Nguồn: ghanaweb.com

Theo một báo cáo điều tra nội bộ, dữ liệu từ Cơ quan Thuế Ghana (GRA) cho thấy nước này đã xuất khẩu tới 89.680 tấn cao su thô trong năm 2024, trong khi Cơ quan Phát triển Cây công nghiệp (TCDA) không cấp bất kỳ giấy phép xuất khẩu nào trong năm này.

Sang năm 2025, dù TCDA chỉ cấp phép xuất khẩu 13.000 tấn, số liệu thực tế cho thấy lượng xuất khẩu đạt tới 39.000 tấn, vượt 26.000 tấn so với hạn ngạch.

Báo cáo cũng chỉ ra tình trạng khai báo giá xuất khẩu thấp diễn ra phổ biến. Mức giá tối thiểu do TCDA quy định là 8,62 cedi/kg năm 2024 và 9,08 cedi/kg năm 2025, nhưng giá khai báo thực tế chỉ lần lượt ở mức 0,99 và 1,91 cedi/kg. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi kg cao su xuất khẩu bị khai thấp giá trung bình 7,63 cedi năm 2024 và 7,17 cedi năm 2025.

Ước tính, doanh nghiệp chỉ khai báo khoảng 12% giá trị thực tế của xuất khẩu trong năm 2024 và khoảng 22% trong năm 2025.

Theo quy định của Luật Ngoại hối năm 2006, doanh nghiệp xuất khẩu phải chuyển toàn bộ nguồn thu ngoại tệ về nước thông qua ngân hàng được cấp phép. Tuy nhiên, năm 2024, giá trị xuất khẩu thực tế đạt 55,83 triệu USD nhưng chỉ có 6,17 triệu USD được đưa về nền kinh tế. Năm 2025, con số này lần lượt là 26,03 triệu USD và 4,48 triệu USD.

Dữ liệu hải quan cho thấy hoạt động xuất khẩu cao su thô trong giai đoạn này chủ yếu do hai doanh nghiệp chi phối.

Ở góc độ sản xuất, một nông hộ trồng cao su tại khu vực Western North cho biết giá bán trong nước hiện khoảng 8,30 cedi/kg. Tuy nhiên, thị trường tiêu thụ không bị giới hạn trong nước, người trồng có thể bán cho bất kỳ bên mua nào.

Trong khi đó, công suất chế biến cao su trong nước đạt khoảng 171.460 tấn/năm, nhưng sản lượng thực tế năm 2025 chỉ khoảng 110.800 tấn, dẫn đến thiếu hụt nguyên liệu hơn 60.000 tấn, tương đương khoảng 35% sản lượng.

Tình trạng này khiến nhiều nhà máy chế biến trong nước hoạt động dưới công suất, thậm chí phải ngừng hoạt động do thiếu nguyên liệu. Có doanh nghiệp không chế biến được trong cả năm, trong khi nhiều nhà máy khác phải thu hẹp quy mô, ảnh hưởng đến việc làm, đầu tư và nguồn thu ngân sách.

Trước thực trạng này, Chính phủ Ghana đã ban hành chính sách hạn chế xuất khẩu cao su thô nhằm đảm bảo nguồn cung cho các nhà máy trong nước. Các hiệp hội ngành hàng cũng kêu gọi siết chặt quản lý để bảo vệ ngành công nghiệp cao su nội địa và đảm bảo hiệu quả kinh tế quốc gia.