Nguồn: https://bacninhtv.vn

Từ đó, anh Tài quyết định về quê ở xã Kim Long, TP.HCM (trước đây là tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) khởi nghiệp với mô hình trồng nấm đông trùng hạ thảo. Thời gian đầu, anh nhận không ít sự hoài nghi, thậm chí phản đối từ gia đình và người thân, nhưng anh tin rằng nếu mình làm bằng tri thức, bằng đam mê và sự tử tế thì con đường đó dù chậm vẫn sẽ bền vững. Và những kết quả hôm nay anh đạt được đã chứng minh cho điều đó.

Chàng thạc sĩ trồng nấm thời 4.0 ẢNH: NVCC

Trong năm 2025, anh Trần Tài, người sáng lập và Giám đốc Công ty TNHH nấm sinh học Việt Nam (VINABIOMUSH), đạt giải nhì cuộc thi dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2025 của T.Ư Đoàn; Giải thưởng Lương Định Của của T.Ư Đoàn; được tuyên dương là Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM; Gương "Thanh niên nông thôn làm kinh tế giỏi TP.HCM"; giải nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông do Hội Nông dân TP.HCM tổ chức.

Đưa khoa học công nghệ về phục vụ nông nghiệp

Sinh ra trong gia đình thuần nông nên anh Tài luôn đau đáu muốn đưa KH-CN về phục vụ nông nghiệp, giúp bà con nâng cao giá trị sản xuất. "Chính điều đó đã thôi thúc tôi chọn con đường khởi nghiệp, dù biết phía trước rất nhiều khó khăn", anh khẳng định.

Chọn khởi nghiệp với nấm, bởi theo chàng nông dân vừa bước sang tuổi 35, thì đây là lĩnh vực hội tụ đầy đủ 3 yếu tố: giá trị khoa học, giá trị kinh tế, giá trị sức khỏe cộng đồng.

Nhờ áp dụng công nghệ cao, năng suất và chất lượng sản phẩm được kiểm soát ổn định, tỷ lệ thành công trong nuôi trồng đạt trên 97% ẢNH: NVCC

"Đặc biệt, đông trùng hạ thảo là dược liệu quý, có giá trị cao nhưng trước đây chủ yếu phụ thuộc nhập khẩu, giá thành đắt đỏ, khó tiếp cận với người tiêu dùng trong nước. Tôi mong muốn VN hoàn toàn có thể chủ động sản xuất loại dược liệu này bằng công nghệ sinh học, với chất lượng cao nhưng giá thành hợp lý hơn. Đó cũng là lý do tôi quyết tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển mô hình nuôi trồng đông trùng hạ thảo trong điều kiện khí hậu VN", anh chia sẻ.

Theo anh Tài, thực tế đông trùng hạ thảo là đối tượng nuôi trồng rất khó tính. Trước đây, phần lớn sản phẩm trên thị trường VN phải phụ thuộc nhập khẩu, chủ yếu do điều kiện khí hậu trong nước chưa phù hợp. Bất lợi lớn nhất của VN là nhiệt độ và độ ẩm biến động mạnh, đặc biệt là khí hậu nhiệt đới gió mùa. Đông trùng hạ thảo lại cần môi trường nhiệt độ thấp, ổn định, ánh sáng, CO₂, độ ẩm và vi sinh phải được kiểm soát chặt chẽ; chỉ cần sai lệch nhỏ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, hoạt chất và hình thái quả thể.

"Chính vì vậy, tôi chọn hướng thiết kế khí hậu nhân tạo, mô phỏng chính xác điều kiện sinh trưởng tối ưu của đông trùng hạ thảo ngay trong phòng nuôi. Điều này đòi hỏi rất nhiều nghiên cứu, thử nghiệm thất bại và điều chỉnh liên tục trong nhiều năm, nhưng đổi lại là khả năng làm chủ hoàn toàn chất lượng sản phẩm trong điều kiện VN", anh Tài tâm đắc với thành quả sau hành trình dày công nghiên cứu.

Làm chủ khoa học công nghệ

Hiện anh Tài đang vận hành hệ thống nuôi trồng đông trùng hạ thảo trên nhiều phòng nuôi chuyên biệt, với tổng diện tích sản xuất khoảng 1.250 m2, được thiết kế khép kín theo quy trình một chiều để đảm bảo chất lượng đầu ra cho sản phẩm.

Ứng dụng công nghệ nuôi cấy vi sinh, kiểm soát môi trường bằng hệ thống tự động giúp sản phẩm ổn định, đồng đều và đạt hoạt chất cao ẢNH: NVCC

Điều quan trọng không chỉ là diện tích mà là khả năng kiểm soát đồng bộ môi trường và mở rộng linh hoạt. Mô hình này cho phép tăng công suất mà không phá vỡ chất lượng, phù hợp cho cả sản xuất thương mại lẫn chuyển giao kỹ thuật.

"Điểm cốt lõi tạo nên sự khác biệt của mô hình chúng tôi nằm ở việc ứng dụng công nghệ sinh học và tự động hóa vào sản xuất, kết hợp tư duy nông nghiệp tuần hoàn", anh Tài nói.

Cụ thể, anh Tài ứng dụng công nghệ nuôi cấy vi sinh, kiểm soát môi trường bằng hệ thống tự động giúp sản phẩm ổn định, đồng đều và đạt hoạt chất cao. Hiện tại mô hình của anh đã đạt mức tự động hóa trên 80%, đồng thời chủ động toàn bộ quy trình từ giống - nuôi trồng - chế biến - đóng gói, đảm bảo truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, anh tận dụng nguồn nguyên liệu nông nghiệp sẵn có địa phương, như: gạo lứt, bột ngũ cốc, trứng gà, bột đậu nành, đường mía, phụ phẩm từ sinh khối nấm đông trùng hạ thảo sau thu hoạch… để làm giá thể, góp phần xây dựng mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, không chất thải.

Theo anh Tài, nếu nuôi trồng theo kiểu truyền thống, không ứng dụng công nghệ, thì bất lợi rất rõ ràng: phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, khó nhân rộng; chất lượng không đồng đều, dễ nhiễm tạp, nhiễm vi sinh; năng suất thấp, rủi ro cao; khó đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm nghiệm, truy xuất và thương mại hóa.

Chính sự kết hợp giữa KH-CN, tự động hóa và tư duy phát triển bền vững đã tạo nên lợi thế cạnh tranh lâu dài cho mô hình của chàng nông dân trẻ. Nhờ áp dụng công nghệ cao, năng suất và chất lượng sản phẩm được kiểm soát ổn định, tỷ lệ thành công trong nuôi trồng đạt trên 97%.

Mô hình của anh Tài được giới thiệu để nhiều thanh niên cùng học hỏi ẢNH: NVCC

Anh Tài khẳng định: "Công nghệ không thay con người, nhưng giúp con người kiểm soát được rủi ro, giảm thất bại và biến nông nghiệp thành một ngành sản xuất có thể đo lường, tối ưu và phát triển bền vững".

Tích cực chuyển giao kỹ thuật, tư vấn cho thanh niên khởi nghiệp

Đến nay, doanh nghiệp của anh Tài đã phát triển nhiều dòng sản phẩm từ đông trùng hạ thảo như dạng tươi, sấy khô, trà, nước uống dinh dưỡng… phục vụ thị trường trong nước. Doanh thu hằng năm tăng trưởng ổn định, tạo việc làm cho lao động địa phương và đóng góp tích cực cho kinh tế địa phương.

Bên cạnh sản xuất nấm đông trùng hạ thảo, anh còn nghiên cứu và sản xuất nhiều dòng nấm dược liệu và nấm ăn có giá trị như linh chi, hoàng đế, mộc nhĩ, bào ngư…, hướng tới đa dạng hóa sản phẩm và tối ưu chuỗi giá trị nông nghiệp.

Với quan niệm thành công chỉ thật sự trọn vẹn khi được chia sẻ, trong suốt hành trình khởi nghiệp của mình, anh Tài đã tích cực chuyển giao kỹ thuật, đào tạo nghề, hỗ trợ giống, quy trình và tư vấn mô hình cho thanh niên có nhu cầu khởi nghiệp, không chỉ tại địa phương mà ở các tỉnh thành khác trên cả nước.

Có những thanh niên đi lên từ quy mô nuôi trồng rất nhỏ, chỉ vài chục mét vuông, nhưng nhờ sự đồng hành, hỗ trợ của anh Tài, đến nay đã làm chủ được mô hình nuôi trồng, có sản phẩm đạt chất lượng ổn định và tự tin phát triển thương hiệu riêng tại địa phương. Một trong số đó là anh Nguyễn Xuân Truyện (xã Ân Hảo, Gia Lai; trước đây là H.Hoài Ân, Bình Định). Anh Truyện cho biết thông qua các hội nhóm trên mạng xã hội nên đã kết nối được với nhau, nhờ đó anh nhận được sự hỗ trợ rất nhiệt tình từ anh Tài.

"Anh Tài là thạc sĩ nên có trình độ cao, hơn nữa do tiếp xúc với các mô hình ở nước ngoài nhiều nên trong quá trình làm anh rất nhiệt tình chia sẻ trên nhóm để anh em thực hiện tốt hơn. Anh đã hỗ trợ tôi rất nhiệt tình và cụ thể về công nghệ làm giống đông trùng hạ thảo, bào ngư, nấm rơm… Nhờ đó mà mô hình của tôi tốt hơn, nguồn giống cũng kiểm soát được tốt hơn, tránh được những vấn đề thoái hóa giống…, những vấn đề trước đây rất hay gặp phải", anh Truyện chia sẻ.

Ngoài ra, anh Tài cũng tham gia các hoạt động kết nối, đào tạo khởi nghiệp, giúp nhiều bạn trẻ tiếp cận KH-CN và tư duy làm nông nghiệp hiện đại.

Trăn trở lớn nhất của anh Tài là làm sao để nông nghiệp công nghệ cao không chỉ dừng ở mô hình điểm, mà thực sự lan tỏa, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Thời gian tới, anh Tài mong muốn mở rộng quy mô sản xuất, chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu và đưa thương hiệu sản phẩm Việt vươn ra thị trường quốc tế.