Nguồn: theguardian.com

Liên tiếp các đợt nắng nóng gay gắt cùng tình trạng hạn hán ngày càng nghiêm trọng trên khắp châu Âu đã đẩy nhiều nông dân vào một cuộc khủng hoảng được mô tả là “chưa từng có”. Đặc biệt, các nhà sản xuất rau và ngũ cốc cảnh báo mùa vụ năm nay có thể chịu thiệt hại nghiêm trọng.

Tại Pháp, sản lượng rau giảm mạnh so với những năm trước. Theo các nhà sản xuất, sản lượng bí ngòi giảm khoảng 25%, xà lách giảm 35%, đậu Hà Lan giảm 40%, bông cải xanh giảm 60%, trong khi atisô giảm từ 50% đến 100% tại một số khu vực.

Prince de Bretagne, tổ chức đại diện cho hơn 1.300 nhà sản xuất rau tại vùng Brittany, cho rằng ngành rau đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mang tính lịch sử, đồng thời kêu gọi có các biện pháp khẩn cấp trước tình trạng năng suất và chất lượng cây trồng sụt giảm nghiêm trọng.

Biến đổi khí hậu do con người gây ra, kết hợp với hiện tượng El Niño mạnh, đã khiến nhiều vùng sản xuất ở châu Âu phải hứng chịu nhiệt độ cao kéo dài trong mùa hè năm nay. Nhiệt độ thường xuyên vượt 30°C, nhiều thời điểm trên 35°C, trong khi lượng mưa rất thấp và gió nóng khiến cây trồng khó phát triển bình thường.

Ông Eric Legras, đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất rau đóng hộp và rau đông lạnh của Pháp với khoảng 4.400 thành viên, cho biết thông thường khi một khu vực mất mùa thì khu vực khác có thể bù đắp. Tuy nhiên, năm nay hầu hết các vùng sản xuất chính đều bị ảnh hưởng cùng lúc.

Ngũ cốc, chăn nuôi cùng chịu tác động

Sản xuất ngũ cốc cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Bộ Nông nghiệp Pháp dự báo sản lượng ngô của nước này, quốc gia sản xuất ngũ cốc lớn nhất châu Âu, sẽ giảm khoảng 35% so với năm 2025, xuống còn khoảng 9 triệu tấn. Đây là mức sản lượng thấp nhất kể từ năm 1980.

Một phần nguyên nhân là nông dân chuyển sang trồng các loại cây khác như hướng dương. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp Pháp cho rằng mức giảm còn phản ánh rõ tác động của các đợt nắng nóng gay gắt trong mùa hè, diễn ra đúng vào những giai đoạn sinh trưởng quan trọng của cây ngô.

Tình trạng này được dự báo sẽ gây thêm khó khăn cho ngành chăn nuôi. Bò sữa thường bắt đầu chịu stress nhiệt khi nhiệt độ vượt 25°C và nhiều trang trại tại Pháp đã ghi nhận sản lượng sữa giảm khoảng 10-15%. Nhiều người chăn nuôi hiện cũng lo ngại thiếu thức ăn cho gia súc trong mùa đông tới.

Theo Agreste, cơ quan thống kê của Bộ Nông nghiệp Pháp, sản lượng cỏ khô dùng làm thức ăn cho gia súc trong mùa đông hiện thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình giai đoạn 1989-2018. Tình trạng thiếu hụt tiếp tục nghiêm trọng hơn và đang lan rộng sang nhiều khu vực.

Ngành trứng cũng chịu ảnh hưởng do tỷ lệ gia cầm chết tăng mạnh trong các chuồng nuôi, đặc biệt trong đợt nắng nóng tháng 6. Theo cơ quan xúc tiến ngành trứng quốc gia của Pháp, sản lượng hiện thấp hơn bình thường khoảng 1 triệu quả mỗi ngày.

Khoảng 60% diện tích nông nghiệp Italy chịu hạn

Tại Italy, khoảng 60% diện tích đất nông nghiệp đang chịu ảnh hưởng của hạn hán ở các mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng, theo số liệu của Coldiretti, tổ chức nông dân lớn nhất nước này.

Năng suất nhiều loại cây trồng, đặc biệt là ngô, lúa gạo, đậu tương, rau và trái cây, giảm mạnh. Sản lượng sữa cũng giảm khoảng 20%.

Tổng thiệt hại đối với ngành nông nghiệp Italy, bao gồm thiệt hại do cháy rừng và các trận bão lớn, được ước tính vượt 3 tỷ euro.

Hạn hán đặc biệt nghiêm trọng tại thung lũng sông Po, khu vực trải rộng qua bốn vùng miền Bắc và được xem là trung tâm sản xuất nông nghiệp của Italy. Đây cũng là nơi chiếm khoảng 80% sản lượng lúa gạo của cả nước.

Italy hiện là nước sản xuất gạo lớn nhất châu Âu, với khoảng 235.000 ha được gieo trồng trong năm 2025. Tuy nhiên, hạn hán nghiêm trọng trong năm nay đã buộc nông dân phải áp dụng biện pháp chưa từng có: chỉ tưới luân phiên cách tuần để cố gắng duy trì mùa vụ.

Tây Ban Nha: sản lượng ngũ cốc và rượu vang giảm mạnh

Tại Tây Ban Nha, sản lượng ngũ cốc tại vùng Castilla y León giảm 35% so với năm trước, khu vực Madrid giảm 49% và Andalucía giảm 24%.

Sản lượng sữa cừu và sữa dê cũng lần lượt giảm 6,5% và 10,8%.

Sau vụ thu hoạch thất bát do hạn hán năm 2024, sản lượng dầu ô liu của Tây Ban Nha đã phục hồi đáng kể trong năm ngoái. Mùa đông và mùa xuân có lượng mưa khá thuận lợi cũng tạo điều kiện tích cực cho vụ ô liu năm nay, vốn chỉ bắt đầu thu hoạch vào cuối mùa thu. Tuy nhiên, các nhà sản xuất cho rằng vẫn còn quá sớm để đánh giá chính xác sản lượng.

Trong khi đó, Liên đoàn Rượu vang quốc gia Tây Ban Nha dự báo sản lượng năm 2026 có thể giảm khoảng 20%. Ông José Luis Benítez, Giám đốc Liên đoàn, cảnh báo các đợt nắng nóng liên tiếp sẽ làm giảm năng suất do quả nho nhỏ hơn vì thiếu nước.

Chính phủ các nước tung gói hỗ trợ

Trước những thiệt hại ngày càng lớn, chính phủ nhiều nước châu Âu đã cam kết triển khai các gói hỗ trợ tài chính cho ngành nông nghiệp.

Tại Pháp, Thủ tướng Sébastien Lecornu cam kết dành 145 triệu euro, tương đương khoảng 124 triệu bảng Anh, để hỗ trợ khẩn cấp nông dân, đồng thời dự kiến bổ sung các biện pháp hỗ trợ mang tính cơ cấu và đầu tư trong ngân sách năm 2027.

Tình trạng nắng nóng và hạn hán kéo dài cho thấy sản xuất nông nghiệp châu Âu đang ngày càng chịu sức ép lớn từ biến đổi khí hậu, không chỉ làm giảm sản lượng cây trồng mà còn tác động dây chuyền tới chăn nuôi, nguồn thức ăn gia súc và nguồn cung thực phẩm trong khu vực.