Mỹ vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của thủy sản Việt Nam, song tỷ trọng đã giảm từ mức khoảng 18 - 20% xuống còn 15,5 - 17% trong những năm gần đây. Riêng tháng 8/2026, xuất khẩu sang Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh ở nhiều mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra và cá ngừ, trong khi Trung Quốc, ASEAN và nhiều thị trường châu Á tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xu hướng này cho thấy ngành thủy sản cần tiếp tục giữ vững thị trường Mỹ - nơi có sức mua lớn đối với các sản phẩm chế biến sâu - đồng thời mở rộng thêm các động lực tăng trưởng tại những thị trường khác nhằm giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.

Hiện cả nước có khoảng 1.500 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu thủy sản, trong đó khoảng 1.000 - 1.100 doanh nghiệp sở hữu nhà máy chế biến. Đây được xem là lợi thế quan trọng của Việt Nam so với nhiều đối thủ cạnh tranh, bởi giá trị gia tăng ngày càng được tạo ra ở khâu chế biến thay vì chỉ dựa vào nguồn nguyên liệu.

Các sản phẩm như tôm tempura, thủy sản tẩm bột, chế biến sẵn hay thực phẩm tiện lợi đã giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì khả năng cạnh tranh với các nước có lợi thế về chi phí nguyên liệu như Ấn Độ hay Ecuador. Điều này cũng cho thấy dư địa tăng trưởng của ngành không chỉ nằm ở mở rộng sản lượng mà còn ở nâng cao giá trị sản phẩm.

Tuy nhiên, áp lực tại thị trường Mỹ hiện không chỉ đến từ thuế nhập khẩu mà còn từ các biện pháp phòng vệ thương mại, chống bán phá giá, chống trợ cấp, quy định về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhiều yêu cầu mới liên quan đến phát triển bền vững. Theo VASEP, trong bối cảnh chính sách thương mại quốc tế thay đổi nhanh, doanh nghiệp cần được hỗ trợ nhiều hơn về thông tin, cảnh báo sớm để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.

Bên cạnh việc duy trì thị phần tại Mỹ, ngành thủy sản được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng tại Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Trung Quốc - Hong Kong và EU. Đây đều là những thị trường có quy mô tiêu thụ lớn, phù hợp với nhiều nhóm sản phẩm của Việt Nam và có thể trở thành các động lực tăng trưởng mới nếu doanh nghiệp khai thác hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, để gia tăng thị phần, doanh nghiệp không chỉ cần tham gia xúc tiến thương mại mà còn phải nghiên cứu sâu hơn về nhu cầu thị trường, xu hướng tiêu dùng, hệ thống phân phối và đối thủ cạnh tranh. Đồng thời, cần tăng cường kết nối với các nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ và phát huy vai trò của các cơ quan thương vụ trong việc cung cấp thông tin thị trường và chính sách.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng khó dự báo, việc đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng, minh bạch nguồn gốc xuất xứ và tăng cường năng lực quản trị rủi ro được xem là nền tảng để thủy sản Việt Nam nâng cao sức chống chịu, duy trì đà tăng trưởng và khẳng định vị thế trên thị trường thế giới.

Theo Hà Duyên  - Báo Nông nghiệp và Môi trường

https://nongnghiepmoitruong.vn/mo-rong-du-dia-xuat-khau-tang-suc-chong-chiu-cho-nganh-thuy-san-d830222.html