sữa và các sản phẩm từ sữa tại Trung Quốc bị nhiễm chất melamine đã gây tâm lý hoang mang, lo lắng cho người tiêu dùng Trung Quốc và ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động sản xuất, kinh doanh sữa và các sản phẩm từ sữa tới các nước khác trong khu vực và trên thế giới, trong đó có Việt Nam


Cần có phản ứng chính sách như thế nào trước những “cú sốc” dạng này trên thị trường để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường sữa nói chung và thị trường sữa nhập khẩu nói riêng là điều cần phải phân tích.

Sữa từ Trung Quốc chỉ chiếm 1%!

Nhập khẩu trực tiếp sữa và sản phẩm từ sữa có nguồn gốc Trung Quốc vào Việt Nam có thể đi theo hai con đường chính ngạch và tiểu ngạch. Giá trị nhập khẩu theo đường tiểu ngạch khó có thể biết chính xác, nhưng chắc chắn không thể quá lớn do đặc điểm của hình thức nhập khẩu này. Ngoài ra, sữa và sản phẩm từ sữa có nguồn gốc Trung Quốc có thể được nhập khẩu gián tiếp vào Việt Nam từ một nước thứ ba sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc Trung Quốc để sản xuất hàng hoá trước khi xuất khẩu vào Việt Nam. Tuy nhiên, con đường này trong thời gian tới sẽ bị hạn chế bởi nước thứ ba cũng sẽ phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng nguồn cung nguyên liệu sữa từ Trung Quốc.

Theo số liệu thống kê chính thức của tổng cục Hải quan (TCHQ) Việt Nam, từ năm 2002 tới năm 2007, chưa khi nào sữa và các sản phẩm từ sữa có nguồn gốc Trung Quốc nhập khẩu vào Việt Nam vượt quá mức thị phần 1%. Trong giai đoạn nói trên, trung bình Việt Nam nhập khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa với kim ngạch gần 228 triệu USD/năm, trong đó cao nhất là năm 2007 với trên 362 triệu USD. Tuy nhiên, kim ngạch nhập khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa có nguồn gốc Trung Quốc năm 2005 là 0,9% tổng giá trị, năm 2006: 0,3% và năm 2007: 1%.

Nên có đánh giá nhanh và những hỗ trợ kịp thời cho ngành sản xuất và kinh doanh sữa và các sản phẩm sữa trong nước, đặc biệt là các hộ gia đình, doanh nghiệp chăn nuôi bò sữa trong nước.

Nên khách quan trong đánh giá sữa và các sản phẩm sữa nhập khẩu từ Trung Quốc xét từ góc độ lợi ích của chính các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cũng như của người tiêu dùng Việt Nam. Không phải mọi sản phẩm sữa nhập khẩu từ Trung Quốc đều nhiễm melamine.

Nên có các biện pháp thông tin rộng rãi với tần suất cao hơn nữa cho người tiêu dùng về nguồn gốc và chất lượng các loại sữa và sản phẩm từ sữa có trên thị trường để họ không lo ngại quá mức, nhanh chóng vượt qua giai đoạn này và quay trở lại tiêu dùng sữa và sản phẩm từ sữa như bình thường.

Tính tới giữa tháng 9.2008, là thời điểm Trung Quốc chính thức công bố phát hiện có chất melamine trong các sản phẩm sữa tại nước này thì tổng kim ngạch nhập khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa của Việt Nam (tám tháng đầu năm 2008) đã đạt trên 356,6 triệu USD. Trong 10 nước xuất khẩu hàng đầu sữa và các sản phẩm từ sữa vào Việt Nam không có tên các nhà xuất khẩu Trung Quốc. Việt Nam chủ yếu nhập khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa của Hà Lan, New Zealand, Hoa Kỳ, Malaysia, Thái Lan, Ba Lan, Pháp, v.v…

Nhưng tác động lớn!

Dù vậy, sự kiện nhiễm chất độc melamine từ Trung Quốc đã có tác động rất lớn tới thị trường sữa trong nước của Việt Nam. Xuất phát từ tâm lý lo ngại nhất thời của người tiêu dùng và một phần hạn chế trong công tác kiểm tra và công bố chất lượng các loại sữa và sản phẩm từ sữa có mặt trên thị trường Việt Nam, người tiêu dùng trong nước đã cắt giảm chi tiêu cho sữa tươi và các loại sản phẩm từ sữa khác mà không cần phân biệt rõ nguồn gốc, chất lượng của các loại sản phẩm đó. Đó là hành vi bình thường của người tiêu dùng nhưng các hộ gia đình, trang trại chăn nuôi bò sữa và các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sữa trong nước thì đã bị thiệt hại nặng nề bởi không bán được sản phẩm.

Cú “sốc” melamine cộng thêm đợt rét hại hồi đầu năm (làm chết trên 30.000 trâu bò chủ yếu tại các địa phương chăn nuôi bò sữa phía Bắc và miền Trung) càng làm cho nguồn cung sữa nội địa vốn chưa đủ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước trở nên hạn chế. Do vậy, nguồn sữa nhập khẩu càng đóng vai trò quan trọng với thị trường sữa Việt Nam khi nhu cầu của người dân quay trở lại sau thời gian lo ngại ban đầu. Để đảm bảo hiệu quả kinh doanh trước khả năng người tiêu dùng vẫn còn e ngại với sữa có nguồn gốc Trung Quốc, các nhà sản xuất, kinh doanh trong nước sẽ phải nhập khẩu nguyên liệu sữa từ các nước khác. Nhưng khi đó người tiêu dùng có thể sẽ phải chịu một mức giá sữa cao do tác động đồng thời từ nguồn cung trong nước hạn chế, sự cắt giảm nguồn cung từ các nước gần về mặt địa lý như Trung Quốc và sự tăng giá của lương thực – thực phẩm nói chung trên thế giới.

Ngô Vi Dũng
Ý KIẾN, CÂU HỎI CỦA BẠN
Họ tên bạn:
Địa chỉ:
Email:
Nội dung:
Mã bảo vệ:
Ý KIẾN BẠN ĐỌC VỀ CHỦ ĐỀ NÀY
Ngô Vi Dũng
12/27/2008 11:39:26 AM(GMT+7)
Thực tế không có nhiều thông tin thống kê chính thức về thiệt hại cụ thể của rét đậm rét hại tới bò sữa. Tôi cũng đã kiểm tra lại thông tin qua báo chí và dường như ý kiến của bạn VietDairy về ảnh hưởng của thời tiết giá rét tới lượng cung sữa là chính xác:

http://vietnamnet.vn/xahoi/2008/02/769907/

Do vậy, ảnh hưởng yếu tố thời tiết trong khung phân tích về cung sữa nội địa là chưa thuyết phục.

Tuy nhiên, như cách đặt vấn đề và nội dung phân tích chính của bài viết đã đề cập, nguồn cung sữa trong nước về căn bản vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước đang ngày càng tăng cao. Bằng chứng là Việt Nam hàng năm vẫn nhập khoảng 228 triệu USD sữa từ nước ngoài (giai đoạn 2001-2007) và trên 356 triệu USD chỉ trong 9 tháng đầu năm 2008. Đây là vấn đề căn bản.

Cú sốc "melamine" cũng được phân tích là không ảnh hưởng tới cầu dài hạn với mặt hàng sữa, mà chỉ ảnh hưởng trong ngắn hạn.

Hai vấn đề nổi bật mà bài viết muốn hướng tới:

Trên phương diện quản lý nhà nước, sự kiện mới đây sữa nguyên liệu nhập khẩu của một số công ty lại được khẳng định là không chứa melamine đã cho thấy rõ hơn vấn đề mà bài viết đã đưa ra, đặc biệt là chính sách về thông tin thị trường và chất lượng các dịch vụ công liên quan tới quản lý chất lượng hàng hóa.

Trên phương diện sản xuất, kinh doanh (chưa được đề cập trong bài viết trên), các hộ gia đình và doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sữa và các sản phẩm từ sữa trong nước cần có sự chuẩn bị như thế nào trước những cú sốc có thể có từ "tự nhiên", thị trường (hàng nhập khẩu, hành vi người tiêu dùng) và chính sách quản lý là điều cần quan tâm.
VietDairy
12/17/2008 10:03:46 AM(GMT+7)
Tôi chỉ xin góp ý người viết bài này 2 vấn đề như thế này thôi:
- Bài viết có đề cập đến thời tiết giá rét ở miền Bắc đã làm chết 30.000 trâu bò chủ yếu tại các địa phương chăn nuôi bò sữa phía Bắc và miền Trung khiến cho năng lực sản xuất sữa trong nước bị giảm sút nặng nề. Cần xem lại thông tin này (một số báo chí cũng đăng như vậy) vì số trâu bò bị chết rét tập chung chủ yếu ở những vùng núi cao và đều là trâu bò cày kéo, số bò sữa chết rét trong tg đó không đáng kể (thực ra không có số liệu thống kê cụ thể đối với bò sữa). Mộc Châu là địa phương đáng lo ngại nhất nhưng không có trường hợp bò sữa bị chết rét trong đợt rét hại đó.

- Vụ Melamine chỉ ảnh hưởng trong thời gian rất ngắn tại một số địa phương chăn nuôi bò sữa quanh Hà Nội. Thậm chí trong khi các công ty khác đang đau đầu vì sữa chế biến từ sữa bột nhập khẩu không bán được thì sữa tươi lại được ưa chuộng. Thật ra phải cảm ơn vụ melamine đó, vì nó đã giúp người tiêu dùng nhận ra được vai trò của sữa tươi trong nước => yếu tố kích thích sản xuất sữa nội địa.

Do đó trong bài viết trên tôi thấy việc phân tích hai nguyên nhân này gây ảnh hưởng đến sản xuất sữa tươi trong nước là chưa chính xác.
Ngô Vi Dũng
10/30/2008 10:14:20 PM(GMT+7)

Tôi cho rằng khả năng người tiêu dùng quay sang sử dụng sữa nội địa nhiều hơn, cho dù có, cũng sẽ không làm thay đổi được vai trò rất quan trong trên thực tế của sữa nhập khẩu trong thời gian vì 03 lý do sau đây:

Lý do cơ bản là do năng lực sản xuất còn yếu nên nguồn cung sữa nội địa hiện nay không đáp ứng đủ nhu cầu của người dân đang ngày càng tăng cao. Việc tăng nhu cầu này là tất yếu bởi nó phù hợp quy luật chung: Khi kinh tế phát triển, mức sống người dân, đặc biệt tại các đô thị, được cải thiện thì cơ cấu tiêu dùng các mặt hàng thực phẩm sẽ thay đổi theo hướng sử dụng nhiều hơn các thực phẩm giàu dinh dưỡng, trong đó có sữa và các sản phẩm từ sữa.

Cú "sốc" melamine chỉ tạm thời làm gián đoạn nhu cầu tiêu dùng sữa nói trên chứ không thể làm thay đổi (triệt tiêu hoặc giảm sút lớn về dài hạn) cầu về dài hạn của cầu mặt hàng này.

Thứ hai, như đã nói, tác động đồng thời của đợt rét hại đầu năm và cú "sốc" melamine đã làm đã làm giảm năng lực sản xuất sữa trong cả nước, cả về tuyệt đối (số lương trâu bò bị chết trong đó có trâu bò sữa) và tương đối (người chăn nuôi gặp khó khăn do giá bán sữa giảm nên giảm đầu tư). Nguồn cung sữa nội địa, do vậy cũng cần phải có một thời gian để khôi phục lại như trước.
Thứ ba, có thể cần phải kiểm chứng, nhưng khả năng người tiêu dùng tin tưởng hơn vào chất lượng của các loại sữa nhập khẩu từ các nước có trình độ sản xuất tiên tiến, có hệ thống quản lý chất lượng tốt so với các nước như Trung Quốc, Việt Nam cũng cần phải tính tới. Vấn đề là khi đó giá của sữa ngoại nhập khẩu và giá bán của các sản phẩm chế biến từ nguồn sữa nhập khẩu này là bao nhiêu để người tiêu dùng chấp nhận được cho dù có thể đắt hơn sữa nội (độ co dãn của cầu tiêu dùng trong tương quan với giá). Nếu như các nhà sản xuất, kinh doanh sữa nước ngoài và các nhà nhập khẩu Việt Nam làm tốt điều này (và chắc chắn là họ làm được như vậy) thì rõ ràng những khẩu hiệu như "dùng hàng nội là yêu nước" hoặc phê phán người tiêu dùng Việt Nam là "sính hàng ngoại" là không thực tế!

Cuối cùng, trên phương diện quản lý, nếu như chúng ta biết chắc rằng nhu cầu tiêu dùng sữa và các sản phẩm từ sữa tại thị trường trong nước đang ngày càng tăng mà không có được các giải pháp thúc đẩy phát triển ngành hàng sữa, ít nhất cũng là để đáp ứng một phần cơ bản nhu cầu trong nước và tạo ra một khối lương việc làm ổn định cho một bộ phận lao động nông thôn thì mới là vấn đề. Trong khi chưa làm điều đó thì cần có những giải pháp biện pháp quản lý chất lượng sữa nhập khẩu tốt hơn, thông tin thị trường tốt hơn để người tiêu dùng có sự lựa chọn phù hợp đáp ứng nhu cầu của họ. Đó cũng là một giải pháp góp phần phát triển ngành sản xuất sữa trong nước!...

 

Mai Thanh Tú
10/30/2008 1:25:07 AM(GMT+7)
Bài viết nhận định rằng "nguồn sữa nhập khẩu càng đóng vai trò quan trọng với thị trường sữa Việt Nam".
Tại sao lại không có một giả thuyết khác: Do lo ngại nguồn gốc của các loại sữa nhập khẩu, nên người tiêu dùng sẽ chọn các nhãn hiệu nội địa, không nhập khẩu (như Mộc Châu)?
 

Tin liên quan

Báo cáo ngành
Phản hồi
  Le Quoc Trung  -29/03/2012 
  Chú ý: nên cẩn thận với thị trường Trung ... [..]
    Trong bài: Dồn dập hợp đồng xuất khẩu gạo
  Nguyễn Tuấn Anh  -11/04/2012 
  Để xảy là tình trạng trên là do đâu, đó là ... [..]
    Trong bài: Chất lượng hạt điều cần được chú ý
  Thịnh  -21/03/2012 
  "Tuy nhiên, hiện tại Tây Nguyên mới chỉ thu [..]
    Trong bài: Nguồn cung cà phê Việt Nam tiếp tục bao trùm thị trường
  Nguyễn Tuấn Anh  -11/04/2012 
  Giá điều ở Bình Phước năm nay giảm mạnh một [..]
    Trong bài: Hẩm hiu... một mùa điều!
  Trần Đình Đoàn  -24/03/2012 
  + Bài viết rất hay,rất đúng.
+ Tôi có ý ... [..]
    Trong bài: Người trồng mía nguyên liệu bị “ngăn sông cấm chợ”