Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn

Giữa bối cảnh thị trường nông sản có nhiều thời điểm bấp bênh, trang trại sản xuất thanh long của anh Trần Quốc Thắng tại xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng vẫn duy trì không khí sản xuất nhộn nhịp để đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu.

Hơn 10 năm nay, anh Trần Quốc Thắng tại xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng kiên trì sản xuất thanh long GlobalGAP. Ảnh: KS.

Với quy mô 46ha thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, anh Thắng là minh chứng điển hình cho việc kiên định với con đường nông nghiệp sạch.

Hơn 10 năm qua, đầu ra sản phẩm của trang trại luôn giữ mức ổn định đáng kinh ngạc. Giá bán được bao tiêu quanh năm ở mức 18.000 đồng/kg đối với thanh long ruột trắng và 30.000 đồng/kg đối với thanh long ruột đỏ. Anh Thắng tự tin cho biết với mức giá này, sau khi trừ chi phí sản xuất, trang trại đạt mức lãi từ 40 đến 50%. Chính vì vậy, nông dân này hầu như không phải lo lắng hay quan tâm đến việc thị trường giá cả lên xuống thất thường.

Mối liên kết bền chặt giữa trang trại và các doanh nghiệp xuất khẩu tại TP.HCM đã được thiết lập và duy trì từ năm 2010. Theo hợp đồng ký kết, mỗi tháng các đơn vị này đặt hàng đều đặn từ 300 - 400 tấn thanh long. Nhờ uy tín và chất lượng sản phẩm đảm bảo đúng cam kết, việc tiêu thụ diễn ra rất thuận lợi ngay cả trong những giai đoạn khó khăn nhất như dịch bệnh hay xung đột Trung Đông hiện nay.

Trang trại của anh Thắng cung ứng hàng nghìn tấn thanh long xuất khẩu mỗi năm. Ảnh: KS.

Không dừng lại ở quy mô hiện tại, anh Thắng đang tiếp tục mở rộng thêm 10ha thanh long và đã tiến hành xuống giống. Dù diện tích mới này cần khoảng 2 năm nữa mới đến kỳ thu hoạch, nhưng sự đầu tư này hoàn toàn dựa trên nền tảng sản lượng xuất khẩu liên tục tăng qua các năm. Riêng năm ngoái, tổng sản lượng thanh long của trang trại đạt khoảng 1.500 - 1.600 tấn. Đây là những con số biết nói, khẳng định hiệu quả kinh tế vượt trội của mô hình sản xuất hàng sạch có liên kết đầu ra.

Áp lực chi phí vận chuyển

Bức tranh sản xuất thanh long không chỉ toàn màu hồng. Tại HTX thanh long sạch Hòa Lệ (xã Hàm Thuận, Lâm Đồng), ông Đỗ Thanh Hiệp, Giám đốc HTX chỉ ra những thách thức thực tế mà nông dân đang phải đối mặt. Trong khi giá thanh long GlobalGAP vẫn giữ được mức cao trên 20.000 đồng/kg thì giá thanh long trên thị trường tự do hiện tụt giảm sâu, chỉ còn dao động từ 5.000 - 9.000 đồng/kg.

Bên cạnh áp lực về giá, chi phí vận chuyển tăng cao cũng đang "bào mòn" lợi nhuận của doanh nghiệp và HTX. Do ảnh hưởng từ giá xăng dầu và các loại phí cao tốc, chi phí vận tải đã tăng thêm khoảng 200 đồng/kg so với mức bình thường. Ngoài ra, yếu tố thời tiết và kỹ thuật canh tác cũng gây khó khăn nhất định. Hiện đang mùa chong đèn, thanh long dễ ra chồi và bị gãy khi thực hiện thao tác đánh điện, làm ảnh hưởng đến năng suất.

Lâm Đồng hiện là thủ phủ sản xuất thanh long của cả nước. Ảnh: KS.

Ông Biện Tấn Tài, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng cho biết, tình hình xuất khẩu thanh long trong 2 tháng đầu năm 2026 cơ bản ổn định với sản lượng khoảng 10.000 tấn, đạt giá trị khoảng 7 triệu USD. Dù vậy, giá trị xuất khẩu có phần giảm nhẹ so với cùng kỳ năm 2025 do giá xuất khẩu trung bình hiện chỉ khoảng 700 USD/tấn.

Đặc biệt, những biến động địa chính trị quốc tế như căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã trực tiếp tác động đến ngành logistics. Giá cước vận chuyển biến động liên tục khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu chưa dám mạo hiểm ký kết các hợp đồng mới. Tuy nhiên, thị trường vẫn có những điểm sáng khi lượng nhập khẩu từ Ấn Độ đang có dấu hiệu khả quan với mức tăng trưởng khoảng 15%.

Để ứng phó với khó khăn hiện nay, HTX thanh long sạch Hòa Lệ và các đơn vị liên kết đang đẩy mạnh mô hình sản xuất hàng sạch, có nguồn gốc rõ ràng, yêu cầu nông dân tuân thủ nghiêm ngặt việc ghi chép nhật ký sản xuất. Hiện HTX đã có 10ha đạt chứng nhận GlobalGAP và đang liên kết với các hộ dân khác trên tổng diện tích khoảng 200 - 300ha để tạo nguồn cung sản phẩm ổn định về chất lượng.

Góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Thanh long hiện vẫn là trái cây xuất khẩu chủ lực của tỉnh Lâm Đồng với hơn 80% sản lượng được xuất sang nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Úc, Mỹ, EU và Nhật Bản. Trong đó, thị trường Trung Quốc vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 70% sản lượng xuất khẩu.

Công nhân sơ chế thanh long xuất khẩu. Ảnh: KS.

Ông Trần Đức Thiện, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cho biết, toàn tỉnh hiện có 26.126ha thanh long với sản lượng năm 2026 đạt gần 578.000 tấn. Tuy nhiên, tỷ lệ diện tích áp dụng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt vẫn cần được cải thiện. Cụ thể, diện tích VietGAP mới đạt khoảng 34,03%, GlobalGAP đạt 2,07% và sản xuất hướng hữu cơ (Organic) mới chỉ chiếm 0,48%.

Thực hiện kịch bản tăng trưởng 2 con số của UBND tỉnh Lâm Đồng trong năm 2026, ngành công thương và ngành nông nghiệp môi trường tỉnh đã xác định các nhóm giải pháp trọng tâm.

Ông Trần Đức Thiện nhấn mạnh việc tham mưu triển khai hiệu quả Nghị định số 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Việc tuân thủ hàng rào kỹ thuật về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn thực phẩm và đối tượng kiểm dịch là con đường duy nhất để thanh long Lâm Đồng đứng vững tại các thị trường khó tính.

Song song với việc nâng cao chất lượng quả tươi, tỉnh cũng thúc đẩy quảng bá các sản phẩm chế biến sâu như thanh long sấy dẻo, sấy khô để nâng cao giá trị gia tăng. Các kênh thương mại điện tử cũng được xác định là giải pháp hiệu quả để doanh nghiệp và HTX tiếp cận khách hàng toàn cầu trong kỷ nguyên số.

Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng dự báo, với nỗ lực đổi mới máy móc và hỗ trợ xúc tiến thương mại, kim ngạch xuất khẩu thanh long do các doanh nghiệp tại địa phương thực hiện trong năm 2026 kỳ vọng đạt khoảng 45 triệu USD, tăng khoảng 5% so với năm 2025.

Hành trình vươn tầm của trái thanh long Lâm Đồng không chỉ dựa vào sự cần cù của nông dân như anh Thắng hay sự năng động của các HTX như Hòa Lệ mà còn cần sự đồng hành chặt chẽ của cơ quan quản lý trong việc xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp sạch, uy tín và chuyên nghiệp. Khi mỗi trái thanh long đều mang trong mình "giấy thông hành" là các chứng nhận quốc tế, sẽ không còn phải e ngại trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Theo ông Trần Đức Thiện, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 13 chuỗi liên kết sản xuất thanh long với tổng sản lượng đạt hơn 90.975 tấn mỗi năm, trong đó diện tích đạt chuẩn GlobalGAP hiện có 540ha và diện tích canh tác hữu cơ đạt 124,5ha. Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng cho biết năm 2025, giá trị xuất khẩu thanh long của tỉnh đạt khoảng 42 triệu USD.