Nguồn: clubofmozambique.com

Dữ liệu thực hiện năm 2025 cho thấy giá trị xuất khẩu gần như tăng gấp ba lần chỉ trong một năm, so với mức 44,1 triệu USD của năm 2024. Việt Nam và Ấn Độ là hai thị trường tiêu thụ chủ lực.

Ảnh: clubofmozambique.com

Không chỉ giá trị, sản lượng xuất khẩu cũng tăng đáng kể, từ 48.403 tấn năm 2024 lên 93.247 tấn năm 2025.

Bên cạnh hạt điều, xuất khẩu mắc ca của Mozambique cũng ghi nhận tăng trưởng, từ 30,2 triệu USD năm 2024 lên 39,9 triệu USD năm 2025.

Chính phủ Mozambique cho biết sẽ đầu tư khoảng 374 triệu USD để phát triển ngành điều, với mục tiêu nâng sản lượng hàng năm từ mức hiện tại 158.000 tấn lên 689.000 tấn vào năm 2034.

Theo Bộ Nông nghiệp, Môi trường và Thủy sản Mozambique, chương trình này sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc, nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi giá trị hạt điều. Trọng tâm bao gồm tăng cường nghiên cứu, hỗ trợ sản xuất, dịch vụ khuyến nông, phát triển thị trường và chế biến, qua đó góp phần nâng cao sản lượng, thu nhập cho nông dân và tạo thêm việc làm.

Bộ trưởng Roberto Albino nhấn mạnh, hạt điều không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn góp phần tăng cường gắn kết xã hội và bảo đảm an ninh lương thực, dinh dưỡng. Ông khuyến khích đưa hạt điều vào các chương trình bữa ăn học đường và thực đơn tại nhà hàng.

Chương trình phát triển chuỗi giá trị hạt điều giai đoạn 2025-2034 cũng bao gồm cải cách cơ chế thực hiện nhằm củng cố ngành. Theo đó, ngoài việc tăng sản lượng, chương trình đặt mục tiêu mở rộng hỗ trợ từ 230.000 lên hơn 600.000 hộ sản xuất, nâng công suất chế biến từ 40.000 lên hơn 482.000 tấn, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn ngành.

Chương trình chính thức được khởi động vào tháng 10/2025. Bộ trưởng Roberto Albino cho rằng Government cần tập trung tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi thông qua các chính sách thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhanh chóng.

Ông cũng kêu gọi các bên tham gia trong chuỗi giá trị hạt điều chủ động đề xuất với Government những chính sách cần thiết, nhằm hình thành môi trường kinh doanh hiệu quả, tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Mục tiêu của Mozambique là tăng cường liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi, mang lại lợi ích cho cả người sản xuất, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu, đóng góp vào phát triển kinh tế quốc gia. Đồng thời, hướng tới vận hành ngành điều theo cơ chế thị trường, giảm dần sự can thiệp trực tiếp của Government.

Việc triển khai chương trình cũng đặt ra yêu cầu tiếp cận toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng kinh doanh, nhằm tối đa hóa doanh thu từ hạt điều.

Trước đó, số liệu chính thức cho thấy sản lượng thương mại hạt điều của Mozambique đạt khoảng 195.400 tấn trong niên vụ 2024/2025 – mức cao kỷ lục, tiệm cận giai đoạn đỉnh cao những năm 1970 khi nước này từng là một trong những quốc gia sản xuất hạt điều lớn nhất thế giới.

Khoảng 50 năm trước, sản lượng hạt điều của Mozambique từng vượt 200.000 tấn/năm trong thời kỳ thuộc địa. Đến giữa thập niên 1970, nước này là nhà sản xuất hạt điều lớn thứ hai thế giới (210.000 tấn chế biến năm 1973), chỉ sau Ấn Độ là quốc gia khi đó cũng như hiện nay vẫn nhập khẩu phần lớn sản lượng điều của Mozambique.

Sau khi giành độc lập ngày 25/6/1975, sản lượng giảm mạnh xuống còn chưa đến 10% so với trước đó, tương đương khoảng 15.000-20.000 tấn/năm, nhưng đã phục hồi dần qua các năm. Đến niên vụ 2024/2025, Mozambique vươn lên đứng thứ 7 thế giới về sản xuất hạt điều.