Nguồn: agenceecofin.com

Mali đang thảo luận với Nga nhằm bảo đảm nguồn cung vật tư nông nghiệp. Thông tin được Chính phủ Mali công bố ngày 16/5, bên lề Diễn đàn Kinh tế quốc tế “Nga - Thế giới Hồi giáo” lần thứ 17, diễn ra từ ngày 12 đến 17/5 tại thành phố Kazan.

Theo nhà chức trách, các cuộc trao đổi với phía Nga tập trung vào cơ chế bảo đảm nguồn cung vật tư nông nghiệp “sớm và đều đặn”, nhằm đáp ứng lịch thời vụ và hỗ trợ sản xuất của nông dân Mali.

Theo thông cáo của Trung tâm Thông tin Chính phủ Mali, sau các cuộc làm việc, hai bên đã thống nhất xây dựng một chương trình hành động và lịch giao hàng, đi kèm các cơ chế logistics và tài chính cần thiết để triển khai các cam kết đã đạt được.

Đối với Mali, việc tăng cường quan hệ thương mại với Nga trong lĩnh vực vật tư nông nghiệp có ý nghĩa chiến lược, nhất là khi thị trường phân bón thế giới đang chịu nhiều sức ép.

Trong báo cáo “Commodity Markets Outlook” công bố ngày 28/4, Ngân hàng Thế giới cảnh báo giá phân bón toàn cầu có thể tăng hơn 30% trong năm 2026 do xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải biển qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển chiếm gần một phần ba thương mại phân bón đường biển toàn cầu, tương đương khoảng 16 triệu tấn mỗi năm.

Urê, loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, đặc biệt dễ chịu tác động từ các căng thẳng này. Theo Ngân hàng Thế giới, giá urê bình quân có thể lên tới 675 USD/tấn trong năm nay, cao hơn gần 60% so với năm 2025.

Trong những năm gần đây, Nga là một trong những nhà cung cấp phân bón lớn của Mali. Dữ liệu từ Trade Map cho thấy, năm 2023, quốc gia Tây Phi này nhập khẩu gần 310.000 tấn phân bón chứa nitơ, trong đó 27% đến từ Nga. Nga là nhà cung cấp lớn thứ hai của Mali, sau Phần Lan với 28%, và đứng trên các nguồn cung khác như Hoa Kỳ với 19,7% và Maroc với 10%.

Nga phòng thủ trên thị trường phân bón toàn cầu

Dù là một trong những nước xuất khẩu phân bón hàng đầu thế giới, Nga hiện có xu hướng thận trọng hơn trên thị trường phân bón. Tháng 4 vừa qua, Moskva thông báo áp hạn ngạch xuất khẩu phân bón ở mức 20 triệu tấn trong giai đoạn từ ngày 01/6 đến 30/11, nhằm ưu tiên nhu cầu trong nước trong mùa sản xuất nông nghiệp vụ xuân.

Động thái mang tính bảo hộ này có thể làm gia tăng thêm tình trạng gián đoạn nguồn cung và khiến giá phân bón quốc tế biến động mạnh hơn, nhất là khi một số nước sản xuất lớn khác như Trung Quốc và Ai Cập cũng đang đi theo hướng tương tự.

Trung Quốc, nước sản xuất và tiêu thụ phân bón lớn nhất thế giới, đã áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu urê từ tháng 10/2025 nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước, sau đó kéo dài chính sách này đến tháng 8/2026. Gần đây hơn, ngày 5/5, Ai Cập cũng áp thuế tạm thời 90 USD/tấn đối với xuất khẩu phân bón chứa nitơ trong thời hạn ba tháng, nhằm hạn chế tình trạng khối lượng hàng hóa bị đẩy quá mạnh ra xuất khẩu.

Những diễn biến này cho thấy thị trường phân bón thế giới đang dần tái định hình, trong đó mục tiêu bảo đảm an ninh lương thực quốc gia ngày càng được ưu tiên hơn so với sự thông suốt của thương mại quốc tế. Trong bối cảnh đó, các quốc gia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu như Mali là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước giá phân bón tăng và chi phí sản xuất nông nghiệp leo thang.

Theo dữ liệu của Trung tâm Phát triển Phân bón Quốc tế (IFDC), Mali tiêu thụ bình quân gần 516.000 tấn phân bón mỗi năm trong giai đoạn 2019-2023.