Nguồn: teasrilanka.org

Ngành chè Sri Lanka tiếp tục đối mặt với sự suy giảm về sản lượng và xuất khẩu trong 7 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, nguồn cung chè chính thống trên thế giới còn hạn chế, nhu cầu đối với các sản phẩm cao cấp gia tăng và sự phục hồi của chuỗi cung ứng đang mở ra triển vọng tích cực hơn cho chè Ceylon.

Trong tháng 7/2026, Sri Lanka sản xuất 21.260 tấn chè, giảm 230 tấn so với mức 21.490 tấn của cùng kỳ năm 2025. Sản lượng chè vùng cao tăng 320 tấn và chè xanh tăng 10,69%, trong khi chè vùng trung du và vùng thấp đều giảm.

Lũy kế 7 tháng đầu năm, sản lượng chè của Sri Lanka đạt 153.137 tấn, giảm 4.120 tấn so với mức 157.260 tấn cùng kỳ năm 2025 nhưng vẫn cao hơn 1.990 tấn so với năm 2024. Trong tổng sản lượng, chè chế biến theo phương pháp truyền thống chiếm phần lớn với 136.299 tấn; chè CTC đạt 15.277 tấn và chè xanh đạt 1.560 tấn.

Xuất khẩu giảm cả trong tháng 7 và 7 tháng đầu năm 2026

Xuất khẩu chè của Sri Lanka trong tháng 7/2026 đạt 20.410 tấn, giảm 3.630 tấn so với mức 24.040 tấn của cùng kỳ năm trước. Chè hòa tan là nhóm sản phẩm duy nhất ghi nhận tăng trưởng, trong khi các dòng sản phẩm còn lại đều sụt giảm.

Tính chung 7 tháng đầu năm, Sri Lanka xuất khẩu 143.508 tấn chè, giảm 7.340 tấn so với mức 150.850 tấn cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chè đóng gói dẫn đầu với 63.894 tấn, tiếp đến là chè xuất khẩu dạng rời với 59.924 tấn, chè túi lọc 14.586 tấn, chè xanh 2.672 tấn và chè hòa tan 2.430 tấn.

Giá xuất khẩu bình quân đạt 1.826,16 rupee Sri Lanka/kg, tương đương 5,70 USD/kg. So với cùng kỳ năm trước, mức giá này tăng 77,65 rupee/kg tính theo nội tệ nhưng giảm 0,16 USD/kg khi quy đổi sang USD. Chè xanh là nhóm duy nhất có giá xuất khẩu bằng USD tăng so với cùng kỳ.

Thổ Nhĩ Kỳ trở thành thị trường nhập khẩu chè Ceylon lớn nhất

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Thổ Nhĩ Kỳ vươn lên dẫn đầu các thị trường nhập khẩu chè Sri Lanka với 24.760 tấn, tăng 138% so với cùng kỳ năm trước.

Iraq đứng thứ hai với 14.424 tấn, giảm 36%; tiếp đến là Nga với 13.345 tấn, tăng 2,6%. Azerbaijan nhập khẩu 7.141 tấn, tăng 49%, trong khi Trung Quốc đạt 5.587 tấn, giảm 8%.

Xuất khẩu sang Libya giảm mạnh 58%, còn 5.414 tấn. Các thị trường lớn khác gồm Jordan với 5.220 tấn, Chile 4.966 tấn, Saudi Arabia 4.766 tấn và Syria 4.702 tấn.

Diễn biến này cho thấy cơ cấu thị trường xuất khẩu chè Ceylon đang có sự phân hóa rõ rệt. Nhu cầu tăng mạnh tại Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan phần nào bù đắp sự suy giảm tại các thị trường truyền thống như Iraq và Libya.

Nguồn cung chè thế giới vẫn tương đối hạn chế

Theo số liệu sản xuất chè toàn cầu đến tháng 10-11/2025, nguồn cung thế giới giảm khoảng 45.000 tấn so với năm trước. Riêng sản lượng tại châu Phi, khu vực đã duy trì mức tăng trong nhiều năm, giảm khoảng 40.000 tấn trong năm 2025. Bangladesh và Malawi cũng ghi nhận sản lượng đi xuống, trong khi Sri Lanka và Ấn Độ chỉ tăng nhẹ.

Phần lớn mức thiếu hụt trên thuộc nhóm chè CTC nên tác động trực tiếp đến ngành chè Sri Lanka không quá lớn, bởi nước này chủ yếu cung cấp chè chế biến theo phương pháp truyền thống.

Đáng chú ý, sản lượng chè toàn cầu đã tăng khoảng 1 triệu tấn trong 5 năm tính đến năm 2024. Tuy nhiên, phần lớn lượng tăng thêm được tiêu thụ ngay tại các nước sản xuất, khiến nguồn chè dành cho xuất khẩu nhìn chung không tăng đáng kể.

Tình trạng khan hiếm chè chế biến theo phương pháp truyền thống từng đẩy giá chè Ceylon lên cao hơn nhiều so với sản phẩm cùng loại từ các nước khác, làm suy giảm khả năng cạnh tranh. Trước cơ hội này, một số nước sản xuất chè tại châu Phi đang chuyển đổi nhà máy từ chế biến chè CTC sang chè truyền thống, qua đó có thể tạo thêm sức ép đối với vị thế và mức giá cao của chè Ceylon trong tương lai.

Chè cao cấp và xu hướng tiêu dùng mới mở ra cơ hội

Sri Lanka được đánh giá có lợi thế trong phân khúc chè chiết xuất cao cấp nhờ hương thơm đặc trưng khó thay thế. Nhu cầu đối với công nghệ chiết xuất lạnh, phương pháp giúp giữ lại hương hoa tự nhiên và tinh tế của chè, được dự báo trở thành một xu hướng nổi bật trong năm 2026.

Sự phát triển nhanh của thị trường trà sữa cũng tạo thêm cơ hội cho chè Ceylon. Các chuỗi đồ uống quốc tế ngày càng sử dụng chè Ceylon làm nguyên liệu nền cao cấp, đồng thời khai thác danh tiếng và lịch sử lâu đời của sản phẩm để tạo sự khác biệt so với các loại chè phổ thông.

Bên cạnh đó, chất lượng chè tại các vùng sườn phía tây Sri Lanka đang được cải thiện trong mùa thu hoạch truyền thống. Kết hợp với nguồn cung hạn chế, yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ thị trường chè Ceylon. Tuy nhiên, khi nguồn cung phục hồi, giá chè có thể bước vào giai đoạn điều chỉnh.

Đồng rupee Sri Lanka suy yếu cũng có thể hỗ trợ giá chè tính theo nội tệ. Ngoài ra, hoạt động mua chè ổn định của Iran theo cơ chế đổi chè lấy dầu tiếp tục là một yếu tố tích cực đối với thị trường.

Biến đổi khí hậu và chi phí sản xuất vẫn là thách thức lớn

Triển vọng giá chè tương đối tích cực nhưng ngành chè Sri Lanka vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, gồm biến đổi khí hậu, thiếu lao động, chi phí sản xuất tăng và năng suất thấp. Chi phí bình quân cao hơn các quốc gia sản xuất, xuất khẩu quy mô lớn đang làm suy giảm khả năng cạnh tranh của chè Ceylon.

Để ứng phó, ngành chè cần ưu tiên phục hồi đất và nâng cao khả năng giữ nước, đồng thời trồng bổ sung cây tại những khu vực có mật độ thấp. Trong trung hạn, Sri Lanka cần triển khai chương trình tái canh có hệ thống, hướng tới tăng cơ giới hóa trong canh tác, đặc biệt ở khâu thu hoạch.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng, tương lai của chè Ceylon phụ thuộc vào khả năng duy trì sự khác biệt. Việc nâng cao chất lượng, bảo đảm độ tinh khiết và phát triển sản phẩm theo hướng cao cấp, bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp Sri Lanka giữ vững vị thế trên thị trường chè thế giới.