Áp lực chi phí gia tăng, thủy sản đối mặt thách thức xuất khẩu.

Ngành thủy sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn cao điểm thu mua nguyên liệu, chế biến và giao hàng cho các đơn hàng xuất khẩu cuối năm. Đây là thời điểm có ý nghĩa quyết định về kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp khi nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc thường gia tăng mạnh. Tuy nhiên, thay vì tập trung hoàn toàn vào sản xuất và mở rộng thị trường, doanh nghiệp thủy sản đang phải đối mặt với hàng loạt áp lực phát sinh đồng thời từ tín dụng, logistics, lao động đến chi phí đầu vào tăng, khiến triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm đứng trước không ít thách thức.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thủy sản tiếp tục là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và tạo sinh kế cho hàng triệu lao động, nông dân, ngư dân trên cả nước. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian hai tháng gần đây, môi trường sản xuất kinh doanh của ngành đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi đúng vào thời điểm doanh nghiệp cần tăng tốc để đáp ứng các đơn hàng cuối năm.

Nút thắt có thể kể đến là vốn. Dù nhiều doanh nghiệp có tín dụng tốt và không ngừng mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, quý III và quý IV là giai đoạn cần nguồn vốn lớn để thu mua tôm, cá nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu. Việc hạn mức tín dụng bị thu hẹp không chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất mà còn làm giảm khả năng tận dụng cơ hội thị trường khi nhu cầu nhập khẩu đang có dấu hiệu phục hồi.

Bên cạnh áp lực tín dụng, chi phí logistics tiếp tục trở thành gánh nặng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Việc nhiều hãng tàu điều chỉnh tăng giá cước trên các tuyến vận tải đã khiến chi phí vận chuyển tăng đáng kể, dẫn đến lợi nhuận bị thu hẹp và sức cạnh tranh suy giảm.

Cùng nữa là khó khăn về lao động đang hiện hữu tại nhiều địa phương trọng điểm nuôi trồng và chế biến thủy sản. Dù mức lương và các chính sách đãi ngộ đã được cải thiện, tình trạng thiếu hụt lao động vẫn diễn ra, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và tiến độ sản xuất trong mùa cao điểm tiếp tục làm tăng chi phí và giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong khi các áp lực về vốn, lao động và logistics đã tồn tại nhiều năm, ngành thủy sản hiện phải đối mặt thêm với một khó khăn mới là giá bao bì tăng mạnh. Từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường nguyên liệu nhựa toàn cầu liên tục biến động dưới tác động của giá dầu, nguy cơ gián đoạn nguồn cung hóa dầu và những bất ổn trên các tuyến vận tải quốc tế.

Những gián đoạn liên quan đến hoạt động vận chuyển dầu và hóa dầu qua Eo biển Hormuz đã khiến nguồn cung hóa chất toàn cầu bị thắt chặt. Trong khi đó, Trung Đông hiện chiếm hơn 40% lượng xuất khẩu polyethylene toàn cầu – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất bao bì nhựa. Sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ khu vực này khiến giá nguyên liệu nhựa trên thị trường thế giới liên tục tăng, kéo theo chi phí sản xuất bao bì leo thang tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Theo ghi nhận của thị trường, giá polyethylene (PE) đã tăng khoảng 15-30%, polypropylene (PP) tăng 12-25% và polyethylene terephthalate (PET) tăng từ 15-30% kể từ đầu năm. Diễn biến này nhanh chóng tác động đến các ngành sản xuất sử dụng nhiều bao bì, đặc biệt là thủy sản xuất khẩu.

Đối với ngành thủy sản, bao bì không chỉ đơn thuần là vật liệu đóng gói mà còn là yếu tố bảo đảm chất lượng sản phẩm, phục vụ bảo quản, cấp đông, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của từng thị trường nhập khẩu. Các loại túi PE, màng ghép, túi hút chân không, bao bì in nhãn hay bao lót thùng đều là vật tư thiết yếu trong chuỗi sản xuất.

Theo VASEP, giá bao bì phục vụ chế biến thủy sản đã tăng từ 25-50% trong khoảng ba tháng gần đây, tùy từng chủng loại sản phẩm và nhà cung cấp. Dù chi phí bao bì hiện chiếm khoảng 3-6% giá thành sản phẩm, song đối với các mặt hàng chế biến sâu, hàng giá trị gia tăng hoặc sản phẩm bán lẻ, mức tác động lkhông nhỏ do yêu cầu nhiều lớp bao bì, in ấn và thiết kế riêng theo từng khách hàng.

Điều đáng nói là doanh nghiệp khó chủ động tích trữ bao bì để giảm thiểu rủi ro tăng giá bởi phần lớn sản phẩm được thiết kế riêng cho từng thị trường xuất khẩu. Việc thay đổi quy cách đóng gói nhằm cắt giảm chi phí cũng không dễ thực hiện vì có thể ảnh hưởng đến tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu thương mại và khả năng tiêu thụ sản phẩm tại nước nhập khẩu.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng cạnh tranh, việc nhiều loại chi phí đầu vào đồng loạt gia tăng đang tạo sức ép lên doanh nghiệp thủy sản. Áp lực chi phí gia tăng đang trở thành thách thức trong thúc đẩy xuất khẩu thủy sản, điều này đòi hỏi các giải pháp hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định sản xuất và giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.
Theo tapchikinhtetaichinh.vn