Nguồn: island.lk

Hiện khoảng 45% tổng lượng chè xuất khẩu hằng năm của Sri Lanka, tương đương khoảng 680 triệu USD trong tổng doanh thu xuất khẩu chè 1,5 tỷ USD của nước này, đến từ các thị trường Trung Đông như Iran, Iraq, UAE và Saudi Arabia.

Ảnh: island.lk

Do các thị trường này có vai trò đặc biệt quan trọng đối với chè Ceylon nguyên chất, PA bày tỏ lo ngại rằng những khó khăn đồng thời từ cả phía cung và cầu từ đầu năm đến nay đang tạo ra thách thức chưa từng có, thậm chí mang tính sống còn, đối với toàn bộ ngành đồn điền. Tác động này không chỉ ảnh hưởng đến các công ty đồn điền khu vực mà còn lan tới các nông hộ nhỏ trong ngành chè và cao su.

Hiện tiền lương chiếm gần 70% tổng chi phí sản xuất chè và cao su. Phần còn lại là chi phí đầu vào như nhiên liệu, phân bón, hóa chất, củi đốt, vật liệu đóng gói và các loại hàng hóa vật tư khác.

Trước đợt tăng lương gần đây nhất, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiền lương trong ngành đồn điền lâu nay vẫn là vấn đề gây tranh cãi kéo dài. Các công ty đồn điền khu vực về nguyên tắc luôn đồng ý với nhu cầu tăng lương cho người lao động, nhưng cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng việc tăng lương cần được thực hiện theo cơ chế tài chính bền vững, trong bối cảnh chi phí sản xuất tại Sri Lanka cao hơn đáng kể, còn năng suất lao động trong ngành đồn điền vẫn thấp.

Sau khi chấm dứt thời kỳ quản lý quốc hữu hóa và chuyển sang tư nhân hóa năm 1992, tiền lương trong ngành đồn điền được xác lập thông qua thỏa ước lao động tập thể giữa các công ty đồn điền khu vực, công đoàn và Liên đoàn Người sử dụng lao động Ceylon.

Tuy nhiên, năm 2021, các công đoàn đơn phương rút khỏi cơ chế này và vận động Chính phủ sử dụng Sắc lệnh Hội đồng tiền lương để áp mức lương ngày bắt buộc 1.000 rupee Sri Lanka trong giai đoạn 2021-2023, sau đó tiếp tục nâng lên 1.350 rupee vào tháng 9/2024.

Ảnh: bizenglish.adaderana.lk

Lần đầu tiên trong lịch sử, Chính phủ hiện nay đã can thiệp để hỗ trợ một phần cho đợt tăng lương mới nhất sau nhiều vòng tham vấn với các công ty đồn điền khu vực và khu vực sản xuất doanh nghiệp trong ngành.

Người lao động ghi nhận mức tăng thu nhập rõ rệt, khi lương ngày tăng thêm 400 rupee lên 1.750 rupee kể từ ngày 1/1/2026. Trong đó, Chính phủ đóng góp 200 rupee cho mỗi lao động mỗi ngày, phần còn lại do các công ty đồn điền khu vực chi trả.

Trong thập kỷ qua, ngành đồn điền Sri Lanka đã liên tục trải qua nhiều cuộc khủng hoảng. Các khó khăn này bắt nguồn từ những quyết định thiếu nhất quán của các chính phủ trước đây liên quan đến phân bón, hóa chất nông nghiệp và đa dạng hóa cây trồng. Sau đó là các gián đoạn do phong tỏa trong đại dịch COVID-19, khủng hoảng kinh tế năm 2022 và gần đây nhất là bão Ditwah. Mỗi biến cố đều để lại tác động lớn đối với các đồn điền Sri Lanka.

Ảnh: ft.lk

Cùng với chi phí sản xuất liên tục tăng, trong đó có chi phí tiền lương, toàn bộ ngành đồn điền đang chịu sức ép chưa từng có. PA cho rằng ngay cả khi xung đột hiện nay tại vùng Vịnh sớm hạ nhiệt, nhiều rào cản từng ảnh hưởng đến ngành có thể đồng thời quay trở lại và tác động mạnh đến Sri Lanka.

Bất định về nguồn cung phân bón đang phủ bóng lên triển vọng năng suất, làm dấy lên thêm câu hỏi về khả năng ngành chè đạt mục tiêu sản xuất 300 triệu kg trong năm 2026. Khi xung đột hiện nay đe dọa các tuyến cung ứng của một phần đáng kể sản lượng phân bón toàn cầu, việc chủ động bảo đảm an ninh đầu vào là rất cần thiết để giữ vững mục tiêu sản xuất năm 2026 và 2027.

Trước các sức ép đang hội tụ, PA kêu gọi hành động phối hợp trên một số ưu tiên, gồm triển khai biện pháp khẩn cấp để bảo đảm nguồn dự trữ phân bón, thiết lập hỗ trợ vốn lưu động, đặc biệt cho nông hộ nhỏ, quản lý và lưu kho chiến lược đối với lượng hàng chưa bán được, đồng thời đẩy nhanh đa dạng hóa thị trường tại những nơi chè Ceylon có thể tận dụng vị thế cao cấp để đạt biên lợi nhuận tốt hơn.