Nguồn: danviet.vn

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), năm 2025 được xem là dấu mốc đặc biệt của ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên vượt mốc 2 tỷ USD, khẳng định vị thế trung tâm của Việt Nam trên bản đồ gia vị toàn cầu.

Cụ thể, tổng kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu và gia vị năm 2025 đạt 2,124 tỷ USD, tăng 20,1% so với năm 2024. Riêng hạt tiêu chiếm hơn 78% tổng kim ngạch toàn ngành. Trong đó, riêng với hạt tiêu, Việt Nam xuất khẩu hơn 246.000 tấn, giảm 1,5% so với năm trước. Tuy nhiên, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh lên gần 6.750 USD/tấn (tăng 28,3%), kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng vọt hơn 26%, đạt khoảng 1,66 tỷ USD.

Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của hồ tiêu Việt Nam, song năm 2025 ghi nhận mức sụt giảm đáng kể. Lượng xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt khoảng 55.000 tấn, giảm gần 24% so với năm trước, do tác động của chính sách thuế và xu hướng các nhà nhập khẩu Mỹ ưu tiên tiêu thụ hàng tồn kho để hạn chế rủi ro.

Trong bối cảnh đó, các thị trường khác như UAE, Trung Quốc, Ấn Độ và Đức đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phân tán rủi ro và giữ ổn định đầu ra cho ngành hồ tiêu Việt Nam.

Ngoài hạt tiêu, nhiều mặt hàng gia vị khác cũng đóng góp tích cực như quế đạt khoảng 300 triệu USD; gừng và nghệ 61 triệu USD; hoa hồi gần 59 triệu USD; bạch đậu khấu và nhục đậu khấu 33 triệu USD; ớt khoảng 10 triệu USD. Điều này cho thấy cơ cấu xuất khẩu gia vị của Việt Nam đang dần đa dạng hơn, giảm phụ thuộc tuyệt đối vào một mặt hàng đơn lẻ.

Tại Hội nghị Thường niên của VPSA vừa diễn ra mới đây, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA cho biết, năm 2025, sản lượng hạt tiêu Việt Nam ước đạt khoảng 195.000 tấn, chiếm 36,3% nguồn cung toàn cầu, tiếp tục đứng đầu thế giới. Trong khi đó, sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 537 nghìn tấn, giảm 2,9% so với năm 2024 và giảm 6,9% so với năm 2023.

"Đây là năm thứ hai liên tiếp sản xuất hồ tiêu thế giới suy giảm, phản ánh tác động kéo dài của giai đoạn giá thấp trước đó, chi phí đầu vào tăng cao và điều kiện thời tiết bất lợi tại nhiều vùng trồng trọng điểm", bà Liên thông tin.

Sản xuất hồ tiêu giảm rõ rệt tại các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia và Sri Lanka, trong khi một số nước ghi nhận tín hiệu phục hồi, đáng chú ý là Brazil, Việt Nam và Malaysia. Cơ cấu thị phần nguồn cung toàn cầu tiếp tục nghiêng mạnh về Việt Nam với 36,3%, bỏ xa các đối thủ lớn như Ấn Độ (15,8%) và Brazil (15,1%). Trong bối cảnh nguồn cung suy giảm nhưng nhu cầu không giảm tương ứng, giá hồ tiêu toàn cầu được duy trì ở mức cao trong suốt năm 2025.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, năm 2025 là minh chứng rõ nét cho định hướng phát triển theo chiều sâu của ngành hồ tiêu. Mức tăng trưởng 26% giá trị xuất khẩu không đến từ mở rộng diện tích hay tăng sản lượng, mà từ nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đa dạng hóa thị trường. Trước áp lực ngày càng lớn về trách nhiệm xã hội và môi trường, ngành cần chuyển từ tư duy “xử lý sự cố” sang “phòng ngừa từ gốc”.

Theo ông Hiếu, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý thuốc bảo vệ thực vật, loại bỏ các hoạt chất có nguy cơ, thúc đẩy sử dụng thuốc sinh học và thuốc thế hệ mới, đồng thời phối hợp với địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa sản xuất. Mục tiêu dài hạn là xây dựng một ngành hồ tiêu và gia vị có sức chống chịu cao, đủ khả năng thích ứng với những biến động kinh tế, chính trị và khí hậu toàn cầu.

Dự báo về năm 2026, Chủ tịch VPSA cho hay, ngành hồ tiêu phải đối mặt với khô hạn đầu năm, mưa lớn và dịch bệnh trong mùa mưa, khiến năng suất nhiều vùng chỉ ở mức trung bình. Sản lượng năm 2026 dự kiến giảm khoảng 10% so với năm 2025.

"Việt Nam đang dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu và cơ hội thị trường vẫn còn rộng mở", bà Liên khẳng định. Đồng thời, bà cũng cho rằng, ngành hàng hồ tiêu cũng đang chịu áp lực lớn khi các thị trường như EU, Hoa Kỳ liên tục siết chặt các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. Hoạt động canh tác đối mặt thách thức từ thoái hóa đất, phát thải và dịch bệnh, buộc ngành phải chuyển hướng sang các mô hình canh tác tái sinh, đáp ứng yêu cầu về dư lượng hóa chất và phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu carbon thấp.

Ở góc độ doanh nghiệp xuất khẩu, bà Lê Thị Thùy Dung, Phó Giám đốc Thương mại Công ty Simexco Đắk Lắk, cho rằng rủi ro lớn nhất hiện nay của ngành hồ tiêu không nằm ở sản lượng, mà ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. EU, Hoa Kỳ, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) liên tục siết chặt quy định về giới hạn dư lượng tối đa (MRLs), khiến nguy cơ hàng hóa bị cảnh báo, trả về hoặc tiêu hủy gia tăng nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu sản xuất.

"Liên kết chặt chẽ – kiểm soát đa tầng, coi quản trị vùng nguyên liệu là nền tảng cốt lõi", là hướng tiếp cận mà theo bà Dung có thể kiểm soát và truy xuất nguồn gốc, minh bạch sản phẩm.

Đồng thời, hướng đến mô hình nông nghiệp tái sinh. Theo bà Dung, đây là bước chuyển tất yếu sau nhiều năm canh tác thâm canh dựa nhiều vào phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Nông nghiệp tái sinh không chỉ giúp phục hồi sức khỏe đất, tăng đa dạng sinh học, quản lý tốt carbon và nguồn nước, mà còn mang lại giá trị kinh tế rõ rệt cho nông dân, với thu nhập tại một số mô hình tăng trên 100% so với trước.