Nguồn: etime.danviet.vn

Đòn giáng từ "vùng trũng" chính sách

Mỹ đang vỡ lẽ ra một sự thật nghiệt ngã: An ninh lương thực chính là an ninh quốc gia. Sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cộng hưởng với các quyết định thương mại mang tính toán tính tại Bắc Kinh, đang trực tiếp đẩy giá bánh mì và các mặt hàng thiết yếu lên cao.

Trung Quốc gần đây đã cấm xuất khẩu phân bón để bảo vệ thị trường nội địa. (Nguồn ảnh: ZOU QING/Getty Images)

Từ tháng 3/2026, Trung Quốc - nhà sản xuất phân bón hàng đầu thế giới - đã bất ngờ "đóng cửa" xuất khẩu các dòng phân bón thiết yếu như hỗn hợp nitơ-kali và phosphate để bảo vệ thị trường nội địa. Động thái này đã ngăn chặn tới 75% lượng xuất khẩu phân bón so với năm trước, đẩy giá urê trên thị trường quốc tế tăng vọt 40%.

Chưa dừng lại ở đó, Bắc Kinh tiếp tục tung ra đòn "chí mạng" khi cấm xuất khẩu axit sunfuric - nguyên liệu sống còn để sản xuất phân bón phosphate. Dù Mỹ vẫn tự sản xuất được hơn 8 triệu tấn lưu huỳnh vào năm 2025, nhưng việc Trung Quốc rút hàng chục triệu tấn nguồn cung ra khỏi thị trường toàn cầu đã khiến giá thành sản xuất nông nghiệp tại Mỹ bị đẩy lên mức không thể kiểm soát.

Kịch bản "đất hiếm" tái diễn

Các chuyên gia cảnh báo, đây là kịch bản "bình mới rượu cũ" mà Trung Quốc từng áp dụng thành công với ngành đất hiếm và bán dẫn năm 2025.

Bằng cách sử dụng nền kinh tế được nhà nước trợ giá, Bắc Kinh đang thực hiện chiến lược tăng sự phụ thuộc toàn cầu vào hàng hóa của mình, đồng thời sẵn sàng "vũ khí hóa" các mắt xích chuỗi cung ứng bất cứ khi nào có lợi cho chính trị.

Washington đáp trả: "Cấm cửa" hay chấp nhận rủi ro?

Trước nguy cơ nông nghiệp Mỹ bị thao túng, giới hoạch định chính sách tại Washington đang chịu áp lực phải tung ra những đòn đáp trả cứng rắn, chẳng hạn:

Lệnh cấm đối ứng: Cấm hoàn toàn các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc mua lưu huỳnh và axit sunfuric từ Mỹ chừng nào Bắc Kinh còn duy trì lệnh cấm xuất khẩu phân bón.

Vũ khí chiến lược: Nâng cấp lưu huỳnh, axit sunfuric và phân bón phosphate thành mặt hàng "đầu vào chiến lược" cho an ninh lương thực quốc gia, tăng cường kiểm soát và đẩy nhanh cấp phép dự án sản xuất nội địa.

Tự chủ năng lực: Đẩy mạnh các dự án sản xuất phân bón trong nước (như chương trình 500 triệu USD của Bộ Nông nghiệp Mỹ) để tránh việc nông dân Mỹ phải cạnh tranh trực tiếp với chính phủ Trung Quốc cho các mặt hàng thiết yếu.

Giới phân tích nhấn mạnh rằng, Washington không thể tiếp tục cho phép Trung Quốc mua nguyên liệu thô của Mỹ trong khi lại bị chính Bắc Kinh chặn đường nhập khẩu phân bón. Nếu không hành động quyết liệt, nước Mỹ sẽ tự đặt mình vào vị thế dễ bị tổn thương ngay trên chính bàn ăn của người dân.