Nguồn: myjoyonline.com
Khoảng 2.000 nông dân trồng cao su và các đầu mối thu gom tại khu vực miền Tây Ghana đã tổ chức một cuộc biểu tình ôn hòa tại thành phố Sekondi–Takoradi nhằm phản đối các lời kêu gọi cấm hoàn toàn việc xuất khẩu cao su thô. Những người biểu tình cho rằng các cáo buộc nhằm vào hoạt động xuất khẩu này là thiếu chính xác và phục vụ lợi ích cục bộ.
Ảnh: myjoyonline.com
Đoàn biểu tình, đến từ nhiều cộng đồng trồng cao su trên toàn vùng miền Tây, đã tuần hành qua một số tuyến đường chính của Sekondi–Takoradi trước khi nộp kiến nghị lên ông Joseph Nelson, Bộ trưởng Vùng miền Tây, tại Hội đồng Điều phối Khu vực.
Phần lớn người tham gia mặc trang phục đỏ và đen, mang theo các biểu ngữ với thông điệp như “Nông dân nói không với độc quyền”, “Cao su là của mọi người dân Ghana”, “Không thanh toán ngay thì không cấm”, “Doanh nghiệp chế biến quá tham lam” và “Ai cũng cần có sinh kế”.
Ảnh: myjoyonline.com
Trong bản kiến nghị do Hiệp hội Nông dân Trồng Cao su Ghana (RUFAG) cùng các bên liên quan trong ngành cao su thiên nhiên công bố, nhóm này bác bỏ quan điểm cho rằng xuất khẩu cao su thô không được kiểm soát và làm suy yếu chiến lược công nghiệp hóa của Ghana. Theo các nông dân, hoạt động xuất khẩu cao su thô đang được thực hiện trong khuôn khổ quản lý đã được Chính phủ phê duyệt và do Tree Crops Development Authority giám sát.
Họ dẫn chỉ đạo của cơ quan này ban hành ngày 2/5/2025, theo đó tất cả các doanh nghiệp xuất khẩu cao su thô, điều và hạt shea đều phải đăng ký, được cấp phép và có giấy phép xuất khẩu trước khi đưa hàng ra nước ngoài. Quy định này được thực thi nghiêm ngặt với sự phối hợp của cơ quan hải quan thuộc Cơ quan Thuế Ghana, Cơ quan Cảng và Bến cảng Ghana cùng các lực lượng an ninh khác; đồng thời cơ quan quản lý cây công nghiệp duy trì sự hiện diện thường trực tại các cảng để bảo đảm tuân thủ.
Theo RUFAG, việc cho rằng “xuất khẩu không kiểm soát” đã bỏ qua toàn bộ khung pháp lý hiện hành được thiết lập theo Đạo luật 1010 và văn bản dưới luật L.I. 2471. Nhóm này cũng cáo buộc một số doanh nghiệp chế biến và các bên liên quan thúc đẩy lệnh cấm xuất khẩu không phải để phát triển công nghiệp, mà nhằm loại bỏ cạnh tranh và ép nông dân bán mủ cao su dạng cục với giá thấp.
Ảnh: myjoyonline.com
Các nông dân cảnh báo rằng việc hạn chế cạnh tranh sẽ gây tổn hại đến việc làm trong ngành. Trong khi các nhà máy chế biến được cho là chỉ sử dụng dưới 1.000 lao động trên toàn quốc, thì hoạt động trồng trọt và buôn bán cao su lại nuôi sống hàng trăm nghìn người, bao gồm thợ khai thác mủ, người vận chuyển, bốc xếp, lao động bảo dưỡng nông trại và lái xe. Tổng cộng, hơn hai triệu người phụ thuộc vào thu nhập từ các hoạt động liên quan đến cao su; việc giá thu mua tại nông trại giảm có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói ở nông thôn và đẩy nhiều thanh niên vào khai thác khoáng sản trái phép.
RUFAG cũng bác bỏ tuyên bố cho rằng Ghana thất thu tới 100 triệu USD mỗi năm do xuất khẩu cao su thô. Theo họ, các nhà xuất khẩu vẫn thực hiện đầy đủ các khoản phí, lệ phí theo quy định nộp cho cơ quan quản lý, đồng thời cho rằng chính một số doanh nghiệp chế biến lại chưa tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ tài chính như đã tuyên bố.
Về giá trị gia tăng, các nông dân cho biết Ghana hiện chưa có các nhà máy chế biến cao su ở trình độ cao; phần lớn cơ sở trong nước chỉ dừng ở việc chế biến mủ thành cao su kỹ thuật tiêu chuẩn (TSR), vốn vẫn là nguyên liệu thô để xuất khẩu. Sau nhiều thập kỷ hoạt động, quốc gia này vẫn chưa hình thành sản xuất đáng kể các sản phẩm cao su hoàn chỉnh như lốp xe, găng tay hay vật tư y tế, khiến lập luận về công nghiệp hóa chưa thật sự thuyết phục.
Nhóm nông dân cũng nhắc lại bài học trong đại dịch COVID-19, khi nhiều nhà máy chế biến tạm ngừng thu mua, khiến người trồng cao su rơi vào bế tắc, trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu đã mở ra những thị trường thay thế giúp duy trì sinh kế. Trải nghiệm này cho thấy việc có nhiều kênh thị trường sẽ tạo an toàn cho nông dân và tránh những khó khăn không cần thiết.
RUFAG khẳng định xuất khẩu cao su thô không vi phạm Đạo luật 1010 hay L.I. 2471, bởi các văn bản này không cấm xuất khẩu mà trao quyền cho cơ quan quản lý điều tiết thông qua cơ chế cấp phép. Họ cảnh báo rằng các cáo buộc thiếu căn cứ có thể làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư và làm yếu đi uy tín của các cơ quan quản lý.
Trong kiến nghị, nhóm nông dân cũng tuyên bố không liên quan đến Hiệp hội Các tác nhân Cao su Thiên nhiên Ghana (ANRAG), cho rằng đây là tổ chức do các doanh nghiệp chế biến chi phối và không đại diện cho lợi ích của toàn bộ chuỗi giá trị cao su. Họ kêu gọi Chính phủ và các nhà hoạch định chính sách tham vấn rộng rãi tất cả các bên liên quan hợp pháp trước khi đưa ra quyết định ảnh hưởng đến ngành.
Tiếp nhận kiến nghị, ông Joseph Nelson đánh giá cao tinh thần biểu tình ôn hòa của người dân và cam kết sẽ chuyển các kiến nghị này tới các cơ quan có thẩm quyền, bao gồm Tổng thống Cộng hòa Ghana.