Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn

Đất khỏe, cây khỏe, nông dân "khỏe tiền"

Bất chấp cái nắng những ngày đầu tháng 8, khu ruộng trồng dưa của gia đình ông Lương Trọng Anh ở phường Đào Duy Từ (Thanh Hóa) vẫn rộn tiếng máy bơm, tiếng người thu hái quả. Những quả dưa vàng, dưa lưới xanh theo chân thương lái tỏa khắp các ngả đường.

Vừa tất bật cùng công nhân dọn giàn trên diện tích dưa lưới đã thu hoạch để chuẩn bị xuống giống dưa chuột, anh Lương Trọng Anh vừa chia sẻ về hành trình biến những chân đất lúa kém hiệu quả thành vùng chuyên canh dưa cho thu nhập cao. Để có được những quả dưa căng mọng, chất lượng như hôm nay, anh đã trải qua không ít thất bại và từng bước tìm ra cách cải tạo đất, lựa chọn cây trồng phù hợp.

Năm 2016, nhận thấy nhiều diện tích đất lúa trong vùng canh tác kém hiệu quả, các hộ có ý định để hoang, anh đã mạnh dạn thuê, mượn lại để cải tạo trồng cây ăn quả. Ban đầu anh thử nghiệm trồng thanh long ruột đỏ nhưng hiệu quả không như mong muốn. Số tiền anh dành dụm được "đội nón ra đi" theo những mùa vụ thất bát.

Không bỏ cuộc sau những lần thử nghiệm chưa thành công, anh tiếp tục tìm kiếm cây trồng phù hợp với điều kiện sản xuất và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trong một lần tìm hiểu về các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả, anh tình cờ biết đến cây dưa lưới - loại cây có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất tương đối ổn định và giá bán cao trên thị trường.

Nhận thấy đây có thể là hướng đi mới, anh quyết định tìm hiểu kỹ thuật, mạnh dạn thử nghiệm và từng bước đầu tư sản xuất. Lứa đầu tiên anh trồng thử nghiệm 4 sào để theo dõi quá trình sinh trưởng, phát triển và các yếu tố tác động, khi cảm thấy “chắc tay” anh mới tiếp tục mở rộng diện tích

Theo anh, muốn cây dưa lưới sinh trưởng và phát triển tốt, điều quan trọng nhất phải cải tạo được đất trồng. Trước khi xuống giống đất được cày lật, phơi ải, làm sạch cỏ rồi dùng máy phay tơi. Sau đó dùng phân chuồng ủ hoai với men vi sinh rải đều, đánh lẫn vào đất để tăng dinh dưỡng và độ tơi xốp. Từ nền đất được cải tạo ấy anh đánh thành luống cao, phủ kín bằng nilon cho khô ráo. Giữa các luống và bao quanh ruộng có rãnh sâu để thoát nước.

Khi nền đất ổn định, anh lựa chọn kỹ lưỡng những cây giống có bộ rễ khỏe, khả năng thích nghi cao, kháng sâu bệnh tốt để gieo trồng. Bên cạnh đó anh thiết kế giàn leo chắc chắn và hệ thống tưới nước nhỏ giọt để duy trì độ ẩm ổn định.  

“Qua quá trình theo dõi, tôi nhận ra đất có khỏe thì cây trồng mới khỏe. Cây trồng khỏe thì ít mắc bệnh, việc chăm sóc bớt vất vả, giảm chi phí, năng suất cao”, anh Anh khẳng định.

Bên cạnh việc tập trung cải tạo đất, trong quá trình chăm sóc phải đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất và nước cho cây dưa. Đặc biệt phải thường xuyên thăm đồng để kịp thời phát hiện và xử lý sâu, bệnh hại…

Với cách làm tỉ mỉ trong từng khâu chăm sóc, diện tích trồng dưa lưới của gia đình anh từng bước được mở rộng. Để tăng hiệu quả quay vòng đất, anh đưa thêm dưa chuột vào canh tác sau các vụ dưa lưới. Hiện tổng diện tích sản xuất các loại dưa của gia đình anh đã tăng lên hơn 10ha.

“Dưa vàng, dưa lưới vỏ xanh thường xuống giống vào đầu tháng Giêng và cho thu hoạch từ khoảng cuối tháng 4 đến hết tháng 7 (dương lịch). Khi lứa dưa này kết thúc, giàn được tháo dỡ, đất được làm mới để chuyển sang trồng dưa chuột, hết dưa chuột lại xuống giống lứa dưa mới. Cách bố trí mùa vụ nối tiếp, thu hoạch cuốn chiếu này giúp đất không bị bỏ trống, đồng thời cho thu nhập liên tục”, anh Anh cho biết.

Với cách làm như vậy, bình quân mỗi năm gia đình anh thu về 70-80 tấn (những năm thời tiết thuận lợi sản lượng có đạt 100 tấn) dưa lưới vỏ xanh và dưa vàng, giá bán sỉ 20.000-25.000 đồng/kg (có thời điểm cao hơn), được thương lái đến tận vườn thu mua.

Đối với dưa chuột, bình quân mỗi tháng thu được khoảng 30 tấn (thời điểm thu rộ có thể đạt 1,5 tấn/ngày), giá bán dao động từ 12.000-18.000 đồng/kg (tùy thời điểm). Sau khi trừ chi phí, các loại dưa mang về cho anh thu nhập khoảng 450 - 500 triệu đồng/năm.  

Lợi nhuận cao đi cùng rủi ro lớn

Anh Lương Trọng Anh cũng cho rằng, dưa được trồng ngoài trời nên có ưu điểm về chất lượng quả nhưng phải đối mặt với nhiều rủi ro. Trong đó thời tiết mưa kéo dài là rủi ro lớn nhất. Khi độ ẩm quá cao, cây dễ phát sinh bệnh, ảnh hưởng đến bộ lá và sức sinh trưởng. Một số bệnh thường gặp như sương mai, thán thư, tuyến trùng, bọ trĩ, sâu ăn đọt... Bởi vậy với chân đất trồng dưa, yêu cầu quan trọng là phải chủ động tiêu thoát nước, không để ruộng bị ngập. 

Ngoài yếu tố thời tiết, việc tìm đầu ra cho sản phẩm cũng là vấn đề đòi hỏi các nhà vườn phải có phương án chủ động. Khi thời tiết thuận lợi, dưa phát triển mạnh, cho thu hoạch liên tục khiến nguồn cung tăng vọt, nếu không tính toán cơ cấu thời vụ và nắm bắt tín hiệu thị trường sẽ rất dễ rơi vào cảnh được mùa mất giá.

“Cây dưa có thể mang lại thu nhập cao nhưng không phải cứ xuống giống rồi chờ đến ngày thu hoạch là có thể thành công. Để cây phát triển tốt, trước hết phải có đất trồng phù hợp, nguồn nước tưới chủ động, nắm vững kỹ thuật chăm sóc, đặc biệt phải tìm được đầu ra ổn định. Nếu thiếu một trong những yếu tố đó, người trồng rất dễ thua lỗ bởi chi phí đầu tư cho cây dưa khá lớn”, anh Anh chia sẻ.

Cũng theo anh Anh, trong sản xuất nông nghiệp, để hình thành một vùng chuyên canh hiệu quả không thể thực hiện trong ngày một ngày hai. Điều quan trọng là người sản xuất phải đánh giá đúng điều kiện thực tế của từng diện tích đất, từ đó mạnh dạn chuyển đổi, đầu tư cải tạo và lựa chọn cây trồng phù hợp. Khi được khai thác đúng hướng, ngay cả những chân ruộng trước đây sản xuất kém hiệu quả cũng có thể được “đánh thức”, tạo ra giá trị kinh tế cao.

Để duy trì hiệu quả và nâng cao giá trị sản phẩm, việc hình thành vùng chuyên canh mới chỉ là bước đầu. Theo anh, người trồng cần kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quá trình sản xuất, đặc biệt là hạn chế sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học và các yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng nông sản. Sản phẩm đảm bảo chất lượng, an toàn và đáp ứng yêu cầu của thị trường sẽ tạo thuận lợi cho việc tìm kiếm đầu ra, từng bước xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định.

“Cây dưa thường có thời gian thu hoạch ngắn và tập trung nên việc cân bằng giữa sản xuất và tiêu thụ luôn phải được chú trọng. Nếu chỉ ham sản xuất mà quên mất tìm đầu ra, hay chỉ ham lợi nhuận mà lơ là sản xuất thì việc trồng dưa sẽ khó bền vững”, anh Anh cho hay.