Nguồn: agenceecofin.com

Theo dữ liệu từ nền tảng Trademap, xuất khẩu chè toàn cầu mang lại bình quân gần 8,1 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025, trong đó các nước châu Phi chiếm khoảng 20%. Nhân Ngày Quốc tế Chè, được Liên Hợp Quốc công bố năm 2019 và tổ chức hằng năm vào ngày 21/5, thị trường chè thế giới năm 2026 đang đối mặt với nhiều yếu tố có thể làm thay đổi cục diện ngành hàng này.

Giá chè giảm năm thứ hai liên tiếp

Theo dự báo mới nhất của Ngân hàng Thế giới trong báo cáo Commodity Outlook công bố tháng 4, giá chè thế giới có thể giảm năm thứ hai liên tiếp trong năm 2026. Sau khi đạt bình quân 3,04 USD/kg vào năm 2024, giá chè đã giảm 4% trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục giảm thêm 2% trong năm nay.

Ngân hàng Thế giới cho biết giá chè toàn cầu đã giảm 8% trong quý I/2026 so với quý trước, chủ yếu do nguồn cung dồi dào, đặc biệt từ châu Á, khu vực sản xuất chè lớn của thế giới.

Theo báo cáo, dù vẫn có lo ngại về sản lượng tại Kenya và Uganda, thị trường chè toàn cầu nhìn chung vẫn được cung ứng tốt, chủ yếu nhờ sản lượng tại Ấn Độ tăng. Các gián đoạn nguồn cung do thời tiết, cùng nhu cầu cao đối với chè chất lượng tốt, đã hỗ trợ giá tại sàn đấu giá Mombasa. Trong khi đó, giá tại các sàn đấu giá Kolkata và Colombo lần lượt giảm 22% và 5%, phản ánh nguồn cung dồi dào.

Tác động từ xung đột tại Trung Đông

Bên cạnh yếu tố nguồn cung, thị trường chè cũng đang chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông trong nhiều tháng qua.

Trong một phân tích công bố ngày 30/3, hãng Expana Markets cho biết xung đột khu vực sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel tại Iran đã ngày càng làm gián đoạn dòng chảy thương mại chè kể từ tháng 2/2026.

Theo một số nguồn tin trong ngành được Expana Markets dẫn lại, các nhà kinh doanh chè ở Đông Phi và Nam Á đang gặp khó khăn cả về logistics và tài chính, trong bối cảnh nhu cầu từ Iran và các thị trường vùng Vịnh chậm lại. Nhiều khách hàng tại vùng Vịnh hiện do dự trong việc xác nhận đơn hàng hoặc thanh toán do phí rủi ro tăng và bất ổn logistics. Điều này làm giảm mức độ tham gia tại các phiên đấu giá và tạo thêm áp lực lên giá các loại chè cao cấp, vốn thường được xuất sang thị trường Trung Đông.

Tác động này thể hiện rõ tại Kenya, nước xuất khẩu chè đen lớn nhất thế giới. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn Reuters hồi tháng 4, ông George Omuga, Giám đốc điều hành Hiệp hội các nhà kinh doanh chè Đông Phi – đơn vị quản lý sàn đấu giá chè Mombasa, cho biết thiệt hại tích lũy kể từ ngày 1/3 vào khoảng 8 triệu USD mỗi tuần. Theo ông, xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp và tiêu cực đến hoạt động đấu giá. Chè gần như không được vận chuyển sang Trung Đông, khu vực chiếm 20–25% xuất khẩu chè của Kenya, trong khi người mua cũng giảm mua do ngay cả lượng hàng đã mua trước đó cũng khó lưu thông.

Khi nhu cầu mua từ Iran và vùng Vịnh chậm lại, các nhà xuất khẩu buộc phải chuyển một phần hàng sang các thị trường khác như Bắc Phi, châu Âu hoặc Trung Á, thường với mức giá thấp hơn. Điều này tiếp tục gây sức ép lên các chuỗi ngành hàng vốn đã dễ bị tổn thương trước biến động giá thế giới và rủi ro thời tiết.

Cơ cấu xuất khẩu chè của châu Phi

Trong bối cảnh giá giảm và căng thẳng địa chính trị gia tăng, châu Phi chịu tác động rõ nét từ diễn biến của thị trường quốc tế. Áp lực ngày càng lớn đối với các nước xuất khẩu chè, đặc biệt tại khu vực Đông Phi, nơi đóng vai trò dẫn dắt nguồn cung chè của châu lục.

Dữ liệu Trademap cho thấy xuất khẩu chè của châu Phi đạt 1,45 tỷ USD trong năm 2025. Kenya tiếp tục là nước xuất khẩu chủ lực, chiếm gần 80% tổng lượng và giá trị xuất khẩu chè của châu Phi. Các nước xuất khẩu đáng chú ý khác gồm Uganda, Rwanda và Malawi. Đối với các nước này, việc giá chè giảm kéo dài là rủi ro trực tiếp đối với nguồn thu xuất khẩu và thu nhập của hàng triệu hộ sản xuất nhỏ.

Đáng chú ý, trong năm 2025, các nước Trung Đông chiếm khoảng 20% lượng chè xuất khẩu của châu Phi, tương đương gần 321,2 triệu USD.