Nguồn: finance.huanqiu.com

Phân bón được ví như “lương thực” của cây trồng. Trên bình diện quốc tế, hiệu quả sử dụng phân bón thường được đo lường thông qua hiệu suất sử dụng đạm trong vụ. Sau khi được bón vào đất, dinh dưỡng trong phân bón thường có ba hướng chính: được cây trồng trong vụ hấp thụ; được lưu giữ trong đất để cây vụ sau sử dụng; và một phần nhỏ thất thoát ra môi trường thông qua bay hơi, dòng chảy bề mặt hoặc rửa trôi.

Đại diện Cục Quản lý Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Nông thôn) và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Trung Quốc cho biết, việc định kỳ đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón giống như tiến hành “khám sức khỏe” và “đánh giá hiệu suất” cho quản lý dinh dưỡng trong sản xuất nông nghiệp, qua đó tạo cơ sở dữ liệu vững chắc cho việc xây dựng, điều chỉnh chính sách bón phân khoa học và thúc đẩy các công nghệ sản xuất xanh. Việc nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón không chỉ phản ánh trình độ bón phân khoa học của Trung Quốc được cải thiện, mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với bảo đảm năng lực sản xuất lương thực, thúc đẩy chuyển đổi xanh toàn diện của nông nghiệp và giúp nông dân giảm chi phí, tăng thu nhập.

Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2024, lượng phân bón nông nghiệp quy đổi nguyên chất sử dụng đạt 49,88 triệu tấn, giảm 10,34 triệu tấn so với năm 2015, tương đương mức giảm 17,2%. Trong cùng giai đoạn, sản lượng lương thực tăng từ 132 triệu tấn năm 2015 lên 141 triệu tấn năm 2024, tăng 6,9%. Một giảm – một tăng cho thấy, trong khi vẫn bảo đảm ổn định và gia tăng sản lượng lương thực, hiệu quả sử dụng tài nguyên đã được nâng cao rõ rệt. Đồng thời, việc nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón còn giúp tiết giảm chi phí sản xuất: với mức sử dụng khoảng 26 triệu tấn phân đạm mỗi năm, chỉ cần hiệu quả tăng thêm 1 điểm phần trăm đã tương đương giảm 565.000 tấn urê, giúp tiết kiệm chi phí khoảng 1,1 tỷ nhân dân tệ mỗi năm.

Việc hiệu quả sử dụng phân bón liên tục được cải thiện đến từ bốn nhóm yếu tố chính.

Thứ nhất, đẩy mạnh bón phân theo kết quả phân tích đất. Đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, thông qua việc triển khai đồng bộ các khâu “đo – phối – sản xuất – cung ứng – bón”, mở rộng xét nghiệm đất, tối ưu công thức phân bón, từng bước nâng cấp khuyến nghị bón phân theo hướng “mỗi thửa ruộng một phương án”, đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp. Hiện nay, diện tích áp dụng kỹ thuật này đạt trên 2,3 tỷ mẫu canh tác/năm, với tỷ lệ bao phủ trên 95% đối với ba cây lương thực chủ lực. Riêng tại khu vực trung và hạ lưu sông Dương Tử, lúa mì áp dụng kỹ thuật này kết hợp hoàn trả rơm rạ và gieo đồng thời hạt giống – phân bón đã giúp giảm 10–20% lượng phân bón và tăng năng suất trên 15%.

Thứ hai, mở rộng và nâng cao hiệu quả mô hình tích hợp “ba mới” (kỹ thuật mới, sản phẩm mới, thiết bị mới). Các công nghệ như bón phân sâu theo hàng đối với lúa nước, gieo đồng thời hạt – phân đối với ngô, bón phân sâu cơ giới cho lúa mì; cùng với phân bón chậm tan, thiết bị tưới – bón kết hợp đã được ứng dụng rộng rãi. Năm 2025, diện tích áp dụng bón phân sâu theo hàng cho lúa nước vượt 26 triệu mẫu, giúp hiệu quả sử dụng đạm tăng 2,1 điểm phần trăm; diện tích áp dụng tưới – bón kết hợp cho ngô và lúa mì tăng hơn 20 triệu mẫu so với năm 2024, năng suất bình quân tăng trên 100 kg/mẫu, hiệu quả sử dụng đạm tăng 2,5 điểm phần trăm.

Thứ ba, đa dạng hóa giải pháp thay thế để tăng hiệu quả hiệp đồng dinh dưỡng. Việc sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, phân xanh để thay thế một phần phân hóa học, thúc đẩy phối hợp dinh dưỡng hữu cơ – vô cơ, là biện pháp quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón. Năm 2025, diện tích sử dụng phân hữu cơ trên toàn quốc đạt trên 650 triệu mẫu/năm, các địa phương thí điểm mô hình tuần hoàn trồng trọt – chăn nuôi xanh ghi nhận mức giảm trung bình 10% lượng phân hóa học. Tại khu vực Bắc Trung Quốc, lúa mì vụ đông áp dụng phối hợp hữu cơ – vô cơ kết hợp công nghệ tưới nhỏ giọt chôn nông đã giúp tăng năng suất trên 10% và giảm trên 20% lượng phân bón.

Thứ tư, dịch vụ chuyên nghiệp thúc đẩy công nghệ đi vào thực tiễn. Sự phát triển của các tổ chức dịch vụ bón phân khoa học là trụ cột quan trọng nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón. Hiện Trung Quốc có trên 17.000 tổ chức dịch vụ bón phân khoa học, với diện tích phục vụ khoảng 250 triệu mẫu/năm. Thông qua các dịch vụ trọn gói như điểm phối trộn phân thông minh, hệ thống tư vấn của chuyên gia, vận hành bằng máy bay không người lái…, nhiều địa phương đã tháo gỡ hiệu quả “nút thắt chặng cuối” trong chuyển giao công nghệ.

Theo các cơ quan chức năng, hiệu quả sử dụng phân bón của ba cây lương thực chủ lực của Trung Quốc hiện đã bước vào nhóm trung bình – khá của thế giới, trong khoảng 40–50%. Giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 được xác định là thời kỳ then chốt để nâng cao năng lực sản xuất tổng hợp và hiệu quả, chất lượng nông nghiệp. Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc sẽ tiếp tục triển khai theo định hướng “củng cố – nâng cao – đổi mới – phối hợp”, tăng cường quy hoạch tổng thể, xây dựng hệ thống quản lý chính xác phân bón và nước tưới, đẩy mạnh dẫn dắt chính sách, tập trung vào các khâu then chốt, thúc đẩy nhanh tiến trình xây dựng pháp luật về phân bón, tạo hành lang pháp lý cho bón phân khoa học và đưa công tác này đi vào chiều sâu.