Nguồn: thehindubusinessline.com
Dữ liệu bán phân bón trong tháng 3-4/2026 cho thấy mức tiêu thụ phân bón tăng đột biến, trái mùa, qua đó bộc lộ điểm yếu mang tính cơ cấu của chương trình trợ giá gắn với hồ sơ đất đai của Chính phủ Ấn Độ. Sau khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát, làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến cung ứng dinh dưỡng cây trồng toàn cầu, nông dân tại nhiều bang nông nghiệp lớn như Maharashtra, Haryana, Punjab, Uttar Pradesh và Karnataka đã đẩy mạnh mua tích trữ phân bón.
Một nông dân đang phun urê lên ruộng lúa ở ngoại ô Hyderabad | Ảnh: thehindubusinessline.com
Riêng tại Haryana, doanh số urê tăng vọt 80%, lên 171.000 tấn, trong khi doanh số DAP tăng hơn gấp đôi, đạt 37.000 tấn so với cùng kỳ năm trước.
Đà tăng đột biến này gần như đã làm lu mờ kết quả được Chính phủ Ấn Độ coi là thành công của dự án thí điểm trong vụ Rabi 2025-2026. Trước đó, chương trình thí điểm tại Haryana đã giới hạn lượng phân bón trợ giá được bán ra dựa trên hồ sơ đất đai và loại cây trồng, giúp giảm tiêu thụ urê 126.000 tấn và tiết kiệm cho ngân sách hơn 700 crore rupee chỉ trong một vụ.
Tuy nhiên, cú sốc nguồn cung sau xung đột cho thấy cách phân bổ theo nhu cầu cứng nhắc, dù được số hóa, vẫn có thể đổ vỡ khi thị trường xuất hiện tâm lý bất an. Cơ chế này không đủ khả năng bảo vệ nền nông nghiệp trong nước nếu các tuyến cung ứng địa chính trị quan trọng bị ảnh hưởng.
Chính phủ Ấn Độ gần đây từng tuyên bố chương trình tại Haryana là thành công, khi giúp tiết kiệm gần 340.000 tấn phân bón trong niên vụ 2025-2026, gồm 150.000 tấn trong vụ Rabi và 190.000 tấn trong vụ Kharif. Theo chương trình này, nông dân được mua phân bón trợ giá dựa trên diện tích đất và loại cây trồng đã gieo.
Trong vụ gieo trồng Rabi gần nhất tại Haryana, lượng tiêu thụ urê giảm gần 126.000 tấn, còn tiêu thụ DAP giảm 23.489 tấn trong giai đoạn từ ngày 8/10/2025 đến ngày 18/2/2026 so với cùng kỳ năm trước. Chính phủ Ấn Độ cho biết mức giảm này giúp tiết kiệm khoảng 700,53 crore rupee tiền trợ giá, theo báo cáo gửi Ủy ban Thường trực của Quốc hội.
Xu hướng tăng mua phân bón không chỉ diễn ra tại Haryana. Số liệu chính thức cho thấy doanh số urê và DAP đồng loạt tăng mạnh ở nhiều bang. Ngay cả tại những khu vực như Gujarat và Tây Bengal, nơi doanh số urê giảm nhẹ, tâm lý lo ngại về chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn khiến nhu cầu đối với phân bón gốc phosphate tăng vọt, với doanh số DAP lần lượt tăng 71% và 77%.
Trước đó, Bộ Phân bón Ấn Độ đã thông tin với Ủy ban Thường trực của Quốc hội rằng chương trình thí điểm vẫn đang ở giai đoạn đầu và sẽ được đánh giá độc lập trước khi xem xét khả năng triển khai trên toàn quốc.
Nhấn mạnh cơ sở dữ liệu phục vụ cải cách chính sách, ông Rajat Kumar Mishra, Thư ký Bộ Phân bón Ấn Độ, cho biết hồi tháng 1 rằng trong niên vụ 2024-2025, khoảng 65% nông dân Ấn Độ chỉ mua 5-7 bao urê mỗi năm. Tuy nhiên, 163 huyện có mức tiêu thụ cao lại chiếm tới 2,2 triệu bao mỗi huyện, tương đương khoảng 100.000-180.000 tấn.
Ông cũng dẫn chứng kết quả tích cực ban đầu trong vụ Kharif 2025 tại Haryana, khi chỉ trong bốn tháng, lượng tiêu thụ urê giảm 120.000 tấn và DAP giảm 72.000 tấn.
Thông qua việc gắn quy mô đất canh tác và loại cây trồng cụ thể với hạn mức phân bón tối đa, Chính phủ Ấn Độ tiếp tục thúc đẩy giải pháp dựa trên công nghệ nhằm xử lý tình trạng sử dụng dinh dưỡng cây trồng mất cân đối kéo dài trong nhiều năm.