Nguồn: standardmedia.co.ke

Chương trình tập trung trang bị kiến thức và kỹ năng thực tiễn về sản xuất, chế biến, gia tăng giá trị và tiếp thị, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo việc làm và cải thiện sinh kế cho cộng đồng nông thôn. ACA đặt mục tiêu củng cố chuyên môn trên toàn bộ chuỗi giá trị điều, từ xây dựng chính sách, sản xuất và chế biến đến tiếp cận thị trường, kết hợp giữa đào tạo lý thuyết và thực hành để khôi phục vị thế của cây điều, loại cây từng được ví là “vàng trắng”.

ACA phối hợp với Chương trình Phát triển chuỗi giá trị theo định hướng thị trường nhằm tạo việc làm và tăng trưởng tại khu vực ECOWAS (MOVE) và Ban Thư ký Cộng đồng Đông Phi (EAC) triển khai chương trình, với sự tài trợ của Liên minh châu Âu và Tổ chức các quốc gia châu Phi, Caribe và Thái Bình Dương.

Phiên đào tạo thứ hai của Chương trình đào tạo chuyên sâu lần thứ 21 về phát triển chuỗi giá trị điều tại châu Phi được tổ chức trong một tuần tại thành phố Mombasa, Kenya, sau phiên đầu tiên diễn ra tại Tanzania vào tháng 6/2026.

Chương trình thu hút 81 học viên đến từ Kenya, Burundi, Cameroon, Ghana, Mozambique, Nigeria, Rwanda, Sierra Leone, Nam Sudan, Uganda và Tanzania. Các học viên được đào tạo chuyên sâu về thực hành quản lý nông nghiệp tốt, chế biến điều bền vững và phương pháp tiếp cận đáp ứng giới.

Nội dung thực hành gồm kỹ thuật thu hoạch và xử lý sau thu hoạch, đánh giá chất lượng hạt, chế biến nước ép quả điều, tận dụng phụ phẩm và phân tích hiệu quả kinh tế của hoạt động chế biến. Chương trình hướng tới xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng dẫn dắt sự phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của ngành điều châu Phi.

Tổng Giám đốc Cơ quan Nông nghiệp và Thực phẩm Kenya, ông Calistus Kundu, cho biết khóa học đã cung cấp cho học viên những kiến thức và kỹ năng thiết thực để thúc đẩy ngành điều của khu vực.

“Những kiến thức thu được không nên chỉ dừng lại ở khóa học. Chúng ta có trách nhiệm chuyển giao các kỹ năng này cho nông dân, doanh nghiệp chế biến, cán bộ khuyến nông, nhà đầu tư và các tác nhân khác trong chuỗi giá trị. Việc áp dụng hiệu quả kiến thức đã học sẽ giúp nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng, tăng giá trị gia tăng, nâng sức cạnh tranh và cải thiện thu nhập cho người trồng điều”, ông Kundu nhấn mạnh.

Theo ông, Kenya có tiềm năng lớn để khôi phục và mở rộng ngành điều. Trước đây, loại cây này từng được gọi là “vàng trắng” do mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân và các doanh nghiệp tại khu vực ven biển.

Các vùng trồng điều truyền thống của Kenya gồm Kilifi, Kwale, Lamu và Tana River, nơi phần lớn nông hộ trồng xen cây điều trên diện tích nhỏ. Gần đây, hạt Makueni cũng nổi lên như một vùng sản xuất mới nhờ khả năng thích ứng tương đối tốt của cây điều với biến đổi khí hậu.

Sản lượng điều của Kenya hiện chỉ dao động từ khoảng 7.800-13.000 tấn mỗi năm, thấp hơn nhiều so với mức trên 30.000 tấn từng đạt được trong những năm 1970-1980, trước khi nhà máy chế biến chính tại Kilifi đóng cửa.

Ngành điều nước này đang đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó có tình trạng cây già cỗi, sâu bệnh, đặc biệt là bệnh phấn trắng. Mặc dù công suất chế biến được ước tính khoảng 45.000 tấn mỗi năm, sản lượng nguyên liệu thực tế chỉ đạt 13.000 tấn hoặc thấp hơn, khiến nhiều cơ sở không thể hoạt động hết công suất.

Chuỗi giá trị điều tại Kenya cũng được đánh giá còn thiếu tổ chức và phụ thuộc nhiều vào thương lái trung gian, làm suy yếu vai trò của các hợp tác xã cũng như khả năng thương lượng của nông hộ nhỏ.

Giám đốc điều hành ACA Ernest Mintah cho biết, kể từ khi được triển khai năm 2013, chương trình đào tạo đã góp phần xây dựng đội ngũ chuyên gia có kỹ năng, sự tự tin và cam kết phát triển bền vững chuỗi giá trị điều châu Phi. Riêng chương trình tổ chức tại Đông Phi năm 2025 đã đào tạo 54 chuyên gia mới.

Ông Charles Omusana, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách đầu tư và thúc đẩy khu vực tư nhân của Ban Thư ký EAC, cho biết các bộ trưởng trong khu vực đã xác định điều là một trong những chuỗi giá trị ưu tiên do có tiềm năng tạo nguồn thu ngoại tệ, nâng cao thu nhập hộ gia đình, tạo việc làm, cải thiện an ninh lương thực và thúc đẩy công nghiệp hóa nông thôn.

Đại diện Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Kenya khẳng định nước này cam kết mở rộng ngành điều thông qua Chương trình Chuyển đổi kinh tế từ cơ sở, Tầm nhìn Kenya 2030 và các chính sách công nghiệp hóa quốc gia.

Theo một học viên tham gia chương trình, bài học quan trọng nhất là chất lượng hạt điều phải được hình thành ngay từ khâu sản xuất tại nông trại, trong khi giá trị cao hơn chỉ có thể đạt được thông qua chế biến, phát triển sản phẩm và tiếp cận các thị trường tốt hơn.