Nguồn: farmersweekly.co.nz
Bộ Công nghiệp Cơ bản New Zealand (MPI) đã công bố tài liệu định hướng các vấn đề trọng tâm trong quá trình rà soát Đạo luật Tái cơ cấu ngành Sữa (Dairy Industry Restructuring Act - DIRA), nhằm đánh giá liệu các quy định hiện hành còn phù hợp với sự thay đổi của ngành sữa kể từ năm 2001 hay không.
Cuộc rà soát tập trung xem xét liệu khung pháp lý của DIRA có còn phù hợp để bảo đảm thị trường vận hành hiệu quả, ổn định và mang lại lợi ích cho nông dân chăn nuôi bò sữa, doanh nghiệp chế biến, các ngành liên quan và người tiêu dùng, trong bối cảnh cơ cấu ngành đã có nhiều thay đổi.
Thị phần Fonterra giảm, cạnh tranh trong ngành sữa gia tăng
Khi DIRA được ban hành năm 2001, Fonterra giữ vị trí áp đảo trong ngành sữa New Zealand. Tuy nhiên, hiện nay thị phần thu mua sữa của tập đoàn này đã giảm từ 96% xuống còn 77,5% tổng sản lượng sữa quốc gia. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp chế biến khác đã gia nhập và mở rộng hoạt động, với 5 doanh nghiệp hiện thu mua phần lớn lượng sữa nguyên liệu không cung cấp cho Fonterra.
Dù mức độ cạnh tranh đã tăng lên, sự cạnh tranh vẫn chưa đồng đều giữa các khu vực. Fonterra hiện vẫn là doanh nghiệp duy nhất sở hữu mạng lưới thu gom sữa trên phạm vi toàn quốc, tạo lợi thế đáng kể trong việc tiếp cận nguồn nguyên liệu.
MPI cũng xem xét tác động từ việc Fonterra chuyển nhượng mảng kinh doanh sản phẩm sữa tiêu dùng trong nước và quốc tế cho Lactalis-Mainland Group, trong khi vẫn tiếp tục cung cấp sữa nguyên liệu cho doanh nghiệp này. Theo MPI, động thái này đánh dấu sự thay đổi khỏi mô hình kinh doanh tích hợp dọc hoàn toàn - mô hình từng là nền tảng khi Fonterra được thành lập.
Đánh giá sự cần thiết của các quy định hiện hành
Kể từ năm 2001, một số quy định trong DIRA đã được nới lỏng. Lần rà soát này tập trung đánh giá liệu các quy định còn lại có tiếp tục cần thiết để thúc đẩy thị trường hoạt động hiệu quả hay không, đồng thời xem xét liệu các quy định này có còn phù hợp với bối cảnh hiện nay.
Một trong những nội dung được đánh giá là thị trường thu mua sữa tại trang trại (farmgate market), nơi Fonterra và các doanh nghiệp chế biến khác cạnh tranh để mua sữa nguyên liệu trực tiếp từ người chăn nuôi.
Bên cạnh đó, MPI cũng xem xét thị trường sữa tại nhà máy (factory gate market), nơi các doanh nghiệp chế biến sữa và nhà sản xuất thực phẩm mua sữa nguyên liệu từ các công ty sữa khác thay vì trực tiếp từ nông dân.
Đặc biệt, cơ quan này sẽ đánh giá các thỏa thuận cung cấp sữa nguyên liệu hiện nay giữa Fonterra với Goodman Fielder và Lactalis-Mainland Group. MPI cho rằng sau khi thoái vốn khỏi mảng sản phẩm tiêu dùng, Fonterra không còn cùng mức động lực như trước trong việc ưu tiên thương hiệu của chính mình so với các khách hàng khác.
Tài liệu rà soát đặt câu hỏi liệu các doanh nghiệp như Goodman Fielder, Lactalis-Mainland Group và các công ty sữa khác có thực sự có các lựa chọn thay thế đáng tin cậy ngoài nguồn cung từ Fonterra hay không.
MPI sẽ tiếp nhận ý kiến đóng góp từ các bên liên quan để hoàn thiện báo cáo dự thảo về rà soát DIRA, dự kiến công bố lấy ý kiến rộng rãi vào đầu năm 2027.