Nguồn: https://mae.gov.vn

UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành Quyết định số 882/QĐ-UBND, phê duyệt Đề án mở rộng và phát triển các vùng nguyên liệu cây ăn quả đạt chuẩn giai đoạn 2026 - 2035, hướng tới nâng cao chất lượng sản xuất, mở rộng liên kết chuỗi và tăng tốc xuất khẩu nông sản.

Sơn La hướng tới mở rộng các vùng cây ăn quả tập trung, phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Ảnh: Anh Đức.

Đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông

Theo Đề án, đến năm 2030, Sơn La duy trì khoảng 90.000 ha cây ăn quả, sản lượng đạt 750.000 - 800.000 tấn; trong đó, tối thiểu 25% diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc tương đương. Đồng thời, khoảng 25% diện tích vùng nguyên liệu được quản lý bằng cơ sở dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc; khoảng 15% diện tích áp dụng các biện pháp canh tác bền vững như sử dụng phân bón hữu cơ, tưới tiết kiệm.

Đến năm 2035, diện tích cây ăn quả ổn định khoảng 95.000 ha, sản lượng đạt 820.000 - 850.000 tấn; tỷ lệ vùng nguyên liệu đạt chuẩn nâng lên khoảng 30%. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường xuất khẩu. 

Tổng nhu cầu kinh phí thực hiện Đề án gần 300 tỷ đồng, chủ yếu từ ngân sách Trung ương. Nguồn lực được phân bổ cho 5 tiểu dự án trọng tâm.

Cụ thể, dự án hoàn thiện và nâng cấp hạ tầng vùng nguyên liệu, tập trung đầu tư 7 tuyến đường giao thông vào vùng sản xuất với tổng chiều dài 44 km trong giai đoạn 2026 - 2030, cùng 2 công trình thủy lợi; giai đoạn sau tiếp tục đầu tư thêm 5 tuyến đường dài gần 49 km và 1 công trình thủy lợi.

Mục tiêu đến năm 2030, sản lượng quả đạt 750.000 - 800.000 tấn/năm. Ảnh: Nguyễn Nga.

Dự án phát triển tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi giá trị, dự kiến có 20 lớp đào tạo tập huấn nâng cao năng lực quản trị HTX cho giám đốc, cán bộ quản lý, đào tạo tập huấn về kỹ thuật, quy trình canh tác, chăm sóc, thu hoạch, chế biến, bảo quản sản phẩm cây ăn quả.

Đồng thời, hỗ trợ xây dựng hệ thống nhận diện, truy xuất nguồn gốc cho 40 doanh nghiệp, HTX; hỗ trợ xúc tiến thương mại cho 80 đơn vị; hỗ trợ xây dựng mã số, mã vạch cho 70 HTX; và xây dựng 7 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ.

Dự án phát triển khuyến nông, khuyến nông cộng đồng, dự kiến xây dựng 6 mô hình trình diễn sản xuất cây ăn quả an toàn, bền vững; tổ chức 10 lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân, HTX và các tổ khuyến nông cộng đồng trong vùng nguyên liệu.

Tăng liên kết chuỗi, mở rộng số hóa vùng trồng

Các dự án về phát triển sản xuất xanh, giảm phát thải, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc cũng được đẩy mạnh, tập trung số hóa bản đồ vùng trồng, xây dựng cơ sở dữ liệu, triển khai nhật ký sản xuất điện tử, mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc; lắp đặt các trạm quan trắc thời tiết thông minh phục vụ dự báo, cảnh báo sớm sâu bệnh.

Song song, tỉnh đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 30% diện tích vùng nguyên liệu tham gia liên kết chuỗi, tăng lên 50% vào năm 2035.

Cùng với mở rộng vùng nguyên liệu, tỉnh đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao giá trị trái cây Sơn La. Ảnh: Nguyễn Nga.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, giai đoạn 2022 - 2025, Sơn La đã bước đầu hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu; có trên 4.700 ha cây ăn quả theo tiêu chuẩn VietGAP; cấp 214 mã số vùng trồng cây ăn quả, trong đó 202 mã phục vụ xuất khẩu với diện tích hơn 2.800 ha. Toàn tỉnh có 31 sản phẩm nông sản được bảo hộ, trong đó 13 sản phẩm cây ăn quả; 59 sản phẩm OCOP từ quả; duy trì 262 chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn.

Tỉnh đã thu hút nhiều nhà máy chế biến lớn như Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu DOVECO Sơn La (công suất 100.000 tấn/năm), Nhà máy chế biến chanh leo Công ty CP Nafoods Tây Bắc (10.000 tấn quả/năm), Nhà máy chế biến rau quả và đồ uống công nghệ cao của Công ty CP chế biến thực phẩm thuộc Tập đoàn TH mỗi năm thu mua ước đạt 1.000 tấn nguyên liệu phục vụ nhà máy… Tuy nhiên, vùng nguyên liệu vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán, chất lượng chưa đồng đều. Cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, đặc biệt là giao thông nội đồng, thủy lợi và kho bảo quản.

Việc triển khai Đề án không chỉ góp phần nâng cao giá trị gia tăng, giảm tình trạng “được mùa mất giá”, mà còn tạo thêm việc làm, nâng thu nhập cho người dân, phấn đấu tăng 1,5 - 2 lần đến năm 2030 và 2,5 - 3 lần đến năm 2035.