Nguồn: revistaamazonia.com.br
Trong nhiều năm qua, Ceará giữ vai trò chủ lực của ngành điều Brazil nhưng đang đối mặt với hàng loạt thách thức như năng suất bình quân thấp, vườn cây già cỗi và phụ thuộc vào số ít vật liệu di truyền. Trong bối cảnh đó, BRS 805 được xem là giải pháp kỹ thuật nhằm giải quyết đồng thời bài toán kinh tế và môi trường: sản xuất hiệu quả hơn, ít rủi ro hơn trước tác động của biến đổi khí hậu.
Giống BRS 805 do Trung tâm Nghiên cứu Công nghiệp Nhiệt đới của Embrapa phát triển, trước mắt được khuyến nghị cho các vùng ven biển Ceará và những khu vực có điều kiện sinh thái tương tự. Việc đưa giống mới vào sản xuất cũng góp phần đa dạng hóa nguồn gen, yếu tố then chốt để bảo vệ chuỗi giá trị điều trước nguy cơ phát sinh sâu bệnh mới.
Ba thập kỷ nghiên cứu trước khi thương mại hóa
Quá trình phát triển BRS 805 bắt đầu từ đầu những năm 1990, với thí nghiệm ban đầu tại bang Piauí. Từ việc tuyển chọn một cá thể có đặc tính vượt trội, các nhà khoa học Embrapa đã tiến hành đánh giá, nhân giống vô tính và thử nghiệm trong nhiều điều kiện sinh thái khác nhau.
Theo ông Dheyne Melo, điều phối viên Chương trình chọn tạo giống điều của Embrapa, dòng vô tính PRO 805/4 cho thấy tính ổn định cao về mặt nông học. Từ năm 2003, giống này được khảo nghiệm trong điều kiện canh tác nhờ nước trời tại nhiều địa phương của Ceará.
Kết quả cho thấy năng suất hạt điều đạt trung bình 1,8 tấn/ha ở giai đoạn cây từ 5–7 năm tuổi, cao gấp đôi so với giống CCP 76, giống được trồng phổ biến nhất tại Brazil. Sản lượng cuống quả (táo điều) cũng đạt bình quân 23,8 tấn/ha/năm, mở ra tiềm năng lớn cho cả thị trường hạt và chế biến công nghiệp.
Bên cạnh năng suất, BRS 805 thể hiện khả năng kháng tốt đối với các bệnh phổ biến như mốc đen, thán thư, septoria và có mức chịu đựng cao với bệnh phấn trắng, vấn đề nghiêm trọng nhất của ngành điều Brazil. Điều này giúp giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật và tăng độ an toàn cho toàn chuỗi sản xuất.
Thuận lợi cho canh tác và chế biến
Về hình thái, cây có chiều cao trung bình từ 3-4 mét, tán gọn dạng chén, thuận lợi cho bố trí mật độ thưa và cơ giới hóa. Đặc điểm này giúp giảm gãy cành và tăng hiệu quả sử dụng máy móc trong các vườn điều thâm canh.
Hạt điều của BRS 805 có khối lượng trung bình khoảng 10 gram, phù hợp với yêu cầu chế biến. Nhân điều đạt phân hạng LW hoặc W210, với tỷ lệ thu hồi nhân bình quân 23,2%, được đánh giá cao trong công nghiệp chế biến.
Cuống quả có màu đỏ đậm, giàu dinh dưỡng, hàm lượng vitamin C đạt 270 mg/100 g, cao gấp 5 lần so với cam, rất phù hợp cho chế biến đồ uống và thực phẩm.
Việc thương mại hóa giống BRS 805 dự kiến được thực hiện thông qua đấu thầu công khai của Embrapa trong tháng 01/2026, dành cho các cơ sở sản xuất giống được cấp phép trong hệ thống quốc gia.
Triển vọng cho ngành điều Brazil
Việc ra mắt BRS 805 diễn ra trong bối cảnh sản lượng điều Brazil đang phục hồi. Năm 2024, sản lượng hạt điều đạt 161 nghìn tấn, mức cao nhất kể từ năm 2018, theo số liệu của IBGE. Riêng Ceará ghi nhận mức tăng 61% so với năm trước.
Dù vậy, năng suất bình quân toàn quốc vẫn thấp so với tiềm năng. Theo các chuyên gia Embrapa, ngành điều đang đứng trước lựa chọn giữa mô hình bán khai thác, rủi ro cao và năng suất thấp, hoặc chuyển sang mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, với năng suất có thể vượt 1,5 tấn/ha.
Trong bối cảnh đó, BRS 805 được xem là đại diện cho hướng đi mới của ngành điều Brazil: nâng cao năng suất, tăng khả năng thích ứng khí hậu và khai thác hiệu quả hơn giá trị của trái điều. Không chỉ là một giống mới, BRS 805 được kỳ vọng sẽ góp phần định hình lại tư duy sản xuất và phát triển bền vững ngành điều trong giai đoạn tới.