Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn

Những mặt hàng triển vọng

Bước vào năm 2026, ngành rau quả Việt Nam đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là đạt kim ngạch xuất khẩu 10 tỷ USD. Để đạt mục tiêu này, ngành rau quả tiếp tục trông đợi vào những mặt chủ lực và những mặt hàng có nhiều triển vọng khi được khai mở thị trường.

Sầu riêng sẽ tiếp tục là "ngọn cờ đầu" của ngành rau quả Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đạt kỷ lục 3,86 tỷ USD, chiếm 45% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả. Tháng 1 năm nay, xuất khẩu sầu riêng tăng trưởng tới 3 con số (tăng 275%) và đạt 117 triệu USD.

Tách múi sầu riêng để làm sầu riêng đông lạnh tại Công ty TNHH Sầu riêng Ba Đảo. Ảnh: Thanh Sơn.

Đặc biệt, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan để trở thành nước cung cấp sầu riêng lớn nhất (tính về lượng) cho Trung Quốc. Số liệu từ cơ quan chức năng Trung Quốc cho thấy trong năm 2025, nước này nhập khẩu 940 nghìn tấn sầu riêng Việt Nam, chiếm hơn một nửa tổng khối lượng sầu riêng nhập khẩu (1,868 triệu tấn).

Trong năm 2026, sầu riêng Việt Nam cũng đang có nhiều cơ hội để vượt qua Thái Lan ở thị trường Trung Quốc.

Hiện tại, mặt hàng sầu riêng Thái Lan đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn. Do ảnh hưởng xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia, số lượng lao động lành nghề người Campuchia ở Thái Lan đã giảm mạnh. Ngành hàng sầu riêng Thái Lan hiện đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động nông trại và công nhân đóng gói.

Để giải bài toán nhân công lao động, các trang trại, nhà máy đóng gói ở Thái Lan đang tăng cường tuyển dụng lao động Myanmar. Tuy nhiên, những lao động này cần được đào tạo để đáp ứng các yêu cầu cụ thể.

Xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia cũng khiến các lô hàng sầu riêng Thái Lan được vận chuyển bằng đường bộ sang Trung Quốc phải đi qua Lào, vào Vân Nam rồi mới về Quảng Đông, Quảng Tây, dẫn tới chi phí logistics, chi phí bảo quản tăng lên nhiều.

Quãng đường di chuyển dài còn dẫn tới việc quay vòng container lạnh bị kéo dài. Thời gian sầu riêng chín rộ thường chỉ trong vòng khoảng 2 tháng. Do đó, việc container lạnh quay vòng chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến xuất khẩu sầu riêng Thái Lan qua đường bộ.

Ngoài đường bộ, sầu riêng Thái Lan còn đi sang Trung Quốc bằng đường biển. Xung đột Trung Đông sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ đến xuất khẩu sầu riêng Thái Lan theo con đường này. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) chia sẻ, hiện có một lượng lớn container lạnh đang bị kẹt ở Trung Đông không thoát ra được. Điều này dẫn tới tình trạng không đủ container lạnh cho xuất khẩu rau quả qua đường biển của các nước Đông Nam Á, qua đó ảnh hưởng không nhỏ đến xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan qua đường biển.

Ngoài mã số vùng trồng được cấp tăng vọt, chất lượng sầu riêng ngày càng cải thiện sẽ là điều kiện để xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang thị trường Trung Quốc tăng mạnh. Ảnh: Thanh Sơn.

Trong khi đó, sầu riêng Việt Nam đang tiếp tục mở rộng diện tích được cấp mã số vùng trồng. Tính đến tháng 1/2026, số lượng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được Trung Quốc phê duyệt đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, qua đó giúp tăng mạnh nguồn hàng sầu riêng có thể xuất khẩu sang thị trường này.

"Mỏ vàng" sầu riêng đông lạnh

Bên cạnh sầu riêng tươi, sầu riêng đông lạnh cũng đang được coi là một "mỏ vàng" của ngành rau quả Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh ước đạt khoảng 600 triệu USD.

Sầu riêng đông lạnh Việt Nam hiện đang cạnh tranh ngang ngửa với sầu riêng đông lạnh Thái Lan ở thị trường Trung Quốc. Năm qua, Trung Quốc nhập khẩu sầu riêng đông lạnh đạt khoảng 1,1 tỷ USD  với khối lượng khoảng 180.000 tấn.

Trong đó, sầu riêng đông lạnh nhập khẩu từ Thái Lan giảm 25% về lượng xuống còn 72.000 tấn, trị giá khoảng 480 triệu USD (giảm 26%). Nhập khẩu sầu riêng đông lạnh từ Việt Nam tăng đáng kể lên 94.000 tấn, trị giá 470 triệu USD. Cũng trong năm qua, Malaysia cung cấp 15.000 tấn sầu riêng đông lạnh cho Trung Quốc, trị giá 160 triệu USD.

Nhu cầu nhập khẩu sầu riêng đông lạnh của Trung Quốc đang tăng mạnh với mức tăng cao hơn nhiều so với sầu riêng tươi. Trong năm 2025, trong khi sầu riêng tươi nhập khẩu tăng gần 20% về lượng thì sầu riêng đông lạnh tăng 58%.

Trước nhu cầu đang tăng mạnh ở thị trường Trung Quốc, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng các doanh nghiệp cần đầu tư mạnh vào kho lạnh và công nghệ cấp đông nhanh (IQF, nitơ lỏng) để chiếm lĩnh phân khúc này ngay khi thị trường còn mới.

Các trái cây chủ lực khác

Sau sầu riêng, chuối được đánh giá là có nhiều triển vọng trong năm 2026, nhất là khi dòng hàng chuối từ các nước Mỹ Latinh (nhất là Ecuador) đi về Châu Á đang bị ảnh hưởng lớn bởi xung đột Trung Đông.

Xuất khẩu chuối sẽ tiếp tục tăng trưởng khi nhu cầu tại các thị trường truyền thống của chuối Việt Nam như Trung Quốc, Nhật Bản... vẫn đang tăng lên.

Xử lý chuối trước khi đóng gói xuất khẩu tại Unifarm. Ảnh: Thanh Sơn.

Xung đột Trung Đông ảnh hưởng đến việc xuất khẩu chuối Việt Nam sang Trung Đông nhưng không lớn vì khu vực thị trường này đang chiếm phần nhỏ trong tổng giá trị xuất khẩu. Bù lại, xung đột Trung Đông cũng đang khiến chuối từ Ecuador và các nước Mỹ Latinh gặp khó khăn lớn trong vận chuyển sang các thị trường Châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Thông tin từ một số doanh nhân cho biết, từ khi xảy ra xung đột Trung Đông, giá chuối ở Ecuador đã giảm do khó khăn trong xuất khẩu sang các thị trường Châu Á. Đây là cơ hội thuận lợi để ngành hàng chuối Việt Nam lấp vào "chỗ trống" của chuối Ecuador.

Ông Phạm Quốc Liêm, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp U&I (Unifarm) chia sẻ, với những điều kiện thuận lợi như trên, nếu tiếp tục đảm bảo tốt về chất lượng, an toàn thực phẩm..., xuất khẩu chuối sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm nay.

Những năm gần đây, do cung không đủ cầu, cây dứa đã có được sự đầu tư mạnh mẽ vào vùng nguyên liệu từ một số doanh nghiệp, tiêu biểu như Doveco, Nafoods... Vì vậy, sản lượng dứa dự báo sẽ tăng cao trong năm 2026, mở thêm cơ hội để đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định trong năm nay, các loại trái cây như thanh long, chuối, xoài... sẽ duy trì xuất khẩu ổn định tới các thị trường truyền thống. Trong khi đó, dừa tươi, nhãn và các loại rau gia vị đang có xu hướng tăng tỷ trọng nhờ mở rộng được sang các thị trường Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU...

Trái bưởi cũng đang có nhiều tiềm năng đẩy mạnh xuất khẩu trong năm nay khi Việt Nam và Trung Quốc đã đàm phán xong về kỹ thuật, chỉ còn chờ ký nghị định thư cho phép xuất khẩu chính ngạch sang thị trường này.

Ngoài trái cây tươi, rau quả chế biến cũng là niềm hi vọng lớn của ngành rau quả trong năm nay khi nhu cầu ngày càng cao, các sản phẩm chế biến sâu càng ngày càng tăng về số lượng và trình độ chế biến.