Nguồn: reuters.com

Tình trạng gián đoạn các tuyến vận tải biển liên quan đến xung đột Hoa Kỳ - Israel và Iran đã khiến khoảng 8 nghìn tấn chè bị ùn ứ nhiều tuần trong các kho hàng tại thành phố cảng Mombasa (Kenya), đe dọa nguồn thu xuất khẩu và thu nhập của nông dân. Thông tin do lãnh đạo Hiệp hội Thương nhân Chè Đông Phi cho biết.

Một công nhân đang hái lá chè tại một đồn điền khu vực Iriaini thuộc Othaya, quận Nyeri, Kenya. Ảnh: reuters.com

Ông George Omuga, Giám đốc điều hành hiệp hội, đơn vị vận hành sàn đấu giá chè Mombasa cho biết, kể từ ngày 01/3, ngành chè đang thiệt hại khoảng 8 triệu USD mỗi tuần.

Theo ông Omuga, xung đột hiện nay tại Trung Đông đã tác động trực tiếp và tiêu cực đến hoạt động đấu giá chè. Hiện không có lô hàng nào được xuất sang khu vực Trung Đông, thị trường chiếm khoảng 20-25% tổng lượng chè xuất khẩu của Kenya. Đồng thời, các nhà nhập khẩu cũng cắt giảm đơn mua do lượng hàng đã mua trước đó vẫn chưa thể vận chuyển.

Nông dân trồng chè đang phân loại lá chè vừa hái tại trung tâm thu mua chè Githuthi-ini tại khu vực Iriaini thuộc Othaya, quận Nyeri, Kenya. Ảnh: reuters.com

Xung đột đã gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải biển toàn cầu. Nhiều hãng tàu lớn tạm ngừng đi qua eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, buộc phải chuyển hướng vòng qua châu Phi, đưa tàu tránh trú tại khu vực Vịnh và áp dụng phụ phí khẩn cấp, khiến chi phí logistics tăng cao.

Trước đó, Tổng thống William Ruto cho rằng xuất khẩu chè vẫn duy trì tích cực bất chấp gián đoạn, với 81% lượng chè chào bán đã được xuất khẩu trong tháng 3, tăng so với mức 75% cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, ông Omuga cho biết con số 81% thực chất phản ánh lượng chè được giao dịch tại sàn trong giai đoạn từ tháng 01 đến tháng 03/2026, không phải lượng xuất khẩu thực tế. Ông nhấn mạnh tình hình thực tế đang xấu đi khi các điểm nghẽn logistics ngày càng nghiêm trọng, đồng thời cho rằng các phát biểu của Chính phủ chủ yếu nhằm trấn an dư luận.

Theo ông Omuga, Kenya xuất khẩu trung bình khoảng 100 nghìn tấn chè mỗi năm sang thị trường Trung Đông. Hiện các lô hàng đi Pakistan và Ai Cập vẫn được vận chuyển, nhưng phải đi theo tuyến đường dài vòng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng chi phí vận tải và bảo hiểm, qua đó thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu.

Ngành chè Kenya vốn đã chịu tác động từ các cú sốc địa chính trị trước đó. Trước xung đột Ukraine, Nga từng nhập khẩu khoảng 29 nghìn tấn chè Kenya mỗi năm, nhưng hiện đã giảm xuống còn khoảng 5 nghìn tấn. Trong bối cảnh đó, ngành chè và Chính phủ Kenya được khuyến nghị cần mở rộng thị trường nội khối châu Phi nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến động toàn cầu.