Nguồn: vneconomy.vn

Mới đây, tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản những tháng cuối năm 2026, ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho biết trong hơn 20 năm qua, ngành công nghiệp gỗ Việt Nam luôn duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10% mỗi năm và trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp.

Tuy nhiên, bước vào năm 2026, tốc độ tăng trưởng đang có dấu hiệu chậm lại. Cụ thể sau 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu mới chỉ đạt 10,1 tỷ USD, tăng 4,9% so với cùng kỳ. Dẫu vậy, theo ông Hoài, trong bối cảnh hiện nay, mức tăng này là chấp nhận được so với mặt bằng chung của ngành nông nghiệp, nhưng nếu so với mục tiêu đề ra thì vẫn thấp hơn nhiều.

ÁP LỰC TỪ THỊ TRƯỜNG HOA KỲ

Lý giải nguyên nhân khiến tăng trưởng xuất khẩu gỗ chậm lại, ông Hoài cho biết là do sức ép ngày càng lớn tại thị trường Hoa Kỳ. Doanh nghiệp đang phải đối mặt với nhiều tầng thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại, trong khi Việt Nam là một trong những nguồn cung đồ gỗ và nội thất lớn nhất cho người tiêu dùng Hoa Kỳ.

Mỗi năm, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 22-24 tỷ USD đồ gỗ và nội thất, trong đó sản phẩm từ Việt Nam chiếm trên 9 tỷ USD. Tỉ trọng lớn này khiến ngành gỗ Việt Nam dễ trở thành đối tượng của các biện pháp điều tra và phòng vệ thương mại.

"Trước những biến động của thị trường, ngành gỗ xác định ba hướng chuyển đổi lớn, gồm: đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; chủ động thích ứng thay vì bị động ứng phó; chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng". Theo ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam

Ở chiều ngược lại, Việt Nam đang tăng mạnh nhập khẩu nguyên liệu gỗ từ Hoa Kỳ. Kim ngạch nhập khẩu tăng từ khoảng 300 triệu USD năm 2024 lên trên 600 triệu USD năm 2025 và dự kiến đạt khoảng 900 triệu USD trong năm 2026, chủ yếu là gỗ tròn và gỗ xẻ.

Ông Hoài cho biết mục tiêu năm 2026 không chỉ dừng ở 17 tỷ USD mà hướng tới đạt 18,5 tỷ USD từ xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ. Cộng với khoảng 1,2 tỷ USD từ lâm sản ngoài gỗ, tổng kim ngạch xuất khẩu có thể đạt khoảng 19,5-19,7 tỷ USD nếu chính sách thuế của Hoa Kỳ không diễn biến quá bất lợi.

TRIỂN KHAI 5 NHÓM GIẢI PHÁP

Để đạt mục tiêu trên, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam sẽ tập trung triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Nhóm giải pháp thứ nhất: Giữ vững các thị trường chủ lực, đặc biệt là Hoa Kỳ.

Hiệp hội sẽ phối hợp với doanh nghiệp rà soát từng nhóm sản phẩm, mã hàng và chuỗi cung ứng; tăng cường trao đổi với khách hàng, nhà nhập khẩu và các hiệp hội đối tác nhằm duy trì đơn hàng, chia sẻ chi phí phát sinh và hạn chế đứt gãy thương mại.

Doanh nghiệp cũng cam kết không tiếp tay cho gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, đồng thời ưu tiên nhập khẩu nguyên liệu gỗ từ Hoa Kỳ, phấn đấu nâng kim ngạch nhập khẩu lên khoảng 900 triệu USD trong năm 2026.

Nhóm giải pháp thứ hai: Mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, EU, Ấn Độ, Canada, Australia, Trung Đông và các thị trường mới nổi.

Hiệp hội sẽ tổ chức các đoàn xúc tiến thương mại chuyên ngành, kết nối doanh nghiệp với hệ thống phân phối và nhà nhập khẩu, chuyển từ xúc tiến chung sang xúc tiến theo từng sản phẩm và từng khách hàng nhằm tạo thêm đơn hàng trong quý 3 và quý 4/2026.

Nhóm giải pháp thứ ba: Khai thác hiệu quả thị trường trong nước bằng việc cung cấp đồ gỗ, vật liệu gỗ và sản phẩm nội thất cho các dự án nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện, công sở, khách sạn, khu du lịch và các dự án hạ tầng, qua đó duy trì công suất sản xuất, việc làm và dòng tiền cho doanh nghiệp.

Nhóm giải pháp thứ tư: Nâng cao giá trị gia tăng thông qua phát triển các sản phẩm có thiết kế, thương hiệu và hàm lượng chế biến sâu cao hơn; đồng thời tận dụng phụ phẩm để sản xuất viên nén, vật liệu mới, sản phẩm sinh khối và các sản phẩm kinh tế tuần hoàn.

Nhóm giải pháp thứ năm: Phát triển nguồn nguyên liệu bền vững bằng cách tăng sử dụng gỗ rừng trồng trong nước, gỗ có chứng chỉ và gỗ nhập khẩu hợp pháp; đẩy mạnh số hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc để đáp ứng các yêu cầu của EUDR và tăng cường liên kết với chủ rừng, hợp tác xã, hộ trồng rừng nhằm từng bước chuyển sang kinh doanh gỗ lớn.

Để các giải pháp phát huy hiệu quả, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan Trung ương tập trung hỗ trợ 5 nhóm nội dung.

Một là, thiết lập cơ chế trao đổi thường xuyên với các cơ quan và hiệp hội Hoa Kỳ nhằm cung cấp thông tin về lao động, môi trường và nguồn nguyên liệu rừng trồng của Việt Nam, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp trước các biện pháp thuế và phòng vệ thương mại.

Hai là, về chính sách thuế, Hiệp hội đề nghị bãi bỏ thuế xuất khẩu 25% đối với gỗ xẻ sản xuất từ gỗ tròn nhập khẩu và thuế xuất khẩu 5% đối với viên nén đen, than ép mùn cưa.

Theo tính toán của Hiệp hội, nếu các bất cập này được tháo gỡ, kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ có thể tăng thêm khoảng 500-700 triệu USD mỗi năm.

Ba là, đề xuất xây dựng gói tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp chế biến gỗ, chủ rừng và các dự án trồng rừng gỗ lớn; xem xét cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với doanh nghiệp chịu tác động từ chính sách thuế của các thị trường lớn.

Bốn là, tăng nguồn lực cho xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ quốc tế, kết nối hệ thống phân phối và thúc đẩy thương hiệu "Gỗ Việt Nam hợp pháp, bền vững và có trách nhiệm".

Năm là, đối với cải cách thủ tục hành chính, Hiệp hội kiến nghị tiếp tục số hóa và liên thông các thủ tục xác định vùng trồng, cấp phép CITES, truy xuất và xác nhận nguồn gốc gỗ; công nhận và sử dụng lại dữ liệu doanh nghiệp đã khai báo, giảm kiểm tra trùng lặp và rút ngắn thời gian thông quan.