Nguồn: the-star.co.ke

Bộ trưởng Nông nghiệp Kenya, Mutahi Kagwe, cho biết Chính phủ đang triển khai kế hoạch khôi phục ngành điều đang suy giảm, nhằm tạo hơn 350.000 việc làm và khôi phục sinh kế cho người dân ven biển. Thông tin được ông đưa ra trong chuyến thăm các hộ trồng điều và cơ sở chế biến tại Kilifi County.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mutahi Kagwe trong chuyến thăm các hộ nông dân trồng và chế biến hạt điều tại Quận Kilifi. Ảnh: the-star.co.ke

Theo ông Kagwe, nhiều năm sản lượng giảm đã khiến Kenya mất đi việc làm, thu nhập và nguồn thu xuất khẩu, trong khi nhu cầu điều trên thị trường thế giới vẫn tăng. Hiện Kenya chỉ sản xuất khoảng 13.000 tấn điều mỗi năm, thấp hơn nhiều so với công suất chế biến lắp đặt đạt 45.000 tấn, tạo ra khoảng trống lớn giữa cung và cầu.

Agriculture and Food Authority (AFA) ước tính, nếu ngành điều được phục hồi toàn diện, có thể tạo tới 350.000 việc làm trong các khâu trồng trọt, chế biến, vận chuyển và xuất khẩu, đồng thời đóng góp hơn 30 tỷ shilling Kenya cho GDP và đưa điều trở lại vị trí cây trồng tạo thu nhập chủ lực cho các cộng đồng ven biển.

Hạt điều đóng gói tại một nhà máy chế biến ở Quận Kilifi. Ảnh: the-star.co.ke

Ông Kagwe nhấn mạnh, dù Kenya có đất đai phù hợp, nhu cầu toàn cầu mạnh và công suất chế biến còn dư thừa, sinh kế ven biển vẫn bị bào mòn do sản lượng giảm kéo dài. Tham gia đoàn công tác có Tổng Giám đốc AFA Bruno Linyiru và Giám đốc phụ trách cây có dầu và hạt của AFA Ann Gikonyo.

Chiến lược phục hồi được xây dựng trên nền tảng khoa học và hỗ trợ nông dân, do Kenya Agricultural and Livestock Research Organisation (KALRO) dẫn dắt, đặc biệt là Trung tâm Mtwapa chuyên nghiên cứu cây điều. KALRO Mtwapa đã phát triển giống điều mới chịu bệnh tốt, có khả năng tăng gấp đôi năng suất; 20.000 cây giống cải tiến đã sẵn sàng phân phối trong vụ mưa dài sắp tới. Ngoài ra, bốn giống cải tiến khác đang ở giai đoạn hoàn thiện và dự kiến sẵn sàng trong vòng sáu tháng, đáp ứng phản ánh của nông dân về năng suất giảm và áp lực dịch bệnh.

Công tác nhân giống và phân phối do AFA phối hợp với chính quyền các hạt, cùng sự hỗ trợ của Kenya Plant Health Inspectorate Service (KEPHIS) và hệ thống khuyến nông, nhằm bảo đảm chất lượng và đưa giống đến tay nông dân ở chặng cuối.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mutahi Kagwe giao lưu với công nhân trong chuyến thăm các trang trại trồng và chế biến hạt điều tại Quận Kilifi. Ảnh: the-star.co.ke

Trong các buổi làm việc với nông dân, Bộ Nông nghiệp tăng cường tuyên truyền thực hành canh tác tốt, khuyến nghị mật độ trồng 10×10 m và xen canh điều với dừa, xoài, mô hình được đánh giá giúp tăng thu nhập và nâng cao khả năng chống chịu khí hậu. Các nhà khoa học KALRO cho biết kỹ thuật ghép cải tạo (top-grafting) vẫn là giải pháp nhanh và hiệu quả để phục hồi vườn điều già cỗi.

Bộ trưởng cũng đặt câu hỏi về việc Kenya vẫn phải nhập khẩu điều dù tiềm năng trong nước rất lớn. Đoàn công tác làm việc với khu vực tư nhân, trong đó East River Foods EPZ Limited cho biết cần sớm mở rộng sản xuất để tương xứng công suất chế biến. Doanh nghiệp này đã đầu tư khoảng 3 triệu USD vào chuỗi giá trị điều, đang sử dụng khoảng 600 lao động nữ trong khâu chế biến và liên kết với 15.000 nông dân; tuy nhiên chỉ khoảng 3.000 hộ có từ 50 cây trở lên, cho thấy quy mô sản xuất ở nông hộ còn nhỏ. Dù đã phân phối khoảng 2 triệu cây giống từ năm 2017, khả năng tiếp cận vẫn hạn chế khi mức giá trợ cấp 30 shilling/cây còn vượt khả năng chi trả của nhiều hộ; các nhà chế biến cũng nêu bất cập ở khâu đưa giống đến nông dân.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mutahi Kagwe giao lưu với công nhân trong chuyến thăm các hộ nông dân trồng và chế biến hạt điều tại Quận Kilifi. Ảnh: the-star.co.ke

Một doanh nghiệp khác, Nuts and More Processing (EA) EPZ Ltd, thành lập năm 2021 và vận hành từ 2023, cho biết thiếu nguyên liệu thô là rào cản lớn nhất. Công suất một ca đạt 7.000 tấn và có thể mở rộng lên 15.000 tấn, song nhà máy vẫn hoạt động dưới công suất do nguồn cung nội địa thấp.

Kết luận, ông Kagwe khẳng định việc hồi sinh ngành điều cần cách tiếp cận “toàn Chính phủ”, huy động Bộ Nông nghiệp, KALRO, AFA, KEPHIS, chính quyền địa phương, nông dân và khu vực tư nhân. Ông cho biết sẽ tổ chức cuộc họp cấp cao với các bên liên quan để thống nhất kế hoạch tổng thể rút gọn, khôi phục sản xuất nhanh, ổn định nguồn cung cho nhà đầu tư và củng cố niềm tin của nông dân. “Người trồng điều có quyền hy vọng. Chúng tôi đã lắng nghe và lần này sẽ hành động nhanh chóng, nghiêm túc,” Bộ trưởng nói.