Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), từ đầu năm 2026 đến nay, việc cấp COA – giấy chứng nhận xác nhận lô hàng thủy sản không được khai thác từ các nghề cá bị cấm theo quy định của Đạo luật Bảo vệ Thú biển của Hoa Kỳ (MMPA) – gặp nhiều khó khăn. Thực tế này khiến nhiều lô hàng thủy sản của doanh nghiệp Việt Nam không thể hoàn tất thủ tục thông quan khi cập cảng Hoa Kỳ.

Sau khi tổng hợp phản ánh từ doanh nghiệp, VASEP đã có cuộc họp nhanh với Cục Thủy sản và Kiểm ngư để báo cáo tình hình, đồng thời kiến nghị các giải pháp tháo gỡ. Trên cơ sở đó, ngày 30/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng cường tổ chức thực hiện Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT ngày 26/12/2025 về chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay việc cấp COA đã được triển khai tại một số địa phương. Tuy nhiên, quá trình thực hiện còn thiếu đồng bộ, chưa thống nhất giữa các địa phương, trong khi số lượng hồ sơ được tiếp nhận, xử lý vẫn thấp so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Để tránh gián đoạn, ách tắc hoạt động xuất khẩu và bảo đảm thực hiện đúng quy định của Thông tư 74/2025/TT-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị chức năng khẩn trương công bố thủ tục hành chính, công khai tại cơ quan trực tiếp tiếp nhận, giải quyết hồ sơ; đồng thời ban hành và công bố quy trình nội bộ xử lý hồ sơ nhằm kịp thời tiếp nhận, giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp. Thời hạn hoàn thành trước ngày 5/2/2026.

Các địa phương được yêu cầu tổ chức tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tiếp và qua dịch vụ bưu chính công ích (trong thời gian chưa triển khai dịch vụ công trực tuyến), thực hiện đúng quy định về thành phần và hình thức hồ sơ, không yêu cầu bổ sung các giấy tờ không có trong quy định; đồng thời bố trí đủ nhân sự phù hợp để giải quyết hồ sơ đúng thời hạn.

Bên cạnh đó, các tỉnh, thành phố tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nội dung Thông tư 74/2025/TT-BNNMT đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản, cũng như triển khai đầy đủ các nội dung đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo tại Văn bản số 11144/BNNMT-TSKN ngày 31/12/2025.

Từ góc độ doanh nghiệp, VASEP cho biết Thông tư 74/2025/TT-BNNMT cho phép lựa chọn một trong ba phương thức nộp hồ sơ gồm nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến, phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Tuy nhiên, trên thực tế, hồ sơ xin cấp COA hiện chỉ được tiếp nhận theo hình thức nộp hồ sơ giấy trực tiếp tại bộ phận một cửa của các chi cục.

Điều này buộc doanh nghiệp phải chuẩn bị và mang từng bộ hồ sơ giấy dày đến nộp trực tiếp, gây tốn kém thời gian, nhân lực và chi phí hành chính, đồng thời đi ngược lại tinh thần cải cách thủ tục và chuyển đổi số. Trong khi đó, nhiều chi cục chỉ bố trí một cán bộ tiếp nhận hồ sơ COA, dù số lượng doanh nghiệp và hồ sơ phát sinh lớn, mỗi doanh nghiệp thường phải nộp nhiều bộ hồ sơ cho nhiều lô hàng khác nhau.

Đáng chú ý, một số chi cục còn yêu cầu doanh nghiệp bổ sung các loại giấy tờ không được quy định trong Thông tư 74/2025/TT-BNNMT hoặc áp dụng không thống nhất giữa các địa phương. Hệ quả là nhiều lô hàng đã cập cảng Hoa Kỳ nhưng hồ sơ COA không theo kịp, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động, không kiểm soát được tiến độ thông quan và gia tăng rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.

Theo Tạp chí Thương trường