Cà phê

Một vấn đề được toàn thế giới quan tâm hiện nay là sự biến đổi khí hậu. Như ông BanKi-moon, tổng thư ký Liên hợp quốc đã viết trong lời nói đầu Tổng tập khoa học về biến đổi khí hậu đã được chương trình môi trường Liên hợp quốc ấn hành năm 2009: “Các chứng cứ khoa học mới cho thấy sự biến đổi khí hậu hiện đang tăng nhanh tốc độ tiến triển hơn là chúng ta từng nghĩ và những điều quan trọng đã cho thấy nó dẫn đến những biến đổi không thể cứu vãn đã đến hay đã qua trong những hệ thống Trái đất và các hệ sinh thái”.

Vụ cà phê 2010/2011 đã qua đi trong nhiều đan xen buồn vui lẫn lộn. Vui vì chúng ta đã có một vụ cà phê được mùa, được giá. Cả nước đã xuất khẩu được trên 1,2 triệu tấn cà phê nhân, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 2,6 tỷ đô la Mỹ. Đơn giá xuất khẩu bình quân cao tới 2.100USD. So với niên vụ trước, 2009/2010 đã tăng 6% về khối lượng, 56% về kim ngạch và 46% về đơn giá bình quân. Còn buồn vì giá cả tăng liên tục, một số doanh nghiệp không thu gom kịp nguồn hàng giao đúng hạn hợp đồng để khách phàn nàn. Vì yếu về khả năng tài chính, trên 100 doanh nghiệp Việt Nam chỉ chiếm được trên 60% thị phần xuất khẩu cà phê của cả nước còn chỉ với hơn 10 doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài đã chiếm tới 38% thị phần.

Hơn một thập niên qua kể từ 1997 đến nay ngành cà phê thế giới trải qua khủng hoảng nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường. Khủng hoảng kinh tế xảy ra từ 1997 đến 2002 khi giá cà phê giảm xuống dưới giá thành, nguyên nhân chính là thừa cung trong lúc cầu vẫn không tăng đáng kể. Khủng hoảng môi trường là hậu quả của thâm canh cao và sản xuất lớn hàng loạt không sử dụng cây che bóng, lạm dụng nông hóa học, gây xói mòn rửa trôi cũng như tàn phá nơi sinh tồn tự nhiên của sinh vật hoang dã. Những tác động tiêu cực trong kinh tế và môi trường dẫn tới khủng hoảng xã hội tại những vùng trồng cà phê như mất việc làm, nghèo đói gia tăng, giảm khả năng tiếp cận với y tế và giáo dục.

Trong vòng ba chục năm lại đây, nghề trồng cà phê phát triển mạnh mẽ ở nước ta. Từ chỗ cả nước chỉ có vài chục ngàn hecta cà phê các loại, đến nay đã có khoảng 535.000 hecta cà phê, trong đó cà phê vối chiếm 93%, cà phê chè trên 6% và cà phê mít chỉ có dưới 1%. Vì giá trị thương phẩm thấp nên diện tích cà phê mít đang giảm dần.

Chúng ta biết rằng việc bán một mặt hàng cà phê phù hợp với tiêu chí của một tổ chức nào đó như cà phê hữu cơ, thương mại công bằng…mặt hàng cà phê đó phải được đánh giá bởi một tổ chức thứ ba, đó là việc cấp chứng chỉ. Việc cấp chứng chỉ có nghĩa là người sản xuất (hay nhóm sản xuất) phải chịu một cơ quan cấp chứng chỉ giám sát hàng năm, kiểm tra trong quá trình sản xuất phải phù hợp với tiêu chuẩn. Nó có một số các yêu cầu về quản lý khi tất cả các bước đã hoàn thành đơn vị sản xuất được cấp chứng chỉ và sản phẩm cà phê của họ sản xuất ra được bán với chứng chỉ.

Cầm trong tay một ly cà phê ngon tỏa hương thơm và người ta đã có trong tay lịch sử của nó. Chỉ một ngụm nước uống ưa thích đó có thể đưa ta đến cái ngày lãng mạn và táo bạo, khởi nguồn ở Ethiopia vào hơn một ngàn năm trước đây.

Lâu nay, không ít người băn khoăn, đặt câu hỏi: vì sao chúng ta xuất khẩu một lượng cà phê lớn trên 1 triệu tấn mỗi năm, nhưng kim ngạch do xuất khẩu cà phê mang lại khá khiêm tốn chỉ đạt trên dưới 2 tỷ đô la Mỹ. Và một câu hỏi nữa cũng thường được đưa ra là: cà phê Việt Nam đã đứng vị trí thứ hai trên thế giới về khối lượng cà phê xuất khẩu nhưng vì sao chưa thấy có những thương hiệu nổi tiếng được người tiêu dùng quan tâm. Thực tế, yếu tố thương hiệu ảnh hưởng rất lớn tới giá trị của hàng hóa và dịch vụ. Đây là những vấn đề mà ngành cà phê Việt Nam cần quan tâm và có lời giải thật thỏa đáng.

Đời sống của cây cà phê được chia ra 3 thời kỳ chính. Đầu tiên là thời kỳ sinh trưởng, nó bắt đầu khi hạt cà phê nảy mầm và kết thúc khi cây đã trưởng thành. Thời kỳ này kéo dài từ 4 đến 7 năm, tùy theo loài cà phê và các điều kiện ngoại cảnh. Thời kỳ thứ hai là thời kỳ sản xuất, đó là thời kỳ dài nhất, tới 15 đến 20 năm. Thời kỳ cuối cùng là thời kỳ suy giảm về sinh lý, nó già cỗi và kết thúc với sự chết của cây cà phê. Ở đây chúng ta quan tâm đến thời kỳ già cỗi của cây cà phê vì nó liên quan đến chương trình tái canh cây cà phê của chúng ta.

AGROINFO - Theo dự báo từ ICO “các nước sản xuất lớn đang tăng nhanh lượng tiêu thụ trong năm 2011, trong khi nguồn cung lại đang hạn hẹp vì mất mùa”. Brazil tăng mức tiêu thụ lên 5% và Việt Nam dự đoán tăng 370.000 bao tiêu thụ trong năm nay” sẽ làm cầu tăng cao, tuy nhiên nhiều dự đoán cho rằng thị trường cà phê tháng 4 năm nay sẽ biến động với xu hướng giảm chiếm ưu thế do nguồn cung được cải thiện khi Braxin và Indonesia thu hoạch vụ mùa trong tháng này.

Việt Nam hiện là nước sản xuất cà phê Robusta lớn nhất thế giới, với diện tích trên 500.000 ha, hàng năm cho sản lương trên dưới 1 triệu tấn nhân.