Nguồn: nguoiquansat.vn
Ngành gỗ và nội thất đang được đánh giá là một trong những lĩnh vực chịu tác động mạnh từ xung đột Trung Đông, khi chi phí logistics leo thang nhanh chóng, tạo áp lực lớn lên giá thành sản phẩm.
Theo các chuyên gia, hoạt động xuất khẩu của ngành có nguy cơ chững lại trong năm nay nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời.
Theo kiến nghị của VIFOREST, cần bỏ thu thuế giá trị gia tăng đối với sản phẩm gỗ, lâm sản rừng trồng sơ chế thông thường.
Logistics trở thành “nút thắt cổ chai”
Theo Sở Công Thương TP.HCM, gỗ và nội thất hiện chiếm khoảng 9,3% cơ cấu xuất khẩu của thành phố, là một trong bốn nhóm hàng đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế năm 2025 với kim ngạch đạt 8,1 tỷ USD. Tuy nhiên, việc chi phí logistics tăng cao đang khiến triển vọng tăng trưởng của ngành trở nên kém khả quan so với mục tiêu đề ra, do sức mua tại các thị trường xuất khẩu có xu hướng suy giảm.
Tại hội thảo “Xung đột Trung Đông – Tác động đến doanh nghiệp”, ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó trưởng phòng Năng lượng (Sở Công Thương TP.HCM), cho biết kịch bản tăng trưởng 6% của ngành gỗ và nội thất trong năm 2026 có thể giảm xuống còn khoảng 2,5–3%. Riêng trong quý II/2026, kim ngạch xuất khẩu ước giảm từ 60,8 đến 71 triệu USD.
Theo ông Hiếu, thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành hiện là Mỹ và châu Âu – những khu vực chịu tác động mạnh từ chi phí logistics tăng cao. Điều này khiến doanh nghiệp phải chịu áp lực cả ở đầu vào lẫn đầu ra, làm tăng giá thành sản phẩm, giảm sức cạnh tranh và kéo theo biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Lý giải nguyên nhân, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, cho rằng xung đột Trung Đông đang ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu thông qua eo biển Hormuz – một điểm nghẽn chiến lược. Khi tuyến vận tải này bị gián đoạn, lưu lượng tàu qua lại giảm mạnh, buộc nhiều hãng tàu phải thay đổi hành trình, đi vòng qua châu Phi.
Việc kéo dài tuyến đường vận chuyển khiến thời gian giao hàng tăng gấp hai đến ba lần, đồng thời đẩy chi phí logistics lên cao. Cước vận chuyển dầu tăng 54–72%, phí bảo hiểm rủi ro tăng 2–4 lần, khiến chi phí mỗi chuyến tàu có thể lên tới 1 triệu USD.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Liêm, Giám đốc Công ty cổ phần gỗ Lâm Việt, cho biết việc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để đến Mỹ hoặc châu Âu đã khiến chi phí vận tải biển tăng thêm 30–40%, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian giao hàng và lợi nhuận.
Chủ động thích ứng, hướng đến phát triển bền vững
Các chuyên gia nhận định, khủng hoảng Trung Đông không chỉ làm gia tăng chi phí logistics mà còn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc ngành gỗ theo hướng linh hoạt hơn. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực thích ứng.
Trong bối cảnh sức mua có thể suy giảm, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn giải pháp chia sẻ rủi ro với đối tác nhằm duy trì đơn hàng. Chẳng hạn, Công ty TNHH Bảo Hưng – đơn vị có tới 70% sản lượng xuất khẩu sang Mỹ – đã chủ động tối ưu đóng gói sản phẩm để giảm chi phí vận chuyển.
Ông Phùng Quốc Cường, Giám đốc sản xuất của doanh nghiệp này, cho biết việc áp dụng phương pháp đóng gói “eco” sử dụng vật liệu tái chế, thân thiện môi trường giúp giảm khoảng 20% chi phí, qua đó hỗ trợ cả doanh nghiệp và đối tác giảm gánh nặng vận chuyển.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gỗ cho biết họ đang chủ động hỗ trợ một phần chi phí vận chuyển cho khách hàng trong bối cảnh giá cước tăng cao, dù phần lớn hợp đồng xuất khẩu vẫn theo điều kiện FOB – tức người mua chịu chi phí vận chuyển và bảo hiểm.
Một số doanh nghiệp cũng đề xuất hợp tác theo hướng gom hàng để tăng quy mô đàm phán với các hãng vận tải, qua đó giảm chi phí logistics. Theo ông Trần Lam Sơn, Phó tổng giám đốc Công ty gỗ Thiên Minh, việc liên kết các đơn hàng nhỏ thành lô lớn có thể giúp doanh nghiệp cải thiện vị thế khi thương lượng giá cước.
Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng ngành gỗ cần chuyển hướng sang mô hình phát triển bền vững, nâng cao khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu. Điều này bao gồm thúc đẩy chuyển đổi xanh, đa dạng hóa thị trường và đổi mới phương thức bán hàng.
Theo Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), ngành gỗ đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, việc mở rộng từ mô hình B2B sang B2C thông qua thương mại điện tử được xem là hướng đi quan trọng.
Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA, cho rằng doanh nghiệp Việt không chỉ phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu truyền thống mà có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu thông qua các nền tảng số.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận hiệu quả tích cực từ kênh bán hàng trực tuyến. Ông Huỳnh Lê Đại Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Đồ gỗ Nghĩa Sơn, cho biết sau 4 năm tham gia thương mại điện tử, doanh nghiệp đạt lợi nhuận tốt hơn so với mô hình B2B, đồng thời nâng cao nhận diện thương hiệu tại các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
Theo đánh giá của Amazon Global Selling Việt Nam, thương mại điện tử bán lẻ đang trở thành kênh mua sắm chủ đạo trên toàn cầu, với xu hướng AI và tự động hóa ngày càng định hình lại hành vi tiêu dùng. Dự báo đến năm 2030, tỷ trọng sản phẩm gỗ và nội thất bán qua thương mại điện tử có thể đạt khoảng 40%.
Những thay đổi này cho thấy, trong bối cảnh nhiều biến động, việc thích ứng linh hoạt và đổi mới mô hình kinh doanh sẽ là chìa khóa để ngành gỗ Việt Nam duy trì tăng trưởng và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.