Nguồn: dairydimension.com

Ấn Độ hiện chiếm xấp xỉ 1/4 tổng sản lượng sữa toàn cầu. Trong giai đoạn 2023–2024, sản lượng sữa đạt khoảng 239 triệu tấn, với mức cung bình quân đầu người 471 gram/người/ngày, khẳng định vai trò then chốt của ngành sữa trong an ninh lương thực và dinh dưỡng quốc gia.

Cơ cấu sản xuất sữa của Ấn Độ mang lại lợi thế chiến lược rõ rệt: sữa bò chiếm gần 50% và sữa trâu chiếm khoảng 44% tổng sản lượng. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất các sản phẩm sữa có hàm lượng chất béo và SNF cao như bơ sữa (ghee) và paneer. Tuy nhiên, hiện vẫn có khoảng 65% sản lượng sữa được tiêu thụ dưới dạng sữa nước, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào các sản phẩm có biên lợi nhuận thấp.

Các sản phẩm sữa giá trị gia tăng (VAPs) đang là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất, trong đó các mặt hàng như sữa chua, paneer và phô mai chiếm gần 45% danh mục sản phẩm của các doanh nghiệp sữa có tổ chức. Dù vậy, gần hai phần ba lượng sữa tại Ấn Độ vẫn lưu thông qua khu vực phi chính thức, làm hạn chế khả năng kiểm soát chất lượng và giám sát theo quy định.

Một vấn đề dai dẳng của ngành sữa Ấn Độ là tình trạng pha trộn, làm giả sữa, với các báo cáo cho thấy 65–70% mẫu sữa không đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Các phương thức gian lận ngày càng tinh vi, sử dụng các thao tác hóa học phức tạp. Dù cơ quan quản lý đã tăng cường thanh tra và áp dụng các mức xử phạt nghiêm khắc hơn, giới chuyên gia cho rằng cần đầu tư mạnh vào hạ tầng kiểm nghiệm hiện đại và nâng cao nhận thức người tiêu dùng để bảo đảm trách nhiệm giải trình trong toàn chuỗi.

Mô hình tiêu dùng sữa tại Ấn Độ phản ánh sự đan xen giữa truyền thống và hiện đại. Khoảng 50% lượng sữa thương mại được tiêu thụ dưới dạng sữa nước, 35% dùng cho các sản phẩm truyền thống, và 15% cho các sản phẩm sữa công nghiệp. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của nhóm sản phẩm giá trị gia tăng đang vượt xa sữa nước, được thúc đẩy bởi quá trình đô thị hóa và xu hướng tiêu dùng chú trọng sức khỏe.

Về quy mô kinh tế, thị trường sữa Ấn Độ năm 2025 được định giá khoảng 21,3 lakh crore rupee, đóng góp gần 5% GDP của quốc gia này. Khi ngành chuyển dịch mạnh sang các sản phẩm thương hiệu và giá trị cao, những thách thức từ biến đổi khí hậu và yêu cầu ứng dụng công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết.

Nhìn chung, dù sản lượng sữa và mức độ đa dạng hóa sản phẩm giá trị gia tăng của Ấn Độ tiếp tục mở rộng, tình trạng gian lận sữa vẫn là rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng và niềm tin thị trường. Triển vọng dài hạn của ngành sẽ phụ thuộc vào khả năng nâng cao chất lượng, minh bạch và an toàn thực phẩm một cách nhất quán.