Nguồn: khmertimeskh.com

Ảnh: khmertimeskh.com

Các chính sách và quy định hỗ trợ của Chính phủ Campuchia, nhất là đối với sản xuất điều, được kỳ vọng giúp giảm bớt khâu trung gian, thu hẹp chênh lệch lợi nhuận và hạ chi phí sản xuất cho nông dân. Với việc đang đứng thứ hai thế giới về sản lượng điều thô, Campuchia đặt mục tiêu vươn lên vị trí số một. Hội nghị WCC 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 30/01 đến 01/02, quy tụ hơn 650 đại biểu, sẽ thảo luận những vấn đề then chốt mà ngành đang đối mặt. Báo Khmer Times đã phỏng vấn ông Suy Kokthean, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều Campuchia, người tham gia với vai trò diễn giả, nhằm làm rõ lợi ích mà ngành điều Campuchia có thể thu được từ sự kiện toàn cầu này.

Về thời điểm và mục tiêu tham dự, ông cho biết WCC là hội nghị thường niên quy tụ nhà đầu tư và các bên liên quan của ngành điều trên toàn thế giới. Hiệp hội kỳ vọng trong 3-5 năm tới Campuchia có thể trở thành nước sản xuất điều thô lớn nhất, bởi năm 2025 sản lượng đã xấp xỉ 1 triệu tấn và dự kiến còn tăng khi diện tích trồng tiếp tục mở rộng. Mục tiêu chính của Campuchia khi tham dự WCC là quảng bá tiềm năng ngành điều tới thế giới, khẳng định dù là quốc gia nhỏ nhưng có nguồn điều phong phú, ổn định và đáng đầu tư, đồng thời giới thiệu khung pháp lý, quy định hỗ trợ của Campuchia dành cho nông nghiệp, nhất là sản xuất điều.

Về ý nghĩa của hội nghị, ông nhấn mạnh WCC 2026 rất quan trọng để Campuchia được công nhận rộng rãi như một quốc gia sản xuất điều chủ chốt. Ông kể rằng vài năm trước, khi hiệp hội tham gia WCC, nhiều người tham dự bất ngờ khi biết Campuchia sản xuất hơn 1,1 triệu tấn điều và từ đó nhà đầu tư bắt đầu chú ý tới Campuchia. Theo ông, trước đây Campuchia chưa giới thiệu hiệu quả tiềm năng của mình, nhưng thông qua WCC, nước này có thể “trình làng” những lợi thế, đặc biệt là điều Campuchia được cho là hạt to, thơm ngon, chất lượng hiếm gặp. Ông cũng nêu rằng cây điều chiếm tỷ trọng rất lớn trong diện tích cây trồng của Campuchia.

Đánh giá về năng lực cạnh tranh, ông cho rằng sản phẩm của Campuchia có sức mạnh về nguồn cung và năng suất trên đơn vị diện tích, cạnh tranh được với nhiều nước. Tuy nhiên, xét về cạnh tranh giá ở các sản phẩm điều chế biến, Campuchia còn hạn chế vì mới ở giai đoạn đầu phát triển, công nghệ và tay nghề kỹ thuật chưa cao. Dù vậy, ông tin rằng trong tương lai gần Campuchia có thể cạnh tranh toàn cầu tốt hơn nhờ tiến bộ công nghệ đang phát triển nhanh.

Về cơ hội thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế, ông nhận định xu hướng toàn cầu đang chuyển sang sản xuất và chế biến ngay tại nước trồng nguyên liệu, thay vì vận chuyển xa để chế biến. Trước đây, Việt Nam hiện là nước chế biến lớn nhất, thường nhập điều thô từ Campuchia, châu Phi và các nước khác để chế biến rồi xuất sang Hoa Kỳ, châu Âu. Nhưng hiện nay, với chuyển giao công nghệ nhanh, Campuchia có thể vừa trồng, vừa chế biến trong nước và xuất khẩu trực tiếp, giúp giảm chi phí vận tải - logistics và tăng lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Về thách thức hiện nay, ông cho rằng khâu trồng trọt chỉ gặp một số khó khăn nhỏ, chủ yếu do biến đổi khí hậu ngoài tầm kiểm soát; còn kỹ thuật canh tác và quản lý trang trại nhìn chung không phải vấn đề lớn, thậm chí một số nước châu Phi còn đề nghị Campuchia tư vấn kỹ thuật để nâng năng suất. Thách thức lớn nhất nằm ở chế biến và xuất khẩu vì Campuchia còn mới trong các khâu này. Ông cho biết các bộ, ngành liên quan đang làm việc tích cực, Chính phủ cũng rất quan tâm, ví dụ thông qua việc hình thành khu nông nghiệp - công nghiệp điều tại tỉnh Kampong Thom.

Hiệp hội Điều Campuchia hiện tập trung vào ba mảng. Thứ nhất là trồng trọt, tiếp tục đào tạo nông dân nhằm nâng chất lượng và năng suất. Thứ hai là thương mại: do số nhà máy chế biến còn ít, hiệp hội khuyến khích giải pháp ngắn hạn là tăng cường giao thương điều thô, đồng thời mở rộng thị trường ngoài Việt Nam như Ấn Độ và Trung Quốc, nhằm tránh phụ thuộc vào một người mua duy nhất, điều có thể tạo thế “một cửa” bất lợi cho nông dân. Thứ ba là nâng năng lực chế biến thông qua đào tạo thực hành, chia sẻ kinh nghiệm, tham quan học tập và đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), giúp các bên hiểu rõ hơn về ngành điều; đồng thời hiệp hội hỗ trợ, tạo điều kiện cho nhà đầu tư quốc tế trong phạm vi khả năng.

Về tầm nhìn tương lai, ông bày tỏ lạc quan về triển vọng tăng giá trị gia tăng thông qua chế biến. Ông cho biết, với hỗ trợ của FAO tại Kampong Thom, Campuchia đang thúc đẩy xây dựng chỉ dẫn địa lý (GI) cho sản phẩm điều; khi GI hình thành, Campuchia sẽ quảng bá điều GI tới các thị trường như châu Âu và Mỹ. Ông nhấn mạnh các nước phát triển đòi hỏi sản phẩm chất lượng cao, an toàn và mang lại lợi ích thực cho nông dân, chứ không chỉ có lợi cho một nhóm thương lái. Hiệp hội cũng thúc đẩy kết nối B2B trực tiếp giữa nông dân với người mua hoặc nhà chế biến nhằm giảm trung gian, thu hẹp chênh lệch lợi nhuận và hạ chi phí sản xuất cho nông dân. Ông cũng nhận thấy các thị trường đang nổi như Trung Quốc, Australia, Nhật Bản và UAE ngày càng có ảnh hưởng với ngành điều Campuchia; nhu cầu điều được kỳ vọng tiếp tục tăng, và nếu quản lý tốt, giá điều sẽ giữ ổn định, tạo tín hiệu tích cực cho người trồng điều trong nước.