Nguồn: gasworld.com
Báo cáo đánh giá ngành mía đường, năng lượng là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhất để Brazil mở rộng sản xuất khí sinh học và khí sinh học tinh chế biomethane. Các phụ phẩm từ cây mía có thể được tận dụng để tạo ra nguồn khí tái tạo phục vụ giao thông, công nghiệp và nhiều mục đích năng lượng khác.
Brazil hiện có 345 nhà máy đường đang hoạt động, trong đó gần 92% tập trung tại khu vực Trung Nam. Mỗi năm, ngành này chế biến hàng trăm triệu tấn mía. Riêng niên vụ 2024-2025, khoảng 680 triệu tấn mía đã được đưa vào chế biến, tạo ra 94 triệu tấn đường và 38 tỷ lít ethanol.
Quá trình sản xuất cũng phát sinh khoảng 380 tỷ lít bã thải lỏng sau lên men, thường được gọi là vinasse. Phần lớn lượng phụ phẩm này hiện được đưa trở lại đồng ruộng để bổ sung kali, chất hữu cơ và các dưỡng chất khác cho cây mía.
Tuy nhiên, vinasse còn có thể kết hợp với bùn lọc và phụ phẩm sau thu hoạch để sản xuất khí sinh học và biomethane. Như vậy, hơn 40 tỷ m³ khí sinh học tiềm năng mỗi năm vẫn chưa được khai thác, dù ngành đường đã có sẵn nguồn nguyên liệu rất lớn và hệ thống chế biến tương đối hoàn chỉnh.
Bang São Paulo có tiềm năng nổi bật
Một nhà máy mía đường đang hoạt động ở Brazil. Ảnh: Shutterstock
Cơ hội phát triển biomethane đặc biệt lớn tại bang São Paulo. Tùy theo loại nguyên liệu được sử dụng, báo cáo ước tính bang này có thể sản xuất khoảng 8,5-15,5 tỷ m³ biomethane mỗi năm.
Khoảng 60 nhà máy đường tại São Paulo nằm cách đường ống khí đốt tự nhiên không quá 20 km. Vị trí này tạo thuận lợi để đưa biomethane vào hệ thống khí đốt hiện có, sau đó phân phối cho các cơ sở công nghiệp hoặc sử dụng làm nhiên liệu giao thông.
Thị trường đã bắt đầu hình thành với một số dự án khí sinh học và biomethane được triển khai tại nhà máy Cocal ở Narandiba, Raízen ở Guariba và São Martinho ở Pradópolis. Tính đến năm 2024, bốn dự án khác cũng đang trong quá trình xây dựng. Một số doanh nghiệp đường và ethanol tại các bang khác, trong đó có Adecoagro ở Mato Grosso do Sul, cũng đang phát triển các cơ sở tương tự.
Một ứng dụng đáng chú ý là thay thế khí đốt hóa thạch trong công nghiệp. Tại nhà máy phân bón Yara ở Cubatão, bang São Paulo, biomethane sản xuất từ vinasse đang được sử dụng thay khí đốt tự nhiên trong quá trình sản xuất amoniac xanh và amoni nitrat.
Theo mô hình này, các nhà máy đường có thể đưa biomethane vào mạng lưới khí đốt của São Paulo để cung cấp cho khách hàng công nghiệp tại những khu vực khác trong bang.
Phụ phẩm nông nghiệp cũng có thể tạo ra năng lượng
Tiềm năng sản xuất khí tái tạo không chỉ giới hạn trong ngành mía đường. Phế phụ phẩm nông nghiệp và chất thải từ chế biến thực phẩm cũng là nguồn nguyên liệu đáng kể.
Tập đoàn kinh doanh nông sản Louis Dreyfus Company của Hà Lan và Pháp đang xây dựng một nhà máy khí sinh học tại cơ sở chế biến cam ở Bebedouro, bang São Paulo. Nhà máy được thiết kế để sản xuất hơn 50.000 m³ khí sinh học mỗi ngày từ nước thải chế biến cam.
Doanh nghiệp cho biết đây sẽ là nhà máy lớn nhất thế giới thuộc loại này và có thể giúp cơ sở sản xuất giảm hơn 20% lượng khí thải CO₂.
Chính sách mới tạo thêm nhu cầu biomethane
Khung pháp lý của Brazil cũng đang từng bước thúc đẩy nhu cầu sử dụng khí tái tạo. Luật Nhiên liệu Tương lai năm 2024 đã thiết lập chương trình giảm phát thải khí nhà kính trong thị trường khí đốt tự nhiên thông qua việc sử dụng biomethane.
Năm 2026, Hội đồng Chính sách Năng lượng Quốc gia Brazil đặt mục tiêu giảm 0,5% lượng phát thải bằng cách tăng tỷ lệ biomethane trong tổng lượng khí đốt tự nhiên tiêu thụ.
Brazil đồng thời đưa vào sử dụng Chứng nhận nguồn gốc biomethane. Mỗi chứng nhận tương ứng với 100 m³ biomethane được đưa vào đường ống hoặc bán ra thị trường. Cơ chế này cho phép giá trị môi trường của biomethane được mua bán riêng với lượng khí thực tế.
Cơ quan Dầu mỏ, Khí đốt tự nhiên và Nhiên liệu sinh học Quốc gia Brazil đã ban hành các quy định trong năm 2026 về mục tiêu sử dụng biomethane cho từng đơn vị và quy trình cấp chứng nhận nguồn gốc.
Hạ tầng và chi phí vẫn là rào cản
Dù có tiềm năng lớn, việc phát triển biomethane trên diện rộng vẫn gặp nhiều khó khăn. Hệ thống đường ống khí đốt của Brazil hiện chủ yếu tập trung gần khu vực ven biển, trong khi mở rộng sử dụng biomethane cho xe tải và phương tiện vận tải hạng nặng đòi hỏi phải xây dựng thêm các trạm tiếp nhiên liệu ở khu vực nội địa.
Trong một số trường hợp, biomethane vẫn có giá cao hơn khí thiên nhiên nén và dầu diesel. Do đó, Brazil có thể cần thêm các chính sách hỗ trợ để giảm chi phí, mở rộng hạ tầng và khuyến khích doanh nghiệp sử dụng nguồn nhiên liệu tái tạo này.