Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/

Dù kim ngạch xuất khẩu đã vượt mốc 1,1 tỷ USD mỗi năm, ngành hàng dừa Việt Nam vẫn chưa tạo được vị thế tương xứng trên thị trường quốc tế. Việt Nam hiện chỉ chiếm khoảng 8% thị phần dừa tươi tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới (nhập khẩu 1,1 triệu tấn năm 

2025), thấp hơn đáng kể so với Indonesia và Thái Lan.

Cần có những giống dừa tốt hơn để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu ngày càng cao. Ảnh: Minh Đãm.

Không chỉ hạn chế về thị phần, giá trị dừa Việt Nam cũng ở mức thấp hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Theo các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chất lượng chưa ổn định - hệ quả của việc tổ chức sản xuất còn phân tán và chưa kiểm soát tốt giống.

TS Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn cho biết, Việt Nam hiện tồn tại hai nhóm dừa chính là dừa lấy dầu và dừa uống nước. Tuy nhiên tại nhiều địa phương, hai nhóm này vẫn được trồng xen lẫn, dẫn đến thụ phấn chéo, làm giảm độ thuần giống và khiến chất lượng trái không đồng đều.

Cơ hội "hóa rồng"

Theo ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, một trong những khó khăn lớn của ngành hàng dừa hiện nay là quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ và phân tán.

Phần lớn diện tích trồng dừa hiện vẫn do các hộ dân nhỏ lẻ quản lý. Điều này khiến việc tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn đồng bộ gặp nhiều trở ngại, đồng thời ảnh hưởng đến tính ổn định của nguồn cung.

“Khi sản xuất còn phân tán, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn để phục vụ xuất khẩu với quy mô lớn sẽ gặp nhiều khó khăn. Điều này cũng khiến quá trình thu mua, phân loại và đóng gói sản phẩm phức tạp hơn”, ông Tùng cho biết.

Trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc, việc sản xuất nhỏ lẻ có thể trở thành rào cản lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhiều thị trường nhập khẩu sản phẩm dừa ngày càng yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Ảnh: Minh Đảm.

Các chuyên gia cho rằng, việc tổ chức lại sản xuất theo mô hình hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp thu mua và chế biến sẽ là giải pháp quan trọng để khắc phục tình trạng này.

Một thách thức khác của ngành dừa Việt Nam là chi phí logistics. Do dừa tươi có trọng lượng lớn và chiếm nhiều diện tích container, chi phí vận chuyển đến các thị trường xa như Hoa Kỳ hoặc Châu Âu thường ở mức khá cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh của dừa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, các quốc gia sản xuất dừa lớn như Philippines, Indonesia hay Thái Lan đã có chuỗi cung ứng và hệ thống logistics tương đối hoàn chỉnh, giúp giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Ông Nguyễn Đình Tùng nhấn mạnh, việc tối ưu hóa khâu logistics, cải thiện hệ thống bảo quản và vận chuyển nông sản sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao sức cạnh tranh của dừa Việt Nam trong thời gian tới.

Mặc dù công nghiệp chế biến dừa của Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây, nhưng tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Hiện nay, một phần đáng kể sản lượng dừa vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô hoặc sơ chế. Trong khi đó, nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao từ dừa như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng hoặc các nguyên liệu tinh chế cho ngành công nghiệp vẫn chưa được khai thác hết.