Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung có thể sẽ kéo dài trong năm nay
Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc trong những ngày gần đây đã yêu cầu các nhà xuất khẩu phân bón tạm dừng xuất khẩu một số dòng sản phẩm.
Giá Urê quốc tế tăng cao đột biến sau khi cuộc xung đột ở khu vực Trung Đông xảy ra. Ảnh:tradingeconomics.
Theo các nguồn tin báo chí Trung Quốc, chính phủ nước này đã yêu cầu các nhà xuất khẩu tạm dừng vận chuyển phân bón hỗn hợp nitơ–kali ra nước ngoài, đồng thời nhắc lại những hạn chế hiện hành đối với xuất khẩu urê.
Bà Even Pay, Giám đốc tại công ty tư vấn chiến lược Trivium China nhận định Bắc Kinh sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm soát xuất khẩu phân bón nhằm đảm bảo nguồn cung cho nông dân trong nước.
Hiện Trung Quốc kiểm soát 44% lượng phốt phát và 30% lượng nitơ toàn cầu và được ví như "OPEC của thị trường phân bón". Vì vậy, khi nước này đóng cửa xuất khẩu, các nền kinh tế nông nghiệp như Ấn Độ và các nước Đông Nam Á lập tức rơi vào cảnh khan hiếm.
Các nhà phân tích quốc tế nhận định, việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu, kết hợp với các gián đoạn địa chính trị đang diễn ra, đã khiến tình trạng thiếu hụt nguồn cung gần như chắc chắn sẽ kéo dài trong năm nay.
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo, năng suất ngũ cốc có thể sụt giảm từ 20-30% do thiếu hụt phân bón, dẫn đến một "cơn sóng thần" lạm phát thực phẩm có thể càn quét vào cuối năm 2026.
Việt Nam nỗ lực trụ vững trước biến động
Năm 2025, nguồn cung phân bón từ Trung Quốc chiếm tới 48% tổng lượng phân bón mà Việt Nam nhập khẩu. Do đó, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu trong năm 2026 đã gây áp lực trực tiếp lên thị trường nội địa. Bước sang tháng 1/2026, lượng nhập khẩu phân bón của Việt Nam đã sụt giảm mạnh 47% do giá thế giới quá cao và logistics đình trệ.
Việc Trung Quốc kiểm soát xuất khẩu phân bón là một thách thức, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam đẩy mạnh tự chủ sản xuất và đa dạng hóa đối tác chiến lược.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay, các tập đoàn lớn như Đạm Phú Mỹ (PVFCCo) và Đạm Cà Mau (PVCFC) sử dụng nguồn khí tự nhiên nội địa làm đầu vào, giúp ngành nông nghiệp trong nước phần nào đứng vững khi giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tăng đột biến.
Ngành phân bón Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp ứng phó rủi ro, đảm bảo nguồn cung trong nước. Ảnh: nongnghiepmoitruong.vn
Riêng với kali, NPK và SA, lượng nhập khẩu trong năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026 đều cao hơn cùng kỳ, giúp đảm bảo nguồn hàng cho thị trường. Nhờ chiến lược dự phòng đi trước này, thị trường trong nước tạm thời bảo đảm được nguồn cung chăm bón cho vụ Đông Xuân và chuẩn bị cho vụ Hè Thu 2026.
Công ty phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) cho biết, đơn vị cũng chủ động tăng dự trữ nguyên liệu nhằm hạn chế rủi ro gián đoạn nguồn cung, đồng thời linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo diễn biến thị trường.
Thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhiều doanh nghiệp đã chủ động thiết lập các vị thế mua trên thị trường kỳ hạn nhằm khóa chi phí đầu vào ngay từ khi rủi ro địa chính trị xuất hiện. Việc sử dụng công cụ phòng vệ giá giúp doanh nghiệp tách biệt rủi ro biến động giá khỏi rủi ro đứt gãy nguồn cung. Trong trường hợp hàng hóa bị chậm trễ do gián đoạn logistics, phần lợi nhuận từ các vị thế tài chính có thể bù đắp cho mức tăng của giá giao ngay, qua đó góp phần ổn định biên lợi nhuận và hạn chế tác động lan sang giá bán trong nước. Điều này cũng giúp các nhà nhập khẩu chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh thay vì phụ thuộc vào báo giá từ các trung gian.
Trong dài hạn, việc đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ sinh học và áp dụng công nghệ canh tác thông minh sẽ không chỉ là lựa chọn kinh tế, mà là yêu cầu sống còn để bảo vệ nền lương thực toàn cầu trước những cú sốc địa chính trị.