Nguồn: latribune.fr

Đậu tương, cùng với bông và hạt điều, là một trong ba ngành hàng được Bénin xác định là ưu tiên phát triển. Bên cạnh mở rộng sản xuất, nước này đang đẩy mạnh chế biến trong nước nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho các mặt hàng nông sản chủ lực.

Công suất được công bố của nhà máy ép dầu đạt 300 tấn đậu nành mỗi ngày, và nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi có công suất 180.000 tấn mỗi năm. Ảnh: latribune.fr

Đầu tháng 9/2026, Bénin đã đưa vào hoạt động một tổ hợp công nghiệp nông nghiệp tại Khu công nghiệp Glo-Djigbé (GDIZ). Dự án do EHUA Industries đầu tư với tổng vốn gần 42,7 triệu euro, tương đương 28 tỷ franc CFA. Tổ hợp được xây dựng trên diện tích 8 ha, gồm một nhà máy ép dầu đậu tương và một nhà máy sản xuất thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh cho gia súc, gia cầm.

Nhà máy ép dầu có công suất xử lý 300 tấn đậu tương mỗi ngày, tương đương khoảng 90.000 tấn/năm. Trong khi đó, nhà máy thức ăn chăn nuôi có công suất 180.000 tấn/năm. Cơ sở này sẽ tận dụng khô dầu đậu tương – phụ phẩm giàu protein từ quá trình ép dầu để sản xuất thức ăn cho gia cầm, gia súc và thủy sản.

Sản lượng đậu tương tăng nhanh

Việc tăng cường năng lực chế biến diễn ra trong bối cảnh sản lượng đậu tương của Bénin tăng mạnh. Theo Cơ quan Thống kê nông nghiệp nước này, sản lượng đã tăng hơn gấp đôi, từ khoảng 257.000 tấn năm 2019 lên 520.900 tấn năm 2023. Đậu tương nhờ đó trở thành một trong những ngành hàng nông nghiệp quan trọng của Bénin, bên cạnh bông, hạt điều, dứa và ngô.

Trong niên vụ 2026-2027, Chính phủ Bénin đặt mục tiêu thu hoạch 770.000 tấn đậu tương, chiếm gần 58% mục tiêu sản lượng 1,322 triệu tấn của toàn bộ nhóm cây họ đậu. Nếu hoàn thành, sản lượng đậu tương sẽ tăng gần 48% so với năm 2023.

Để đạt mục tiêu này, Bénin đang triển khai nhiều giải pháp như cải thiện khả năng tiếp cận vật tư đầu vào, phổ biến các giống có năng suất cao hơn, thúc đẩy cơ giới hóa, chủ động nguồn nước, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao hiệu quả quản lý chuỗi giá trị.

Tạo thêm động lực cho công nghiệp chế biến nông sản

Dự án của EHUA Industries nằm trong chiến lược đẩy mạnh chế biến nguyên liệu nông sản trong nước. Từ tháng 4/2024, Chính phủ Bénin đã cấm xuất khẩu đậu tương thô nhằm giữ lại nguồn nguyên liệu cho các nhà máy và chuyển ngành hàng này từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sản phẩm có giá trị cao hơn.

Chính sách này đồng thời nhằm hạn chế tình trạng đậu tương được đưa không chính thức sang các nước láng giềng, gây thiếu hụt nguồn cung cho các cơ sở chế biến trong nước. Theo giới chức Bénin, việc kiểm soát dòng nguyên liệu là điều kiện quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị khép kín.

Với khả năng xử lý khoảng 90.000 tấn đậu tương mỗi năm, nhà máy mới sẽ tạo thêm đầu ra đáng kể cho nông dân và nâng cao năng lực chế biến trong nước. Tuy nhiên, khối lượng chế biến thực tế còn phụ thuộc vào nguồn cung nguyên liệu, sự cạnh tranh giữa các nhà máy, chi phí năng lượng và nhu cầu đối với các sản phẩm chế biến từ đậu tương.

Dự án cũng góp phần củng cố vai trò của GDIZ như một trung tâm chế biến nông sản và công nghiệp của Bénin. Được thành lập năm 2021 với diện tích 1.640 ha, khu công nghiệp này hiện tập trung nhiều hoạt động chế biến bông, hạt điều và đậu tương. Riêng lĩnh vực bông đã có ba nhà máy liên hợp với tổng công suất 40.000 tấn xơ bông mỗi năm, tương đương khoảng 12% sản lượng cả nước.