Nguồn: ecofinagency.com

Ông Abubakar Sadiq Kassim, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và cung ứng phân bón Nigeria, cho biết dù số liệu chính thức chưa được công bố đầy đủ, những dữ liệu hiện có trong hệ thống ngân hàng trung ương cho thấy phân bón đã vươn lên đứng đầu nhóm hàng xuất khẩu ngoài dầu mỏ.

Nếu kết quả cuối cùng xác nhận xu hướng này, phân bón sẽ thay thế các mặt hàng nông sản ở vị trí dẫn đầu. Năm 2025, ca cao là mặt hàng xuất khẩu ngoài dầu mỏ lớn nhất của Nigeria, mang về 1,99 tỷ USD, trong khi urê - mặt hàng phân bón xuất khẩu chủ lực đạt 1,29 tỷ USD.

Gián đoạn nguồn cung toàn cầu tạo cơ hội xuất khẩu

Theo ông Kassim, sự tăng trưởng của ngành phân bón chủ yếu đến từ biến động trên thị trường thế giới. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ tháng 2/2026 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và phân bón toàn cầu, qua đó mở thêm thị trường cho các nhà sản xuất Nigeria.

Các doanh nghiệp Nigeria thậm chí đã nhận được đề nghị cung cấp phân NPK từ những thị trường xa như Brazil.

Giá phân bón thế giới cũng tăng mạnh. Trong báo cáo Triển vọng thị trường hàng hóa công bố ngày 28/4, Ngân hàng Thế giới cảnh báo giá phân bón có thể tăng hơn 30% trong năm 2026 do xung đột tại Trung Đông và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Gần một phần ba lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo biển này, tương đương khoảng 16 triệu tấn mỗi năm. Urê, loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất thế giới và cũng là mặt hàng xuất khẩu chính của Nigeria, chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn. Ngân hàng Thế giới dự báo giá urê bình quân năm 2026 có thể đạt 675 USD/tấn, cao hơn gần 60% so với năm 2025.

Công suất dư thừa tạo nguồn hàng xuất khẩu

Nigeria hiện có khả năng sản xuất khoảng 7 triệu tấn urê mỗi năm, trong khi nhu cầu trong nước chỉ vào khoảng 750.000-1 triệu tấn. Ngay cả khi tiêu thụ nội địa tăng gấp đôi lên 2 triệu tấn, nước này vẫn còn lượng lớn urê để xuất khẩu.

Phần lớn công suất tập trung tại ba doanh nghiệp lớn gồm Dangote Fertilizer, Indorama Eleme Petrochemicals và Notore Chemical Industries.

Nigeria cũng có khả năng phối trộn hơn 10 triệu tấn phân NPK mỗi năm, trong khi nhu cầu trong nước ước chỉ khoảng 1,5 triệu tấn.

Sự phát triển của ngành phân bón có thể làm giảm vị thế lâu nay của các mặt hàng nông sản như ca cao trong cơ cấu xuất khẩu ngoài dầu mỏ. Mặc dù dầu mỏ vẫn chiếm ưu thế trong tổng kim ngạch xuất khẩu, ngành phân bón đang giúp Nigeria tận dụng nguồn khí đốt tự nhiên để sản xuất hàng hóa có giá trị cao hơn và tăng nguồn thu ngoại tệ.