Nguồn: reuters.com

Indonesia hiện là nước cung cấp cao su lớn thứ hai thế giới, chiếm khoảng 14% sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nông dân nước này rời bỏ cây cao su để chuyển sang cọ dầu. Xu hướng này có thể khiến nguồn cung cao su thế giới thắt chặt, trong khi cao su là nguyên liệu thiết yếu cho nhiều ngành, từ sản xuất ô tô đến chăm sóc sức khỏe.

Mủ cao su chảy từ thân cây trong quá trình khai thác tại huyện Banyuasin, tỉnh Nam Sumatra, Indonesia, ngày 07/8/2026. Ảnh: Reuters/Abriansyah Liberto.

“Cọ dầu được thu hoạch hai lần mỗi tháng. Chúng tôi bán buồng quả tươi và nhận tiền ngay. Loại cây này không cần được theo dõi, chăm sóc hằng ngày như cao su”, ông Sumaryono chia sẻ qua điện thoại từ trang trại tại huyện Banyuasin, tỉnh Nam Sumatra, vùng sản xuất cao su lớn nhất Indonesia.

Trồng và khai thác cao su khó hơn cọ dầu. Cây cao su phải mất từ 5 đến 7 năm mới bắt đầu cho thu nhập và cần được cạo mủ cách ngày. Theo ông Kevan Mitchell, Giám đốc Rubber Services Singapore 1877 (RSS1877), đây đang trở thành thách thức lớn khi số lao động có kỹ năng cạo mủ ngày càng giảm.

Số liệu của Bộ Nông nghiệp Indonesia cho thấy diện tích cao su của nước này đã giảm 17% trong vòng 5 năm, từ 3,78 triệu ha năm 2021 xuống còn khoảng 3,13 triệu ha năm 2026. Sản lượng cũng giảm từ hơn 3 triệu tấn năm 2021 xuống mức dự kiến 2 triệu tấn trong năm nay.

Ông Arif Susanto, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân cao su Indonesia (Apkarindo), cho biết riêng tại Nam Sumatra, có thể đã có tới 500.000 ha cao su được chuyển sang trồng cọ dầu.

“Nguyên nhân chính rất đơn giản: giá cả”, ông nói.

Mặc dù đã phục hồi trong hai năm gần đây, giá cao su từng trải qua giai đoạn suy giảm kéo dài sau khi đạt mức cao kỷ lục vào năm 2011. Giá dầu cọ cũng biến động mạnh, nhưng đã tăng lên mức kỷ lục trong thời kỳ đại dịch và hiện tiếp tục được hỗ trợ bởi chính sách bắt buộc pha trộn nhiên liệu sinh học.

Cọ dầu hấp dẫn hơn cao su

Nông dân Naryok cạo mủ cao su trong vụ thu hoạch tại huyện Banyuasin, tỉnh Nam Sumatra, Indonesia, ngày 07/8/2026. Ảnh: REUTERS/Abriansyah Liberto.

“Nông dân chuyển đổi vì nhận thấy cọ dầu mang lại thu nhập cao hơn”, ông Kastolani, 63 tuổi, cho biết. Ông đã chuyển sang trồng cọ dầu sau bốn thập kỷ gắn bó với cây cao su.

Trong hai năm qua, ông đã chuyển đổi 7 trong tổng số 11 ha đất canh tác. Quyết định này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm vườn cao su già cỗi, thiếu lao động và giá dầu cọ hấp dẫn hơn.

Indonesia là nước sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới. Chính phủ nước này qua nhiều nhiệm kỳ đã tích cực thúc đẩy ngành hàng này. Hiện dầu cọ đóng góp khoảng 8,3% tổng kim ngạch xuất khẩu và 3,5% GDP của Indonesia.

Ông Widyantoko Sumarlin, đại diện Hiệp hội Cao su Indonesia (Gapkindo), cho biết xu hướng chuyển đổi từ cao su sang cọ dầu đã tăng nhanh trong khoảng 7-10 năm trở lại đây. Động lực chủ yếu là giá buồng quả cọ tươi tăng mạnh, trong khi giá cao su gần như trì trệ. Nhu cầu sản xuất nhiên liệu sinh học cũng là một trong những yếu tố thúc đẩy xu hướng này.

Bộ Nông nghiệp Indonesia thừa nhận giá cao su thấp là một trong những nguyên nhân khiến nông dân chuyển sang trồng cọ dầu.

“Chính phủ đang tìm cách nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cao su, đồng thời khuyến nghị nông dân cân nhắc những tác động lâu dài về kinh tế và tính bền vững trước khi chuyển đổi vườn cây”, ông Heru Tri Widarto, Tổng thư ký Tổng cục Cây trồng công nghiệp, cho biết.

Ngành sản xuất lốp xe chịu tác động

Ngành sản xuất lốp xe tiêu thụ khoảng 50% tổng sản lượng cao su thiên nhiên của Indonesia.

Nhà sản xuất lốp xe Michelin của Pháp đang sở hữu một đồn điền cao su tại Indonesia, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy của hãng ở trong và ngoài nước.

Một chuyên gia của Michelin, đề nghị giấu tên vì không được phép phát ngôn với truyền thông, cho biết sản lượng cao su thiên nhiên của Indonesia đã giảm đáng kể trong 5 năm qua.

“Tỷ trọng cao su thu mua từ Indonesia đã giảm do nguồn cung hạn chế, mặc dù nước này vẫn là nhà cung cấp quan trọng và có ý nghĩa chiến lược”, chuyên gia này cho biết.

Theo bà Farah Miller, Tổng giám đốc Công ty phân tích thị trường cao su Helixtap Technologies, trong những tuần gần đây, giá cao su SIR20 của Indonesia đã ngang bằng, thậm chí có thời điểm cao hơn cao su STR20 của Thái Lan. Đây là sự đảo chiều so với năm trước, khi cao su Thái Lan thường xuyên có giá cao hơn. Thái Lan hiện là nước sản xuất cao su lớn nhất thế giới.

Điều này đồng nghĩa với việc các nhà nhập khẩu không còn nhiều dư địa để sử dụng cao su Thái Lan bù đắp phần nguồn cung thiếu hụt từ Indonesia.

Sự suy giảm nguồn cung của Indonesia phần nào được bù đắp bằng sản lượng gia tăng từ các khu vực khác, đặc biệt là Tây Phi. Bờ Biển Ngà đã giành thêm thị phần, trong khi giao dịch cao su có xuất xứ châu Phi trở nên sôi động hơn trước thời điểm Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu bắt đầu được áp dụng vào tháng 12/2026, bà Miller cho biết thêm.

Quy đổi: 1 USD = 17.885 rupiah.