Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn

Tận dụng tài nguyên bản địa

Những năm gần đây, làn sóng thanh niên bỏ phố về quê để khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp đang lan tỏa mạnh mẽ tại khu vực ĐBSCL.

Không còn tư duy sản xuất nhỏ lẻ, nhiều bạn trẻ đã chọn hướng đi mới cho mình: làm nông nghiệp gắn với công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi cây trồng và góp phần tái cơ cấu nông nghiệp địa phương, từ đó xây dựng chuỗi giá trị nông sản.

Xã Tam Nông là địa phương có nhiều câu chuyện khởi nghiệp thành công tại tỉnh Đồng Tháp. Điển hình là hành trình của thanh niên trẻ Phan Hồi Hương.

Anh sinh ra và lớn lên giữa vùng Đồng Tháp Mười trù phú ruộng vườn, ao cá. Sau một thời gian làm công nhân cho một công ty nước ngoài ở TP. HCM, tích cóp được ít vốn, anh quyết định trở về quê để lập nghiệp.

Nhận ra giá trị từ những loại cây quen thuộc trong vườn nhà - loại nguyên liệu dân gian phổ biến, gắn bó với đời sống người dân, đặc biệt là lá ổi, với những bài thuốc truyền miệng về điều trị tiêu chảy hay nấu nước xông giải cảm, anh Hương nảy sinh ý tưởng phát triển sản phẩm trà lá ổi túi lọc, một dạng thức hiện đại hóa dược liệu truyền thống.

Anh Hương chia sẻ: Năm 2022, anh bắt đầu thử nghiệm trên diện tích khoảng hơn 1.500 m² đất vườn nhà, anh vừa làm vừa học hỏi qua sách báo, truyền thông và các mô hình khởi nghiệp khác trong vùng ĐBSCL.

Ban đầu chỉ là vài chục túi trà dùng trong gia đình. Sản phẩm trà lá ổi do anh làm ra có hương vị thơm dịu, dễ uống và không chát, sản phẩm nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực. Đây trở thành động lực để anh chính thức thành lập cơ sở sản xuất, đầu tư máy móc như hệ thống sấy lạnh, thiết bị nghiền và đóng gói hiện đại.

Toàn bộ quy trình sản xuất được chuẩn hóa theo hướng an toàn: lá ổi non được chọn lọc kỹ, sấy ở nhiệt độ thấp để giữ dược tính, sau đó nghiền mịn và đóng gói theo định lượng chuẩn. Nhờ vậy, sản phẩm không chỉ bảo đảm chất lượng mà còn đáp ứng tiêu chí vệ sinh an toàn thực phẩm.

Hiện nay, trà lá ổi túi lọc của anh Hương đã được địa phương chọn đăng ký là sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, tiêu thụ ổn định trong và ngoài tỉnh. Mỗi tháng, cơ sở xuất tiêu thụ từ vài trăm đến hơn 1.000 sản phẩm, mang lại nguồn thu nhập ổn định và tạo việc làm cho lao động địa phương.

Không thỏa mãn với thành công ban đầu, anh Hương còn mở rộng sang mô hình trồng rau má thủy canh trong nhà màng, kết hợp chế biến nước ép sạch theo mô hình 3F (Feed – Farm – Food). Đây là hướng đi tiêu biểu của nông nghiệp công nghệ cao: kiểm soát chất lượng từ đầu vào đến sản phẩm cuối cùng.

Ông Trần Thanh Nam, Bí thư Đảng ủy xã Tam Nông (Đồng Tháp) cho biết: Lãnh đạo địa phương rất vui là có hàng chục thanh niên dám mơ ước, dám thử sức, quyết tâm khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và đã thành công. Mô hình của anh Phan Hồi Hương không chỉ cho thấy hiệu quả kinh tế mà còn mở ra hướng đi mới, tận dụng tài nguyên sẵn có tại địa phương, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh. Xã đang tính đến hỗ trợ anh tiếp cận vốn để mở rộng quy mô sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ, trong đó chú trọng kênh bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.

Hướng đi khác được nhiều thanh niên miền Tây lựa chọn: xây dựng chuỗi liên kết trong sản xuất nông nghiệp. 

Tại Đồng Tháp, anh Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc HTX Quyết Tiến ở xã Phú Thành A đã triển khai mô hình sản xuất lúa theo hướng tuần hoàn, phát thải thấp. Chỉ sau 3 năm, diện tích từ 20 ha đã mở rộng lên 150 ha, thu hút hàng chục hộ dân tham gia.

Mô hình áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật như sạ thưa, sử dụng phân hữu cơ, giảm thuốc bảo vệ thực vật và cơ giới hóa toàn bộ quy trình. Đặc biệt, việc sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) trong phun thuốc trừ sâu, bón phân giúp giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.

Một điểm sáng khác là xử lý rơm rạ sau thu hoạch: thay vì đốt bỏ gây ô nhiễm như trước đây, nông dân thu gom hoặc sử dụng vi sinh để phân hủy, trả lại dinh dưỡng cho đất. Nhờ vậy, hệ sinh thái đồng ruộng được cải thiện rõ rệt.

Dù năng suất không cao bằng phương thức truyền thống, nhưng nhờ doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn thị trường, lợi nhuận của nông dân vẫn tăng trên 30%. Đây chính là lợi thế của sản xuất theo chuỗi: giảm rủi ro và nâng giá trị sản phẩm.

Liên kết chuỗi chìa khóa phát triển bền vững

Anh Đoàn Phan Dinh, Giám đốc Công ty TNHH sản xuất - Thương mại Dịch vụ Heo Rừng ở xã Tân Nhuận Đông (Đồng Tháp) cũng là thanh niên khởi nghiệp khá thành công trong lĩnh vực nuôi heo rừng lai liên kết với hộ dân trong vùng.

Sau khi ra trường cách đây 10 năm, anh Dinh đã mở trang trại nuôi heo theo quy mô nhỏ, với thành công ban đầu, anh dần tăng đàn và thành lập công ty công cấp heo rừng lai và con giống.

Đến nay, công ty của anh Dinh xây dựng thành công mô hình liên kết nuôi heo rừng lai theo hướng “sạch từ chuồng nuôi đến bàn ăn”. Không chỉ cung cấp con giống, doanh nghiệp của anh còn hỗ trợ kỹ thuật, thức ăn và bao tiêu sản phẩm cho hàng ngàn hộ dân.

Điểm đặc biệt của mô hình là tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp, hạn chế tối đa kháng sinh và hóa chất. Chất thải chăn nuôi được xử lý sinh học, tái sử dụng làm phân bón, hình thành vòng tuần hoàn khép kín.

Nhờ đó, người nuôi không chỉ giảm chi phí mà còn tạo ra sản phẩm thịt sạch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Hiện mô hình đã mở rộng ra nhiều tỉnh thành, góp phần nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường.

Tại Cần Thơ, một hướng đi khác cũng đang được nhiều thanh niên lựa chọn là đa dạng hóa sản xuất. Điển hình như anh Trần Văn Toản, ở phường Thới An Đông. Anh lựa chọn mô hình kết hợp nuôi heo thịt với nuôi chim công, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Bình quân mỗi năm gia đình anh thu nhập trên 350 triệu từ mô hình này.

Với mô hình chăn nuôi này, anh Toản tận dụng thức ăn thừa từ nhà hàng, kết hợp trồng thêm rau, chuối để bổ sung dinh dưỡng, giúp giảm đáng kể chi phí chăn nuôi. Đồng thời, việc nuôi chim công là loài vật có giá trị kinh tế cao giúp tăng nguồn thu và phân tán rủi ro.

Điểm chung của các mô hình khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại miền Tây là sự kết hợp giữa tri thức mới và kinh nghiệm truyền thống. Thanh niên không chỉ sản xuất mà còn biết xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ, liên kết thị trường và hướng đến phát triển bền vững.