Nguồn: stir-tea-coffee.com

Hiệp hội Chè Malawi (Tea Association of Malawi Limited - TAML) đang phối hợp với Liên minh Better Than Cash Alliance – sáng kiến do Liên hợp quốc hỗ trợ nhằm thúc đẩy chuyển đổi từ thanh toán tiền mặt sang thanh toán điện tử, để triển khai chương trình tại các vùng trồng chè Thyolo và Mulanje. Chương trình tập trung hỗ trợ người lao động trong các đồn điền chè và hộ trồng chè nhỏ, đặc biệt chú trọng nâng cao vai trò của phụ nữ trong ngành.

Để cải thiện bình đẳng giới và nâng cao sinh kế cho người lao động trong ngành trà, Malawi đang thúc đẩy thanh toán kỹ thuật số trên toàn chuỗi cung ứng trà của mình. Ảnh: Hiệp hội Trà Malawi.

Ngành chè Malawi hiện có dòng tiền khoảng 54,8 triệu USD/năm liên quan đến lực lượng lao động gồm khoảng 60.000 công nhân đồn điền và 22.000 hộ trồng chè nhỏ. Tính đến nay, ngành chè nước này đã số hóa thanh toán tiền lương cho khoảng 20.000 lao động và thực hiện hơn 7,2 triệu USD giao dịch thanh toán điện tử kể từ tháng 4/2025.

Thanh toán số giúp giảm chi phí, mở rộng tiếp cận tài chính

Theo TAML, nhiều lao động ngành chè và hộ sản xuất nhỏ tại Malawi trước đây phải chờ đợi thời gian dài để nhận tiền lương, đồng thời gặp rủi ro an toàn khi phải mang theo lượng lớn tiền mặt. Việc số hóa thanh toán giúp doanh nghiệp giảm chi phí quản lý tiền mặt, hạn chế rủi ro an ninh và tạo điều kiện để người lao động tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức.

Một số doanh nghiệp chè đã chủ động thúc đẩy quá trình chuyển đổi số. Trang trại chè và cà phê Satemwa tại vùng cao nguyên Shire đã lắp đặt máy ATM tại khu vực sản xuất từ 8 năm trước để hỗ trợ người lao động tiếp cận dịch vụ ngân hàng và dự kiến triển khai thử nghiệm thanh toán số trong khuôn khổ chương trình của TAML.

Chi phí xử lý tiền mặt hiện là gánh nặng đáng kể đối với các nhà máy chè. Một nhà máy sử dụng khoảng 11.200 lao động phải chi khoảng 37.000 USD/năm chỉ cho hoạt động quản lý giao dịch tiền mặt; tính trên toàn ngành, chi phí này vượt 200.000 USD/năm. Trong khi đó, người lao động và hộ trồng chè đánh giá cao lợi ích của thanh toán số nhờ tính thuận tiện, khả năng tiết kiệm và tiếp cận các sản phẩm tài chính.

Chương trình cũng góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng chính thức cho người lao động. Đến nay, thanh toán số đã hỗ trợ người lao động tiếp cận hơn 500.000 USD khoản vay chính thức. Một số trường hợp đã sử dụng nguồn vốn này để mua đất trồng chè, đầu tư kinh doanh nhỏ và cải thiện điều kiện sống cho gia đình.

Hướng tới hệ sinh thái thanh toán số toàn ngành chè

Tuy nhiên, chi phí giao dịch vẫn là một trong những rào cản lớn đối với việc mở rộng thanh toán số tại Malawi. Phí rút tiền mặt và chuyển tiền qua các mạng lưới hiện dao động lần lượt khoảng 1,76-4,11% và 6-23% giá trị giao dịch, khiến nhiều người vẫn ưu tiên sử dụng tiền mặt.

Để thúc đẩy áp dụng trên quy mô toàn ngành, TAML đang thuê tư vấn xây dựng hệ sinh thái thanh toán số phù hợp với đặc thù ngành chè, bao gồm mở rộng khả năng tiếp cận điện thoại di động, giảm chi phí dịch vụ tài chính và phát triển các sản phẩm như tài khoản tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm và lương hưu.

Đơn vị tư vấn cũng sẽ xây dựng kế hoạch triển khai tại các vùng chè mới, tổ chức đào tạo, phát triển công cụ giám sát, đánh giá và hỗ trợ kết nối giữa ngành chè với các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính. Mục tiêu dài hạn là mở rộng thanh toán số trên toàn chuỗi giá trị chè Malawi, đồng thời thúc đẩy tài chính toàn diện và nâng cao năng lực kinh tế cho người lao động, đặc biệt là phụ nữ trong ngành chè.