Nguồn: ecofinagency.com

Trao đổi với Ecofin Agency, ông Jim Fitzpatrick, một chuyên gia trong lĩnh vực hạt điều, cho biết các biện pháp hỗ trợ công đối với ngành chế biến hạt điều tại Bờ Biển Ngà đã đóng vai trò then chốt trong quá trình mở rộng ngành suốt bảy năm qua.

Kể từ niên vụ 2017/2018, Chính phủ Bờ Biển Ngà đã hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến thông qua khoản trợ cấp 400 franc CFA (tương đương 0,71 USD) cho mỗi kg nhân điều xuất khẩu. Bên cạnh đó, các ưu đãi khác bao gồm miễn thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng đối với máy móc, thiết bị và phụ tùng nhập khẩu. Theo ông Fitzpatrick, những biện pháp này có ý nghĩa quyết định trong việc thu hút cả đầu tư trong nước lẫn nước ngoài, đồng thời giúp năng lực chế biến tăng nhanh. Sản lượng điều chế biến đã tăng từ 43.700 tấn năm 2017 lên 344.000 tấn vào năm 2024.

Ông Fitzpatrick khẳng định chương trình trợ cấp đã hoàn thành mục tiêu đề ra. Hiện nay, Bờ Biển Ngà chế biến khoảng hai phần ba tổng lượng hạt điều được chế biến tại châu Phi. Quốc gia này đang giữ vị thế thống lĩnh với công suất lắp đặt vượt 600.000 tấn. Phần lớn các nhà máy chế biến đều mới được xây dựng trong vòng 5 năm trở lại đây và nhìn chung được trang bị công nghệ hiện đại.

Giai đoạn trợ cấp sắp bước vào bước ngoặt ?

Mặc dù tác động tích cực của chương trình được thừa nhận rộng rãi, song những câu hỏi về tương lai của chính sách trợ cấp đang dần xuất hiện. Một số nguồn tin trong ngành cho biết Cotton and Cashew Council (CCA) đang cân nhắc việc thu hẹp dần các khoản trợ cấp trong những năm tới, dù hiện chưa có thông tin chi tiết về lộ trình hay cách thức thực hiện.

Trong bối cảnh chưa có thông báo chính thức, ông Fitzpatrick cho rằng nếu trợ cấp bị cắt giảm, các doanh nghiệp chế biến nhỏ và vừa sẽ chịu tác động mạnh hơn so với các doanh nghiệp lớn, chủ yếu là doanh nghiệp có vốn nước ngoài và tiềm lực tài chính vững hơn. Một số doanh nghiệp vẫn có thể duy trì hoạt động, nhưng nhiều đơn vị khác sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng nếu trợ cấp bị chấm dứt, đồng thời điều này cũng có thể làm suy giảm dòng vốn đầu tư mới.

Trong khi một bộ phận doanh nghiệp lo ngại việc dỡ bỏ trợ cấp sẽ làm suy yếu toàn bộ ngành, ông Fitzpatrick đưa ra đánh giá thận trọng hơn. Theo ông, nền tảng đầu tư cho ngành chế biến hạt điều tại Bờ Biển Ngà hiện đã được xác lập rõ ràng và hoạt động đầu tư nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp diễn.

Tuy vậy, ông cũng nhận định rằng việc không còn trợ cấp có thể khiến một số doanh nghiệp đa dạng hóa đầu tư sang các quốc gia sản xuất khác như Nigeria và Ghana, những nơi cũng có nguồn nguyên liệu dồi dào. Dẫu vậy, Bờ Biển Ngà vẫn giữ được nhiều lợi thế quan trọng, đặc biệt là sản lượng lớn và khung pháp lý tương đối ổn định.