Nguồn: arise.tv

Theo số liệu thương mại mới nhất, xuất khẩu phân bón của Nigeria trong quý I/2026 đạt khoảng 1,8 tỷ USD, vượt nhiều mặt hàng nông sản truyền thống và đóng góp quan trọng vào nỗ lực đa dạng hóa xuất khẩu. Trong đó, phân đạm (urea) trở thành một trong những sản phẩm xuất khẩu giá trị cao nhất, phản ánh vai trò ngày càng lớn của ngành công nghiệp chế biến trong nguồn thu ngoại tệ của quốc gia.

Cụ thể, trong quý đầu năm, xuất khẩu dầu thô vẫn dẫn đầu với khoảng 14,7 tỷ USD, khí tự nhiên đóng góp 2,6 tỷ USD, nhưng phân bón nổi lên là mặt hàng phi dầu mỏ chủ chốt, mang về 1,8 tỷ USD, vượt cả nhiều sản phẩm dầu khí tinh chế như khí hóa lỏng (1,8 tỷ USD), dầu phản lực (1,75 tỷ USD) hay dầu diesel (0,82 tỷ USD).

Xuất khẩu phân bón cũng vượt xa các mặt hàng nông sản chính của Nigeria, bao gồm cacao, hạt mè, điều và đậu nành. So với cùng kỳ, doanh thu xuất khẩu phân bón tăng khoảng 0,49 tỷ USD so với quý IV/2025 (1,3 tỷ USD) và tăng khoảng 0,68 tỷ USD so với quý I/2025 (1,1 tỷ USD).

Các chuyên gia đánh giá, kết quả này phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của các sản phẩm công nghiệp chế biến giá trị cao trong cơ cấu xuất khẩu Nigeria, đồng thời cho thấy hiệu quả từ việc khai thác và chế biến nội địa. Nguồn tăng trưởng chính đến từ Nhà máy phân bón Dangote, tổ hợp urea hạt lớn nhất châu Phi, với công suất khoảng 3 triệu tấn/năm. Khoảng 70-77% sản lượng của nhà máy được xuất khẩu, đưa Nigeria trở thành nhà cung cấp lớn trên thị trường quốc tế, bao gồm Brazil, Ấn Độ, Mỹ và Mexico.

Điều này đánh dấu sự chuyển dịch dần khỏi phụ thuộc truyền thống vào dầu thô và nông sản thô, hướng tới các sản phẩm công nghiệp giá trị cao. Khác với xuất khẩu dầu thô, phân bón tạo ra giá trị kinh tế lớn trong nước thông qua cả chuỗi công nghiệp: chế biến nguyên liệu, sản xuất hóa chất, vận chuyển, lưu kho và logistics xuất khẩu.

Mặc dù ngành dầu khí vẫn chiếm gần 85% tổng doanh thu xuất khẩu (khoảng 23,6 tỷ USD), xuất khẩu phi dầu mỏ đạt 4,2 tỷ USD, trong đó phân bón đóng góp hơn 40%, với urea vượt mốc 1,3 tỷ USD.

Các chuyên gia nhận định, thành công của ngành phân bón là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của chiến lược đa dạng hóa xuất khẩu: tận dụng nguồn lực nội địa, chế biến trong nước và xuất khẩu sản phẩm giá trị cao, đồng thời giảm dần sự phụ thuộc vào dầu thô, tăng thu ngoại tệ bền vững cho Nigeria.