Nguồn: dairyreporter.com

Thị trường sữa thế giới đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu khi tốc độ tăng nguồn cung sữa chậm lại và lợi nhuận sản xuất bị thu hẹp. Các doanh nghiệp chế biến tại bảy khu vực xuất khẩu sữa lớn đang giảm ưu tiên đối với những sản phẩm có giá trị thấp như sữa bột, đồng thời chuyển sang phô mai, đạm whey và các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt có lợi nhuận cao hơn.

Thị trường xuất khẩu sữa toàn cầu đang trong giai đoạn chuyển đổi khi sản lượng sữa giảm và lợi nhuận thu hẹp. Ảnh: Getty Images

Theo số liệu của RaboResearch, sản lượng sữa toàn cầu năm 2026 dự kiến chỉ tăng khoảng 1%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 3,1% của năm 2025. Chi phí đầu vào biến động, thời tiết bất lợi, lợi nhuận giảm cùng những rủi ro địa chính trị và thay đổi chính sách đang hạn chế khả năng mở rộng sản xuất. Sản lượng sữa thế giới được dự báo đạt đỉnh trong quý II, đi ngang trong quý III và có thể giảm vào quý IV/2026.

Nguồn cung tăng chậm buộc các doanh nghiệp chế biến phải sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn. Thay vì tập trung vào sữa bột và chất béo sữa có giá biến động mạnh, nhiều doanh nghiệp đang chuyển sữa tươi sang sản xuất phô mai, đạm whey và các sản phẩm dinh dưỡng chức năng, qua đó nâng cao giá trị và ổn định lợi nhuận.

New Zealand và Australia đẩy mạnh sản phẩm giá trị cao

Số liệu sữa năm 2025 và dự báo sản lượng năm 2026 của New Zealand; MT là tấn. Nguồn: dairyreporter.com

Tại châu Đại Dương, New Zealand đang hướng tới một niên vụ gần đạt mức kỷ lục. Sản lượng sữa năm 2026 được dự báo đạt 22,1 triệu tấn, tăng nhẹ so với 21,93 triệu tấn năm 2025. Giá thu mua sữa tại trang trại ở mức cao và năng suất được cải thiện đã bù đắp tác động từ việc quy mô đàn bò sữa giảm.

Các doanh nghiệp New Zealand đang mở rộng công suất chế biến đạm whey. Xuất khẩu sữa bột nguyên kem dự kiến tăng 13%, lên 1,5 triệu tấn, trong khi xuất khẩu phô mai tăng 2,4%, đạt khoảng 425.000 tấn. Trung Quốc tiếp tục là thị trường quan trọng nhất, chiếm khoảng 36-40% lượng sản phẩm sữa xuất khẩu của New Zealand.

Số liệu sữa năm 2025 và dự báo sản lượng năm 2026 của Australia; MT là tấn. Nguồn: dairyreporter.com

Australia cũng đang phục hồi theo hướng tập trung vào phô mai. Sản lượng sữa của nước này năm 2026 dự kiến đạt 8,6 triệu tấn. Các nhà máy đang ưu tiên sử dụng sữa tươi để sản xuất khoảng 175.000 tấn phô mai phục vụ xuất khẩu. Trong bối cảnh nhu cầu sữa bột của Trung Quốc yếu, doanh nghiệp Australia tăng cường khai thác thị trường Đông Nam Á. Đáng chú ý, lượng sữa nước xuất khẩu sang Singapore tăng hơn 20%.

Xuất khẩu phô mai của Mỹ tăng mạnh

Số liệu lũy kế được tính từ đầu năm đến thời điểm báo cáo của Mỹ; MT là tấn; MMT là triệu tấn. Nguồn: dairyreporter.com

Các doanh nghiệp sữa Bắc Mỹ đang tận dụng nhu cầu thế giới tương đối ổn định, nguồn cung trong nước tăng và giá bán có sức cạnh tranh. Theo Hội đồng Xuất khẩu Sữa Mỹ, trong bốn tháng đầu năm 2026, xuất khẩu phô mai của Mỹ tăng 25,1%, đạt 237.698 tấn.

Tính trong 12 tháng gần nhất, lượng phô mai xuất khẩu của Mỹ đạt mức kỷ lục khoảng 660.000 tấn, trong đó nhu cầu từ Hàn Quốc là một trong những động lực chính. Xuất khẩu chất béo sữa tăng 87,9%, lên 60.894 tấn, trong khi sữa bột gầy tăng 6,2%, đạt 224.008 tấn.

Trái lại, xuất khẩu các sản phẩm đạm whey hàm lượng cao như WPC80+ giảm so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu là các doanh nghiệp ưu tiên cung cấp cho thị trường nội địa, nơi nhu cầu sử dụng đạm trong thực phẩm và đồ uống đang tăng nhanh.

Ngành sữa EU chịu sức ép về sản lượng và xuất khẩu

Số liệu dự báo xuất khẩu sữa năm 2026 của EU; MT là tấn; MMT là triệu tấn. Nguồn: dairyreporter.com

Trái với sự tăng trưởng tích cực tại châu Mỹ, Liên minh châu Âu đang đối mặt với nhiều hạn chế về sản xuất. Năng suất đàn bò được cải thiện giúp sản lượng sữa của EU năm 2026 tăng nhẹ 0,1%, dù tổng số bò sữa giảm khoảng 0,7%.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu các sản phẩm chủ lực đều kém khả quan. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ, xuất khẩu phô mai của EU có thể giảm 1,5%, xuống 1,4 triệu tấn; xuất khẩu sữa bột gầy giảm 3,4%, còn 770.000 tấn; và sữa bột nguyên kem giảm 7,3%, xuống khoảng 165.000 tấn.

Các tranh chấp thương mại, chi phí vận tải cao và nhu cầu bán lẻ yếu tại Trung Quốc đang gây sức ép lên ngành sữa châu Âu. Trước tình hình này, các doanh nghiệp EU có xu hướng giảm sản xuất sữa bột có lợi nhuận thấp, chuyển nguyên liệu sang phô mai và đạm whey để phục vụ thị trường nội địa và các phân khúc có giá trị cao hơn.

Nam Mỹ tăng sản lượng, Trung Quốc thay đổi nhu cầu nhập khẩu

Số liệu lũy kế được tính từ đầu năm đến thời điểm báo cáo của Uruguay; MT là tấn. Nguồn: dairyreporter.com

Tại Uruguay, doanh thu xuất khẩu sữa trong năm tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 3%. Xuất khẩu sữa bột nguyên kem tăng 15%, đạt 68.558 tấn, trong khi xuất khẩu bơ tăng 19%. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của Uruguay vẫn phụ thuộc lớn vào một số thị trường như Algeria và Brazil.

Argentina đang hướng tới mức sản lượng kỷ lục khoảng 12 triệu tấn sữa trong năm 2026, tăng 4% nhờ giá thức ăn chăn nuôi thấp và điều kiện đồng cỏ thuận lợi. Phần lớn sản lượng tăng thêm được xuất khẩu sang Brazil và Algeria.

Trong khi đó, sản lượng sữa tại Brazil tăng chậm và nguồn cung bò sữa bị thu hẹp. Trung Quốc cũng đang thay đổi rõ rệt cơ cấu nhập khẩu. Nguồn cung trong nước tương đối dồi dào cùng sức mua bán lẻ yếu khiến nước này giảm nhập khẩu sữa bột phổ thông. Thay vào đó, Trung Quốc tăng nhu cầu đối với phô mai, bơ và đạm whey chất lượng cao để phục vụ ngành dịch vụ ăn uống, sản xuất bánh và chế biến thực phẩm.

Nhìn chung, thị trường sữa toàn cầu đang chuyển từ mục tiêu mở rộng sản lượng sang nâng cao giá trị sản phẩm. Phô mai, đạm whey và thực phẩm dinh dưỡng chuyên biệt được dự báo tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp sữa lớn trong thời gian tới.