Nguồn: dailymirror.lk

Đến năm 2026, việc tiền lương tiếp tục tăng thêm 15% đã làm gia tăng áp lực chi phí vốn đã cao, khiến nhiều doanh nghiệp và nhà quản lý ngành lo ngại về tính khả thi lâu dài của các đồn điền cao su.

Trong nhiều năm qua, cao su vẫn là ngành có vai trò chiến lược đối với nguồn thu xuất khẩu và ngành sản xuất trong nước của Sri Lanka. Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời, hoạt động sản xuất cao su có nguy cơ trở nên kém hiệu quả về kinh tế tại nhiều khu vực trong cả nước.

Nguồn ảnh: bizenglish.adaderana.lk

Kết quả xuất khẩu năm 2025 đã phản ánh rõ những khó khăn này. Kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ cao su chỉ đạt khoảng 945 triệu USD, giảm so với mức khoảng 1,01 tỷ USD của năm 2024, tương đương mức giảm khoảng 5-6%. Tác động tiêu cực thể hiện rõ nhất ở các ngành sản xuất lốp xe và sản phẩm chế biến sâu từ cao su, đặc biệt sau khi Hoa Kỳ, thị trường xuất khẩu cao su lớn nhất của Sri Lanka, chiếm khoảng một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu cao su, áp dụng các mức thuế quan mới.

Ngành cao su Sri Lanka đang hoạt động trong môi trường cạnh tranh quốc tế rất khốc liệt. Các quốc gia sản xuất lớn như Thái Lan và Việt Nam, cùng với một số nước châu Phi đang nổi lên, có lợi thế về chi phí sản xuất thấp và quy mô sản xuất lớn hơn. Trong khi đó, Ấn Độ cũng đang tích cực mở rộng năng lực sản xuất các sản phẩm công nghiệp dựa trên cao su.

Dù Sri Lanka vẫn duy trì lợi thế ở một số sản phẩm chuyên biệt như cao su crepe và mủ cao su ly tâm chất lượng cao, nhưng khoảng cách cạnh tranh này đang dần thu hẹp khi các đối thủ mở rộng quy mô sản xuất và tổ chức chuỗi cung ứng hiệu quả hơn.

Một cú sốc lớn đối với thị trường nội địa xuất hiện khi hệ thống thuế giá trị gia tăng đơn giản hóa (SVAT) bị bãi bỏ, khiến giá bán của người sản xuất chịu tác động đáng kể. Trước đây, nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng được xử lý thông qua cơ chế khấu trừ tín dụng, giúp doanh nghiệp không phải chi trả tiền mặt lớn ngay từ đầu. Sau khi cơ chế này bị loại bỏ, người mua phải thanh toán trước 18% thuế giá trị gia tăng, làm phát sinh áp lực về dòng tiền trên toàn bộ chuỗi giá trị.

Trên thực tế, tình trạng này đã khiến giá cao su tại các phiên đấu giá bị đẩy xuống thấp. Riêng trong tháng 1, loại cao su crepe chất lượng cao (1X) không thể bán hết tại tất cả các phiên đấu giá hằng tuần, với mức chào mua thấp tới khoảng 800 rupee/kg, trong khi trước khi bãi bỏ SVAT giá từng vượt 1.300 rupee/kg. Mặc dù sau đó một số giao dịch được thực hiện thông qua thỏa thuận riêng với mức giá cao hơn, việc đấu giá không thành công đã làm méo mó quá trình hình thành giá và ảnh hưởng đến uy tín của Sri Lanka trong các tham chiếu giá quốc tế.

Cùng với đó, tiền lương tăng, chi phí năng lượng cao hơn và yêu cầu tuân thủ các quy định ngày càng chặt chẽ đã đẩy chi phí sản xuất tăng mạnh, làm thu hẹp lợi nhuận của cả các đồn điền cao su lẫn các doanh nghiệp chế biến hạ nguồn.