Nguồn: indianexpress.com và vajiramandravi.com

Thị trường chè Ấn Độ đã rơi vào giai đoạn giảm giá kéo dài trong khoảng 4-5 quý gần đây, dưới tác động đồng thời của thời tiết bất lợi, nhập khẩu giá rẻ gia tăng và xu hướng người tiêu dùng chuyển sang các nhãn hàng bình dân hoặc sản phẩm của khu vực phi chính thức. Diễn biến này đang làm giảm doanh thu của các doanh nghiệp lớn, buộc họ phải điều chỉnh chiến lược theo hướng nâng cấp sản phẩm và mở rộng sang những lĩnh vực kinh doanh khác.

Sản lượng chè của Ấn Độ những năm gần đây biến động khá mạnh do phụ thuộc lớn vào thời tiết, sâu bệnh, vườn chè già cỗi và thiếu lao động. Sản lượng tăng từ 1,267 tỷ kg năm 2016 lên 1,390 tỷ kg năm 2019, giảm còn 1,258 tỷ kg trong năm 2020, sau đó phục hồi lên 1,394 tỷ kg năm 2023. Năm 2024, sản lượng giảm còn 1,304 tỷ kg trước khi tăng trở lại lên gần 1,370 tỷ kg trong năm 2025.

Hoạt động sản xuất tập trung cao tại Assam và Tây Bengal, hai bang chiếm hơn 80% tổng sản lượng chè của Ấn Độ. Vì vậy, nắng nóng, mưa thất thường hoặc sạt lở tại các khu vực này có thể tác động lớn đến nguồn cung và giá chè trên toàn quốc.

Trong tài khóa 2024-2025, Ấn Độ xuất khẩu 262,98 triệu kg chè, trị giá khoảng 7.817,58 crore rupee, tương đương 923,89 triệu USD. Từ tháng 4 đến tháng 12 của tài khóa 2025-2026, xuất khẩu đạt 223,53 triệu kg, trị giá 6.880,53 crore rupee. Các thị trường chính gồm Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Iraq, Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Iran, Anh, Đức, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ.

Năm 2024, Ấn Độ chiếm 18,43% sản lượng chè thế giới nhưng chỉ chiếm 13,13% xuất khẩu toàn cầu, cho thấy ngành chè nước này vẫn còn dư địa để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, nhập khẩu chè dù chỉ chiếm khoảng 2-3% sản lượng trong nước nhưng đã tăng mạnh trong tài khóa 2024-2025, lên 50,14 triệu kg, từ mức 25,21 triệu kg của năm trước. Trong 9 tháng đầu tài khóa 2025-2026, nhập khẩu đạt 30,47 triệu kg. Nguồn chè giá rẻ từ Nepal và Kenya được cho là đã gây sức ép lên giá chè nội địa.

Thị trường còn chịu ảnh hưởng bởi thời tiết khắc nghiệt. Các đợt nắng nóng kéo dài làm đất khô hạn, gia tăng sâu bệnh, giảm chất lượng chè và đồng thời khiến nhu cầu tiêu dùng suy yếu. Mưa gió mùa thất thường cũng gây thiếu nước hoặc sạt lở tại các vùng trồng chè đồi núi, làm giảm nguồn cung chè chất lượng cao và ảnh hưởng đến giá đấu giá nguyên liệu.

Do chè vẫn mang tính hàng hóa phổ thông và mức độ trung thành với thương hiệu không cao, khi giá giảm, người tiêu dùng dễ chuyển sang sản phẩm rẻ hơn thay vì tiếp tục mua các thương hiệu lớn. Điều này khiến các doanh nghiệp niêm yết và công ty quy mô lớn phải hạ giá bán, chấp nhận lợi nhuận thấp hơn và tăng cạnh tranh với khu vực phi chính thức.

Một yếu tố khác được Tata Consumer đề cập là tình trạng thiếu khí dầu mỏ hóa lỏng trong thời gian ngắn, liên quan đến xung đột tại Tây Á, khiến một số hộ gia đình tiết kiệm nhiên liệu và giảm mua chè.

Trước sức ép này, các doanh nghiệp như Tata Consumer và Hindustan Unilever đang đẩy mạnh phân khúc cao cấp với những sản phẩm như Tetley Premium, Tata Tea Gold và các dòng Brooke Bond cao cấp. Mục tiêu là bù đắp phần lợi nhuận suy giảm ở nhóm chè phổ thông bằng các sản phẩm có giá bán cao hơn.

Tuy nhiên, chiến lược này không dễ thực hiện do người tiêu dùng chè thường có thói quen hương vị khá ổn định. Họ dễ chuyển xuống các sản phẩm rẻ hơn hơn là chấp nhận trả thêm cho dòng cao cấp. Vì vậy, quá trình nâng cấp thị trường được dự báo cần nhiều thời gian.

Bên cạnh chè, các doanh nghiệp lớn cũng đang tăng tốc đa dạng hóa hoạt động. Tata Consumer cho biết doanh thu từ các mảng tăng trưởng như Tata Sampann, Soulfull và đồ uống lạnh đã lần đầu vượt doanh thu chè và cà phê trong quý I. Goodricke cũng đang mở rộng sang sữa, cây trồng thay thế, năng lượng mặt trời và một số hoạt động lưu trú.

Nhìn chung, ngành chè Ấn Độ đang trải qua giai đoạn khó khăn do biến động khí hậu, nhập khẩu giá rẻ và tâm lý tiêu dùng nhạy cảm với giá. Nâng cấp sản phẩm và đa dạng hóa kinh doanh có thể giúp các doanh nghiệp lớn giảm bớt áp lực, nhưng quá trình phục hồi nhiều khả năng diễn ra chậm, trong khi rủi ro thời tiết như El Niño vẫn có thể tiếp tục gây biến động đối với sản lượng và giá chè.