Nguồn: ecofinagency.com

Ngày 18/6, Bộ trưởng Thương mại Côte d’Ivoire Ibrahim Konaté đã khánh thành nhà máy sản xuất than sinh học tại Attinguié, một khu công nghiệp nằm ở phía Tây thành phố Abidjan. Cơ sở này được giới thiệu là nhà máy than sinh học quy mô công nghiệp đầu tiên của châu Phi.

Dự án do Valency International, doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore, phối hợp với Revata Carbon, một công ty Singapore chuyên biến phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm có giá trị cao hơn, phát triển. Nhà máy được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành nền kinh tế dựa trên sinh khối, nơi phụ phẩm nông nghiệp không còn bị coi là rác thải mà trở thành nguồn tài nguyên có giá trị.

Thêm một mắt xích mới trong chuỗi giá trị điều

Than sinh học được tạo ra bằng phương pháp nhiệt phân, tức là đốt nóng các vật liệu hữu cơ như gỗ thải hoặc phụ phẩm nông nghiệp ở nhiệt độ cao trong điều kiện không có ôxy. Sản phẩm này có thể dùng để cải tạo đất, giúp đất tơi xốp hơn, giữ nước và giữ chất dinh dưỡng tốt hơn. Ngoài ra, than sinh học còn có thể thay thế một phần các loại nhiên liệu hóa thạch như than củi và than đá.

Nhà máy Attinguié có công suất xử lý khoảng 20.000 tấn vỏ điều mỗi năm, qua đó sản xuất khoảng 6.000 tấn than sinh học. Dù tổng vốn đầu tư chưa được công bố, dự án đánh dấu một giai đoạn mới trong việc tạo giá trị cho ngành điều, không chỉ từ hạt điều hay nhân điều, mà còn từ chính phụ phẩm trong quá trình chế biến.

Theo truyền thông địa phương, đơn vị vận hành nhà máy đã có kế hoạch mở rộng công suất, hướng tới mục tiêu đạt sản lượng 100.000 tấn than sinh học mỗi năm vào năm 2029.

Khoản đầu tư mới này giúp ngành điều Côte d’Ivoire có thêm nguồn giá trị gia tăng. Trước đây, ngành điều nước này chủ yếu dựa vào xuất khẩu điều thô và nhân điều. Năm 2025, Côte d’Ivoire xuất khẩu gần 728,11 tỷ franc CFA, tương đương khoảng 1,27 tỷ USD, từ hạt điều và nhân điều. Doanh thu này có thể tiếp tục tăng trong những năm tới nếu ngành than sinh học phát triển mạnh.

Thị trường còn nhỏ nhưng tăng trưởng nhanh

Than sinh học hiện chưa phải là sản phẩm phổ biến đại trà, nhưng nhu cầu quốc tế đang tăng nhờ các yêu cầu về nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường. Đây có thể là cơ hội để Valency International mở rộng hoạt động tại Côte d’Ivoire.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Global Market Insights Inc. của Mỹ, thị trường than sinh học toàn cầu được dự báo tăng từ 109,3 triệu USD năm 2026 lên 320,8 triệu USD vào năm 2035, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân 12,7% mỗi năm.

Động lực chính đến từ việc nông dân ngày càng áp dụng các phương thức canh tác bền vững. Than sinh học được sử dụng như một giải pháp cải tạo đất lâu dài, nhất là trong bối cảnh xói mòn đất, suy giảm độ phì và lạm dụng hóa chất đang trở thành vấn đề đáng lo ngại trong sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, sự phát triển của thị trường tín chỉ carbon tự nguyện cũng đang hỗ trợ thị trường than sinh học. Do có khả năng lưu giữ carbon, than sinh học được nhiều doanh nghiệp coi là một công cụ loại bỏ khí carbon dioxide, qua đó tạo ra tín chỉ carbon được chứng nhận. Mô hình này có thể mang lại doanh thu từ hai nguồn: bán sản phẩm than sinh học và bán tín chỉ carbon.

Không chỉ là câu chuyện của ngành điều

Sự xuất hiện của than sinh học trong ngành điều Côte d’Ivoire là một phần của xu hướng rộng hơn: phát triển ngành sinh khối có tổ chức. Trước khi nhà máy Attinguié đi vào hoạt động, nước này đã triển khai một số dự án cho thấy rõ hướng chuyển dịch này.

Trong lĩnh vực năng lượng, một nhà máy điện công suất 76 MW đang được phát triển tại Divo từ tháng 6/2025. Dự án này dự kiến sử dụng tới 600.000 tấn phụ phẩm nông nghiệp từ ngành ca cao và cao su để phát điện, cung cấp cho lưới điện quốc gia.

Cùng thời điểm, quan hệ hợp tác công nghiệp với tập đoàn năng lượng Eni của Italy, khởi động từ năm 2024, cũng đang góp phần hình thành ngành nhiên liệu sinh học mới. Dự án sử dụng hạt cây cao su, vốn trước đây bị coi là phế phẩm, để chế biến thành dầu thực vật phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học.

Vì vậy, nhà máy than sinh học của Valency International không chỉ là một dự án công nghiệp mới trong ngành điều. Dự án này phản ánh sự chuyển đổi sâu hơn của Côte d’Ivoire: từng bước hình thành nền kinh tế sinh khối, trong đó phụ phẩm nông nghiệp trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị cho năng lượng, công nghiệp và các giải pháp khí hậu.