Nguồn: zawya.com

Ảnh chụp tại Lagos, Nigeria. Ảnh của Getty Images

Phát biểu tại buổi họp báo ở Abuja trước thềm Ngày Hạt điều Nigeria sắp tới, Chủ tịch NCAN, Tiến sĩ Ojo Joseph Ajanaku, cho biết Nigeria có đủ quỹ đất, nguồn nhân lực và lợi thế thị trường để trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về sản xuất và chế biến hạt điều. Tuy nhiên, nước này vẫn chưa khai thác hết tiềm năng do chính sách còn yếu, thiếu dữ liệu tin cậy và năng lực chế biến trong nước còn hạn chế.

Theo ông Ajanaku, sáng kiến Ngày Hạt điều Nigeria, được khởi xướng từ năm 2023 tại Benin, nhằm tập hợp các bên liên quan chủ chốt trong toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm người sản xuất, doanh nghiệp chế biến, thương nhân và các đơn vị cung ứng dịch vụ, qua đó làm nổi bật tiềm năng to lớn nhưng chưa được khai thác đầy đủ của ngành.

Hội nghị này lần lượt được tổ chức tại Enugu năm 2024 và Lagos năm 2025, và dự kiến diễn ra tại Abuja vào năm 2026, với chủ đích đặt sự kiện ngay tại trung tâm quyền lực của quốc gia để trực tiếp trao đổi với cơ quan hành pháp.

“Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng một chính sách hạt điều mang bản sắc Nigeria, do chính người Nigeria làm chủ, chứ không phải bị áp đặt từ các lợi ích bên ngoài. Chúng tôi cần một chính sách bảo vệ ngành, thúc đẩy hạt điều hữu cơ và cho phép chúng tôi làm chủ hoàn toàn những gì mình sản xuất,” ông Ajanaku nhấn mạnh.

Ông cho biết Nigeria có khoảng 92 triệu ha đất, trong đó hơn 34 triệu ha đất canh tác hiện đang bị bỏ hoang. Điều này hoàn toàn trái ngược với Bờ Biển Ngà, quốc gia chỉ có khoảng 32 triệu ha đất nhưng lại vượt trội Nigeria cả về sản xuất ca cao và hạt điều.

“Nếu được khai thác đúng mức, ngành hạt điều Nigeria có thể tạo việc làm cho hơn 50 triệu người dân. Chúng tôi không thiếu gì cả: đất đai, dân số và năng lực tài chính đều có, đủ để trở thành nước sản xuất hạt điều số một thế giới,” ông nói.

Ông Ajanaku nhấn mạnh rằng, bên cạnh sản xuất, Nigeria cần định vị mình như một trung tâm chế biến lớn. Việc tiếp tục xuất khẩu hạt điều thô đang khiến nền kinh tế mất đi nguồn thu lớn, cơ hội việc làm và ngoại tệ.

Chủ tịch NCAN cũng bày tỏ lo ngại khi nhiều bang sản xuất hạt điều lớn không có nhà máy chế biến, trong đó bang Kogi là ví dụ điển hình.

“Kogi là một trong những bang sản xuất hạt điều hàng đầu Nigeria nhưng lại không có một nhà máy chế biến nào. Nếu các nhà máy được đặt ngay tại vùng nguyên liệu, con em chúng ta sẽ có việc làm và kinh tế nông thôn sẽ phát triển,” ông nói.

Ông kêu gọi chính quyền các bang xây dựng các cơ chế ưu đãi để thu hút nhà đầu tư mở nhà máy chế biến tại địa phương, đồng thời khuyến khích doanh nhân bản địa đầu tư vào chính quê hương mình.

Ông Ajanaku cũng đề cập đến việc thiếu vắng số liệu thống kê sản xuất đáng tin cậy, khi hiện nay Nigeria chủ yếu dựa vào số liệu xuất khẩu để ước tính sản lượng.

“Chúng tôi không có hệ thống thống kê chuẩn xác để biết chính xác lượng hạt điều sản xuất. Nghiêm trọng hơn, một khối lượng lớn hạt điều rời khỏi đất nước mà không có ghi nhận, do các nhà xuất khẩu né tránh thủ tục chính thức để không phải chuyển lợi nhuận về nước,” ông cho biết.

Theo NCAN, lượng xuất khẩu được ghi nhận chính thức trong vụ gần nhất đạt trên 400.000 tấn, trị giá khoảng 700 triệu USD, song con số thực tế được cho là cao hơn nhiều.

Ông khẳng định Nigeria có khả năng nâng sản lượng lên trên 2 triệu tấn mỗi năm trong vòng 5 năm tới, và về dài hạn có thể vượt 4 triệu tấn.

“Với mức giá thận trọng 1.500 USD mỗi tấn, chỉ riêng 2 triệu tấn đã có thể mang lại 3 tỷ USD, chưa kể các sản phẩm phụ,” ông Ajanaku giải thích.

Ông cũng nhấn mạnh tiềm năng rất lớn từ các sản phẩm phụ của hạt điều, như dầu vỏ hạt điều (CNSL) và bã ép, những sản phẩm thường bị bỏ đi ở Nigeria nhưng trên thị trường quốc tế có giá khoảng 0,95 USD/kg.

“Nếu chúng ta chế biến toàn bộ sản lượng trong nước và khai thác đầy đủ chuỗi giá trị, Nigeria hoàn toàn có thể thu về tối thiểu 10 tỷ USD mỗi năm từ ngành hạt điều,” ông kết luận.

Ông Ajanaku cho rằng Ngày Hạt điều Nigeria sắp tới sẽ là thông điệp gửi tới cộng đồng đầu tư toàn cầu rằng Nigeria sẵn sàng mở cửa, sẵn sàng vươn lên vị trí dẫn đầu thị trường hạt điều thế giới, với điều kiện các quyết sách đúng đắn được đưa ra ngay từ bây giờ.