Nguồn: financialpost.com

Việc Eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đã khiến hoạt động vận chuyển urê, thành phần chủ chốt trong phân bón đạm bị đình trệ. Khối lượng lớn hàng hóa bị mắc kẹt tại khu vực Vùng Vịnh, làm nguồn cung cho nông dân trên toàn cầu bị thắt chặt. Đồng thời, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Iran nhằm vào những quốc gia như Qatar và Bahrain đã gây hư hại hạ tầng năng lượng và công nghiệp, cản trở trực tiếp hoạt động sản xuất urê.

Ảnh: iStock

Theo hãng tư vấn CRU Group, các nhà sản xuất trong khu vực buộc phải cắt giảm công suất, với khoảng 55-60% sản lượng urê có nguy cơ bị đình trệ kể từ khi xung đột bùng phát.

Trung Đông là nguồn cung thiết yếu các dưỡng chất cho những cây lương thực chủ lực như ngô, lúa mì và lúa gạo, đồng thời cung cấp nguyên liệu đầu vào cho sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Khi nguồn cung phân bón bị gián đoạn, nhiều quốc gia vốn đã đối mặt với nguy cơ thiếu đói càng trở nên dễ tổn thương, làm dấy lên các lời kêu gọi thiết lập hành lang vận tải an toàn cho phân bón và hàng hóa thiết yếu nhằm ngăn chặn khủng hoảng nhân đạo.

Tình hình có thể tiếp tục xấu đi. Hiện các nhà sản xuất tận dụng tàu bị mắc kẹt tại eo biển làm nơi lưu trữ tạm thời, chờ khi tuyến hàng hải được khai thông. Tuy nhiên, khi các nỗ lực đàm phán hòa bình vẫn bế tắc và tuyến vận chuyển chưa được mở lại, tàu chở đầy hàng không thể rời đi, trong khi tàu rỗng cũng không thể tiếp cận.

“Theo thời gian, nguy cơ các nhà máy phải dừng hoạt động sẽ gia tăng khi kho chứa đầy và không còn chỗ lưu trữ sản phẩm,” bà Pranshi Goyal, chuyên gia phân tích cấp cao của CRU, nhận định. “Nếu điều đó xảy ra, mức độ gián đoạn sẽ nghiêm trọng hơn, bởi việc khởi động lại các nhà máy đạm không thể thực hiện ngay lập tức.”

Iran phát tín hiệu sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận tạm thời nhằm mở lại eo biển Hormuz, đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của nước này, đồng thời trì hoãn các đàm phán phức tạp hơn liên quan đến chương trình hạt nhân. Tổng thống Donald Trump đã triệu tập nhóm an ninh quốc gia để thảo luận đề xuất này.

Theo Bloomberg Intelligence, khoảng 45% thương mại urê toàn cầu đến từ các nhà sản xuất có cơ sở tại khu vực Vịnh Ba Tư, với các thị trường nhập khẩu lớn gồm Ấn Độ, châu Âu và Brazil. Urê cũng khó thay thế do là loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất và có hàm lượng dinh dưỡng cao hơn nhiều lựa chọn khác.

Kể từ khi xung đột Iran nổ ra cuối tháng 2, chỉ có 11 tàu chở phân bón đi qua eo biển Hormuz, trong đó 4 tàu chở urê, theo dữ liệu theo dõi tàu của Bloomberg và hãng phân tích Kpler. Hiện có 44 tàu chở phân bón vẫn mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, gần một nửa trong số đó chở urê.

“Vấn đề của thị trường không chỉ là sản lượng bị mất, mà còn là hàng hóa không thể lưu thông,” bà Goyal nhấn mạnh. Ngay cả khi eo biển được mở lại, lượng hàng tồn đọng khó có thể giải tỏa nhanh chóng và tác động đến thị trường sẽ còn tiếp tục gia tăng.