Nguồn: ecofinagency.com
Tanzania dự báo sản lượng tiếp tục lập kỷ lục nhờ hỗ trợ vật tư nông nghiệp và đầu tư hạ tầng kho bãi. Trong khi đó, Mozambique đối mặt với nguy cơ sản lượng giảm mạnh, dù đã nâng giá thu mua tham chiếu tại vườn và tăng cường kiểm soát xuất khẩu điều thô.
Tanzania kỳ vọng sản lượng điều đạt kỷ lục mới
Tanzania chính thức triển khai niên vụ thu mua, tiêu thụ điều 2026-2027 trong tháng 10. Hội đồng Điều Tanzania (CBT) đã đưa thời điểm bắt đầu các phiên đấu giá điều trên toàn quốc lên ngày 12/10, sớm hơn một tuần so với kế hoạch ngày 19/10.
CBT dự báo sản lượng điều thô niên vụ này đạt 750.000 tấn, so với 618.497 tấn thu hoạch trong niên vụ 2025-2026. Nếu đạt dự báo, sản lượng sẽ tăng 21,3% và thiết lập kỷ lục mới của ngành.
Trước niên vụ mới, Chính phủ Tanzania đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ nhằm nâng cao năng suất và giúp nông dân tiếp cận vật tư nông nghiệp. Theo báo The Citizen ngày 27/4, nhà chức trách đã khởi động chương trình cấp miễn phí vật tư cho 549.936 hộ trồng điều tại năm vùng.
Số liệu của CBT cho thấy chương trình bao gồm 51.000 tấn lưu huỳnh dạng bột và 6 triệu lít thuốc bảo vệ thực vật dạng lỏng, giúp nông dân phòng trừ sâu bệnh hại cây điều.
Tuy nhiên, đến ngày 30/6, người trồng điều tại một số vùng, trong đó có Mtwara và Lindi, vẫn phản ánh tình trạng thiếu lưu huỳnh được trợ giá. Mức độ ảnh hưởng của những hạn chế về nguồn cung này đến năng suất niên vụ 2026-2027 hiện chưa rõ.
Bên cạnh tăng sản lượng, Tanzania cũng đang mở rộng năng lực bảo quản và chế biến. Theo thông tin do Tanzania Business Journal đăng ngày 2/9, nhiều dự án hạ tầng đang được triển khai, gồm các kho chứa tại Manyoni, Tunduru và cảng Mtwara. Những khoản đầu tư này nằm trong nỗ lực củng cố chuỗi cung ứng, đáp ứng sản lượng điều ngày càng tăng.
Mozambique nâng giá thu mua trong bối cảnh sản lượng có thể giảm
Mozambique đã ấn định giá thu mua điều tham chiếu tại vườn ở mức 48 metical/kg, tương đương 0,75 USD/kg, cho niên vụ 2026-2027. Mức giá này tăng 6,7% so với 45 metical/kg của vụ trước.
Theo Viện Các loại hạt Mozambique (IAM), Bộ trưởng Nông nghiệp, Môi trường và Thủy sản Roberto Mito Albino công bố quyết định ngày 7/10, sau cuộc họp của ủy ban ngành hạt với sự tham gia của đại diện Chính phủ, người sản xuất và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, triển vọng sản xuất của Mozambique kém khả quan hơn. Theo dự báo được báo Jornal Notícias dẫn ngày 8/10, sản lượng điều niên vụ 2026-2027 có thể giảm xuống 146.000 tấn, so với 204.000 tấn được sản xuất và đưa ra thị trường trong vụ trước, tương đương giảm khoảng 28,4%. IAM hiện chưa xác nhận dự báo này.
Trong bối cảnh đó, nhà chức trách Mozambique đang đẩy mạnh chống buôn lậu điều, vốn làm thất thu ngân sách và khiến nguồn hàng rời khỏi các kênh thu mua chính thức. IAM ước tính khoảng 35.000 tấn điều thô đã bị xuất lậu trong ba năm qua, gây thất thu khoảng 457 triệu metical.
Trong niên vụ 2026-2027, Chính phủ dự kiến áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn đối với doanh nghiệp xuất khẩu trái phép, ưu tiên truy cứu trách nhiệm hình sự thay vì xử phạt hành chính.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp đã nâng mức thu đối với điều thô xuất khẩu từ 18% lên 22%. Biện pháp này nhằm khuyến khích chế biến trong nước bằng cách giảm sức hấp dẫn về lợi nhuận của hoạt động xuất khẩu điều thô. Tuy nhiên, mức thu cao hơn cũng có thể làm gia tăng động cơ né tránh các kênh xuất khẩu chính thức.
Đối với cả Tanzania và Mozambique, kết quả niên vụ 2026-2027 sẽ phụ thuộc vào khả năng bảo đảm đủ vật tư đầu vào, duy trì chất lượng hạt điều và giữ nguồn hàng trong các chuỗi cung ứng chính thức.