Nguồn: cnbc.com
Doanh số bán đậu tương của Mỹ sang Trung Quốc, nước nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới, đã sụt giảm mạnh trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế. Trong khi đó, Brazil ngày càng gia tăng thị phần trong nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc, khiến các nhà xuất khẩu Mỹ phải tìm cách giành lại khách hàng bằng cách nhấn mạnh lợi thế về chất lượng sản phẩm.
Ảnh: reuters.com
Tại Triển lãm Chuỗi cung ứng quốc tế Trung Quốc lần thứ 4 ở Bắc Kinh, ông Carlos Salinas, Giám đốc điều hành khu vực Đông Á của Hội đồng Xuất khẩu Đậu tương Mỹ, cho biết sản xuất đậu tương ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ có nhiều điểm khác biệt. Ông dẫn ví dụ về lượng mưa trong 30 ngày trước thu hoạch tại một thành phố của Brazil và một địa phương thuộc bang Illinois của Mỹ, lần lượt là 231 mm và 72 mm. Theo ông, điều kiện thời tiết này ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng cây trồng và chất lượng hạt đậu tương.
Sự kiện kéo dài nửa ngày với chủ đề thúc đẩy chuỗi cung ứng đậu tương Mỹ - Trung bền vững và có khả năng chống chịu tốt hơn, được phối hợp tổ chức với Hội đồng Xúc tiến thương mại quốc tế Trung Quốc. Ông Jim Sutter, Tổng giám đốc Hội đồng Xuất khẩu Đậu tương Mỹ, cho rằng các nhà mua hàng Trung Quốc cần tìm hiểu sâu hơn về cách đánh giá chất lượng và giá trị dinh dưỡng của đậu tương, đặc biệt trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi.
Đậu tương Mỹ đã trở thành một trong những “quân bài” trong căng thẳng thương mại Mỹ - Trung những năm gần đây. Bắc Kinh, với tư cách là nước nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới, cũng đã đa dạng hóa nguồn cung sang Brazil và Argentina nhằm bảo đảm an ninh lương thực.
Khoảng 10 năm trước, Mỹ và Brazil mỗi nước chiếm khoảng 40% nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc. Tuy nhiên, kể từ năm 2018, sau vòng áp thuế đầu tiên của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc, Brazil bắt đầu gia tăng mạnh thị phần tại thị trường này. Trong 5 tháng đầu năm 2026, hơn 60% lượng đậu tương nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Brazil, trong khi Mỹ chiếm 23% và Argentina chiếm 10%.
Theo số liệu chính thức của Mỹ, xuất khẩu đậu tương của nước này sang Trung Quốc năm ngoái giảm 76%, xuống còn 3,1 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 17,9 tỷ USD ghi nhận năm 2022. Dù vậy, với khối lượng 7,37 triệu tấn, đậu tương vẫn là mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn nhất của Mỹ sang Trung Quốc trong năm vừa qua.
Việc thuyết phục các nhà mua hàng Trung Quốc tăng nhập khẩu trở lại sẽ cần thời gian. Tháng trước, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc sẽ mua ít nhất 17 tỷ USD hàng nông sản Mỹ mỗi năm đến năm 2028, sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Con số này được cho là bổ sung cho các cam kết mua đậu tương mà Trung Quốc đã đưa ra hồi tháng 10/2025.
Ảnh: czapp.com
Sau cuộc gặp Trump - Tập tại Hàn Quốc mùa thu năm ngoái, phía Mỹ cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua ít nhất 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm trong ba năm tiếp theo. Ông Sutter cho biết Trung Quốc đã mua đủ 12 triệu tấn đậu tương Mỹ theo cam kết cho niên vụ kết thúc vào tháng 8/2026, và phần lớn khối lượng này đã được giao hàng.
Đối với cam kết mua 25 triệu tấn trong giai đoạn tiếp theo, ông Sutter cho biết hoạt động mua hàng đã bắt đầu từ tuần trước. Ngày 17 và 18/6, Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết các nhà xuất khẩu tư nhân đã báo cáo bán 132.000 tấn đậu tương giao cho Trung Quốc trong niên vụ kết thúc ngày 31/8/2027, cùng với lượng bán lớn hơn cho các điểm đến chưa xác định trong hai năm. Ông Sutter lưu ý rằng các điểm đến chưa xác định này thường có khả năng là Trung Quốc.
Một số tín hiệu cho thấy nhu cầu đang phục hồi nhẹ. Ông Jerry Slocum, Giám đốc United Soybean Board và là một nông dân bang Mississippi, cho biết trong khoảng một tuần rưỡi gần đây, phía Trung Quốc đã cam kết mua gần 1 triệu tấn đậu tương vụ mới mà Mỹ sẽ bắt đầu thu hoạch từ tháng 9. Theo ông, thỏa thuận giữa lãnh đạo hai nước đang dần được hiện thực hóa, dù thị trường vẫn còn tâm lý thận trọng.
Tuần trước, Hiệp hội US Heartland China đã đưa một đoàn đại biểu tới Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam và Bắc Kinh để tham dự bàn tròn về hợp tác nông nghiệp. Ông Darrell Irwin, giảng viên Đại học Connecticut, cho rằng các doanh nghiệp và chuyên gia Mỹ đang có mặt tại Trung Quốc để nhìn lại quy mô hợp tác nông nghiệp từng lớn hơn nhiều giữa hai nước. Tuy nhiên, thương mại nông nghiệp hiện nay vẫn chưa phục hồi về mức trước năm 2019, thời điểm quan hệ thương mại sụt giảm mạnh.
Dù có một số tín hiệu tích cực, đậu tương Mỹ khó có thể nhanh chóng quay trở lại thị trường Trung Quốc với quy mô lớn trong thời gian ngắn. Ông Sutter dự báo xuất khẩu đậu tương Mỹ sang Trung Quốc có thể dao động quanh mức 25-30 triệu tấn trong một đến hai năm tới, trước khi có khả năng tăng lên khoảng 40 triệu tấn trong các năm sau.