Nguồn: tapchikinhtetaichinh.vn

Thị trường sữa Việt Nam tăng mạnh, nguồn nguyên liệu trong nước chưa đáp ứng

Thị trường sữa Việt Nam tăng mạnh, New Zealand dẫn đầu nguồn cung.

Thị trường sữa Việt Nam tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng ngày càng gia tăng, trong khi năng lực cung ứng nguyên liệu trong nước chưa theo kịp. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy mô thị trường sữa Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 4,2 tỷ USD và được dự báo tăng trưởng bình quân 8,65% mỗi năm trong giai đoạn đến năm 2029.

Động lực tăng trưởng của ngành sữa đến từ thu nhập của người dân được cải thiện, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao. Hiện, mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người tại Việt Nam đạt khoảng 27 lít/năm và đến năm 2030 được dự báo có thể tăng lên 40 lít.

Song hiện nay nhu cầu sữa gia tăng đang vượt khả năng cung ứng nguyên liệu nội địa. Sản lượng sữa tươi nguyên liệu trong nước hiện mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu, các doanh nghiệp chế biến hiện đang phải phụ thuộc đáng kể vào nguồn sữa nhập khẩu.

Sự thiếu hụt nguồn nguyên liệu trong nước đang phản ánh rõ qua hoạt động thương mại ngành sữa còn phụ thuộc vào nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam chi khoảng 1,45 tỷ USD nhập khẩu sữa và các sản phẩm từ sữa, tăng 20-27,5% so với năm trước. Trong quý I/2026, kim ngạch nhập khẩu tiếp tục đạt 415,5 triệu USD, tăng 22% so với cùng kỳ.

New Zealand gia tăng cung ứng, cạnh tranh thị trường sữa ngày càng gay gắt

Trong bức tranh nhập khẩu của ngành Sữa Việt Nam, New Zealand nổi lên là một trong những nguồn cung quan trọng nhất. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu khoảng 438 triệu USD sữa và sản phẩm sữa từ New Zealand, tăng 50,7% so với năm 2024 và chiếm khoảng 30,5% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng nhập khẩu từ thị trường New Zealand tiếp tục duy trì trên 30%.

New Zealand không chỉ cung cấp các sản phẩm sữa phục vụ tiêu dùng trực tiếp mà còn chủ yếu đóng vai trò là nguồn nguyên liệu đầu vào cho ngành chế biến trong nước. Khoảng 83% kim ngạch nhập khẩu sữa từ New Zealand thuộc nhóm nguyên liệu công nghiệp, trong đó có sữa bột nguyên kem, sữa bột gầy và các sản phẩm chất béo từ sữa.

Theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, lợi thế của sữa New Zealand tại Việt Nam một phần đến từ hệ thống các hiệp định thương mại tự do mà hai nước cùng tham gia. Việt Nam và New Zealand cùng là thành viên của Hiệp định thành lập Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Nhờ các cam kết thương mại, nhiều sản phẩm sữa từ New Zealand như sữa bột nguyên kem, sữa bột gầy, bơ và phô mai được hưởng mức thuế nhập khẩu ưu đãi, trong đó nhiều dòng thuế đã về 0%. Lợi thế thuế quan giúp nguyên liệu từ New Zealand có sức cạnh tranh tốt hơn so với một số nguồn cung chịu mức thuế cao hơn theo biểu thuế MFN.

Không chỉ hưởng lợi từ thuế quan, doanh nghiệp Việt Nam còn có điều kiện tận dụng quy tắc xuất xứ trong CPTPP và RCEP để sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ New Zealand trong sản xuất hàng hóa xuất khẩu sang các thị trường thành viên. Nếu đáp ứng các điều kiện về xuất xứ, sản phẩm có thể được hưởng ưu đãi thuế

Bên cạnh lợi thế về giá, tính ổn định của nguồn cung là yếu tố quan trọng giúp nguyên liệu sữa New Zealand có vị trí đáng kể trong chuỗi sản xuất tại Việt Nam. Khoảng 70% nguyên liệu sử dụng để sản xuất sữa tiệt trùng và sữa nước hương vị trên thị trường đến từ quá trình hoàn nguyên sữa bột nhập khẩu. Do đó, nguồn cung từ những thị trường lớn như New Zealand có tác động trực tiếp tới khả năng duy trì sản xuất của các doanh nghiệp sữa trong nước.

Trong khi đó, điều kiện đất đai, chi phí chăn nuôi và quy mô đàn bò khiến sản xuất sữa tươi trong nước khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu của các nhà máy. Sữa bột nhập khẩu vì vậy trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng để hoàn nguyên và chế biến nhiều dòng sản phẩm sữa.

Thực tế này cho thấy sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu không chỉ phản ánh hạn chế của ngành chăn nuôi bò sữa trong nước mà còn thể hiện sự phân công ngày càng rõ nét trong chuỗi giá trị ngành sữa. Việt Nam vừa phát triển vùng nguyên liệu nội địa, vừa cần bổ sung nguồn cung từ các thị trường có lợi thế về quy mô và năng lực sản xuất.

Thị trường sữa Việt Nam

Thời gian tới, nhu cầu nhập khẩu được dự báo tiếp tục tăng cùng với việc mở rộng thị trường sữa. Thị hiếu tiêu dùng cũng dịch chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như phô mai, bơ, sữa chua và các sản phẩm bổ sung đạm.

Riêng kim ngạch nhập khẩu phô mai đã tăng hơn gấp đôi, từ khoảng 50 triệu USD năm 2021 lên 107 triệu USD năm 2025. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng lớn của nhóm sản phẩm sữa chế biến sâu tại Việt Nam.

Đồng thời xu hướng này cũng đang mở ra cơ hội đáng kể cho các nhà cung cấp New Zealand, song cũng khiến cạnh tranh trên thị trường nguyên liệu và sản phẩm sữa Việt Nam ngày càng gay gắt. Đơn cử, Liên minh châu Âu (EU), với lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), đang đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm bơ sữa có giá trị gia tăng cao vào Việt Nam.

Nhìn tổng thể bức tranh ngành sữa, nhu cầu tiêu dùng tiếp tục tăng nhanh, trong khi nguồn nguyên liệu nội địa còn hạn chế, sữa nhập khẩu, đặc biệt từ New Zealand, được dự báo tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của ngành Sữa Việt Nam. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chăn nuôi trong nước, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung và tăng sức cạnh tranh cho ngành Sữa Việt Nam trong dài hạn.